Adhyaya 199

Verse 1

ऋषय ऊचुः । तिस्रःकोट्योर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । श्रूयते सूत कार्त्स्न्येन कीर्त्यमाना मुनीश्वरैः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ, ഈ ഭൂതലത്തിൽ തീർത്ഥങ്ങൾ മൂന്നു കോടി കൂടാതെ അർദ്ധകോടിയും ഉണ്ടെന്ന് ശ്രവിക്കപ്പെടുന്നു; മുനീശ്വരന്മാർ അവയെ സമഗ്രമായി കീർത്തിക്കുന്നു।

Verse 2

कथं लभ्येत सर्वेषां तीर्थानां स्नानजं फलम् । अल्पायुर्भिर्महाभाग कलिकाल उपस्थिते

ഹേ മഹാഭാഗ, കലികാലം എത്തിയിരിക്കെ മനുഷ്യർ അൽപായുസ്സുള്ളവരായിരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലെ സ്നാനജന്യ ഫലം എങ്ങനെ ലഭിക്കും?

Verse 3

सूत उवाच । क्षेत्रत्रयमिहाख्यातं तथारण्यत्रयं महत् । पुरीत्रयं वनान्येव त्रीणि ग्रामास्तथात्रयः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ മൂന്ന് ക്ഷേത്രപ്രദേശങ്ങൾ പ്രസിദ്ധമാണ്; അതുപോലെ മൂന്ന് മഹാ അരണ്യങ്ങൾ; മൂന്ന് പുരികൾ, മൂന്ന് വനപ്രദേശങ്ങൾ, അതുപോലെ മൂന്ന് ഗ്രാമങ്ങളും ഉണ്ട്।

Verse 4

तथा तीर्थत्रयं चान्यत्पर्वतत्रितयान्वितम् । महानदीत्रयं चैव सर्वपातकनाशनम्

അതുപോലെ മറ്റൊരു തീർത്ഥത്രയം ഉണ്ട്; അത് പർവ്വതത്രയത്തോടു ചേർന്നിരിക്കുന്നു. മഹാനദികളുടെ ത്രയവും ഉണ്ട്—അത് സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്.

Verse 5

मर्त्यलोकेस्थितं विप्राः सर्वतीर्थफलप्रदम् । सर्वेष्वेतेषु यः स्नाति स सर्वेषां फलं लभेत्

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, മർത്ത്യലോകത്തിൽ സ്ഥിതമായ ഇത് സർവ്വതീർത്ഥഫലം നൽകുന്നതാണ്. ഇവയൊക്കെയിലും സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ സർവ്വത്തിന്റെയും പൂർണ്ണഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 6

चतुर्विंशतिसंख्यानामिदमाह प्रजापतिः । य एकस्मिंस्त्रिके स्नाति सर्व त्रिकफलं लभेत्

ഇരുപത്തിനാലെന്ന സംഖ്യയുള്ള ഈ സമുച്ചയത്തെക്കുറിച്ച് പ്രജാപതി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു ത്രയത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ സർവ്വ ത്രയഫലവും പ്രാപിക്കും.

Verse 7

ऋषय ऊचुः त्रीणि क्षेत्राणि कानीह तथारण्यानि कानि च । पुर्यस्तिस्रो महाभाग काःख्याताश्च वनानि च

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഏതെല്ലാം, കൂടാതെ മൂന്ന് ആരണ്യങ്ങൾ ഏതെല്ലാം? ഹേ മഹാഭാഗ, പ്രസിദ്ധമായ മൂന്ന് പുരികൾ ഏതെല്ലാം, പ്രശസ്തമായ വനങ്ങൾ ഏതെല്ലാം?

Verse 8

के ग्रामाः कानि तीर्थानि के नगाः सरितश्च काः । नामभिर्वद नः सूत सर्वाण्येतानि विस्तरात्

ഏത് ഗ്രാമങ്ങൾ, ഏത് തീർത്ഥങ്ങൾ, ഏത് പർവ്വതങ്ങൾ, ഏത് നദികൾ? ഹേ സൂതാ, ഇവയെല്ലാം നാമങ്ങളോടെ ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയുക.

Verse 9

सूत उवाच कुरुक्षेत्रमिति ख्यातं प्रथमं क्षेत्रमुत्तमम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं द्वितीयं परिकीर्तितम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—‘കുരുക്ഷേത്രം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായത് ആദ്യവും പരമോത്തമവുമായ ക്ഷേത്രം. ഹാടകേശ്വരജന്യമായ (ഹാടകേശ്വരബന്ധമായ) ക്ഷേത്രം രണ്ടാമതായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 10

प्राभासिकं तृतीयं तु क्षेत्रं हि द्विजसत्तमाः । एतत्क्षेत्रत्रयं पुण्यं सर्वपातकनाशनम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! മൂന്നാമത്തെ ക്ഷേത്രം പ്രാഭാസികം. ഈ ക്ഷേത്രത്രയം പുണ്യമയവും സർവ്വപാതകനാശകവുമാണ്.

Verse 11

यथोक्तविधिना दृष्ट्वा नरः पापात्प्रमुच्यते । यो यं काममभिध्यायन्क्षेत्रेष्वेतेषु भक्तितः

ശാസ്ത്രോക്തവിധിപ്രകാരം ദർശനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു. കൂടാതെ ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭക്തിയോടെ ഏത് ആഗ്രഹം ധ്യാനിക്കുന്നുവോ—

Verse 12

स्नानं करोति तस्येष्टं मनसो जायते फलम् । चतुर्विंशतिमानेषु स्नातो भवति स द्विजाः

—അവൻ സ്നാനം ചെയ്താൽ, മനസ്സിൽ ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഫലം ലഭിക്കുന്നു. ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! അവൻ ഇരുപത്തിനാലിലും സ്നാനം ചെയ്തവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 13

एकं तु पुष्करारण्यं नैमिषारण्यमेव च । धर्मारण्यं तृतीयं तु तेषां संकीर्त्यते द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ഒന്നാണ് പുഷ്കരാരണ്യം; മറ്റൊന്ന് നൈമിഷാരണ്യം തന്നേ. മൂന്നാമത് ധർമാരണ്യം—ഇവയെന്നു കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 14

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ഈ മൂന്ന് തീർത്ഥങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്‌താൽ, അവൻ ചതുര്‍വിംശതി-ഭാഗം പുണ്യഫലത്തിന്റെ പങ്കാളിയാകും।

Verse 15

वाराणसी पुरीत्येका द्वितीया द्वारकापुरी । अवन्त्याख्या तृतीया च विश्रुता भुवनत्रये

വാരാണസി പുരി ആദ്യത്തെ പുണ്യനഗരം; രണ്ടാമത് ദ്വാരകാപുരി; മൂന്നാമത്—ത്രിഭുവനമൊട്ടാകെ വിശ്രുതമായ—അവന്തി (ഉജ്ജയിനി) എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം।

Verse 16

एतासु यो नरः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ഈ (മൂന്ന്) പുണ്യപുരികളിൽ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്‌താൽ, അവൻ ചതുര്‍വിംശതി-ഭാഗം പുണ്യത്തിന് അർഹനാകും।

Verse 17

वृन्दावनं वनं चैकं द्वितीयं खांडवं वनम् । ख्यातं द्वैतवनं चान्यत्तृतीयं धरणीतले

വൃന്ദാവനം ഒരു (ശ്രേഷ്ഠ) പുണ്യവനം; രണ്ടാമത് ഖാണ്ഡവവനം; മൂന്നാമത്—ഭൂമിയിലും പ്രസിദ്ധമായ—ദ്വൈതവനം എന്ന പേരിൽ ഖ്യാതം।

Verse 18

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ഈ മൂന്ന് വനങ്ങളിൽ (ബന്ധപ്പെട്ട തീർത്ഥങ്ങളിൽ) ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്‌താൽ, അവൻ ചതുര്‍വിംശതി-ഭാഗം പുണ്യഫലത്തിന്റെ പങ്കാളിയാകും।

Verse 19

कल्पग्रामः स्मृतश्चैकः शालिग्रामो द्वितीयकः । नंदिग्रामस्तृतीयस्तु विश्रुतो द्विजसत्तमाः

കൽപഗ്രാമം ഒന്നാമതായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു, ശാലിഗ്രാമം രണ്ടാമത്; മൂന്നാമത്, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, പ്രസിദ്ധ നന്ദിഗ്രാമം.

Verse 20

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ഈ മൂന്നു തീർത്ഥങ്ങളിലും ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്‌താൽ, അവൻ ഇരുപത്തിനാലുമടങ്ങ് പുണ്യഭാഗത്തിന് അർഹനാകും.

Verse 21

अग्नितीर्थं स्मृतं चैकं शुक्लतीर्थमथापरम् । तृतीयं पितृतीर्थं तु पितॄणामतिवल्लभम्

അഗ്നിതീർത്ഥം ഒന്നായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു, മറ്റൊന്ന് ശുക്ലതീർത്ഥം; മൂന്നാമത് പിതൃതീർത്ഥം, പിതൃകൾക്ക് അത്യന്തം പ്രിയം.

Verse 22

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ഈ മൂന്നു തീർത്ഥങ്ങളിലും ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്‌താൽ, അവൻ ഇരുപത്തിനാലുമടങ്ങ് പുണ്യഭാഗത്തിന് അർഹനാകും.

Verse 23

श्रीपर्वतः स्मृतश्चैको द्वितीयश्चार्बुदस्तथा । तृतीयो रैवताख्योऽत्र विख्यातः पर्वतोत्तमाः

ശ്രീപർവ്വതം ഒന്നാമതായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു, രണ്ടാമത് അർബുദം (ആബൂ); ഇവിടെ മൂന്നാമത് റൈവതനാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ പർവ്വതം, ഹേ പർവ്വതോത്തമാ.

Verse 24

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ഈ മൂന്നു തീർത്ഥങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവൻ ഇരുപത്തിനാലുമടങ്ങ് പുണ്യഭാഗത്തിന് അർഹനാകും।

Verse 25

गंगा नदी स्मृता पूर्वा नर्मदाख्या तथा परा । सरस्वती तृतीया तु नदी प्लक्षसमुद्भवा

ആദ്യം ഗംഗാനദിയെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; പിന്നെ നർമദാ എന്ന നദി; മൂന്നാമത് സരസ്വതി നദി, പ്ലക്ഷത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതെന്നു പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 26

आसु सर्वासु यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ഇവയൊക്കെയിലും ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവൻ ഇരുപത്തിനാലു ഭാഗമെന്ന അളവിലുള്ള പുണ്യഫലം നേടും।

Verse 27

एतेष्वेव हि सर्वेषु यः स्नानं कुरुते नरः । सार्धकोटित्रयस्यात्र स कृत्स्नं फलमाप्नुयात्

ഇവയൊക്കെയിലും മനുഷ്യൻ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവൻ ഇവിടെ മൂന്നു കാൽ കോടി പുണ്യത്തിനുതുല്യമായ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിക്കും।

Verse 28

यश्चैकस्मिन्नरः स्नाति स त्रिकस्य फलं लभेत्

ഇവയിൽ ഒന്നിൽ മാത്രം മനുഷ്യൻ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവൻ ത്രയസ്നാനഫലത്തോടു തുല്യമായ പുണ്യഫലം നേടും।

Verse 29

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । संक्षेपात्तीर्थजं पुण्यं लभ्यते यन्नरैर्भुवि

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞുതീർത്തു. സംക്ഷേപത്തിൽ, ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർ തീർത്ഥജന്യ പുണ്യം ഇങ്ങനെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 30

सांप्रतं किं नु वो वच्मि यत्तद्वदत मा चिरम्

ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിങ്ങളോട് ഇനി എന്ത് പറയണം? നിങ്ങൾ പറയാനോ ചോദിക്കാനോ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു വൈകാതെ പറയുക.

Verse 31

ऋषय ऊचुः हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यानि तीर्थानि सूतज । तानि प्रोक्तानि सर्वाणि त्वयाऽस्माकं सुविस्तरात्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു: ഹേ സൂതപുത്രാ, ഹാടകേശ്വരന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ ഉള്ള എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും നീ ഞങ്ങൾക്ക് അതിവിസ്താരമായി വിവരിച്ചു പറഞ്ഞു.

Verse 32

तथा चायतनान्येव संख्यया रहितानि च । अपि वर्षशतेनात्र स्नानं कर्तुं न शक्यते

അതുപോലെ ഇവിടെയുള്ള ആയതനങ്ങൾ (ദേവാലയങ്ങൾ) എണ്ണമറ്റവയാണ്. ഇവിടെ നൂറു വർഷം കൊണ്ടും (എല്ലായിടത്തും) സ്നാനം നടത്താൻ സാധ്യമല്ല.

Verse 33

तेषु सर्वेषु मर्त्येन यथोक्तविधिना स्फुटम् । देवतायतनान्येव तथा द्रष्टुं महा मते

ഹേ മഹാമതേ, അവയൊക്കെയിലും ഒരു മർത്ത്യന്‍ യഥോക്തവിധിപ്രകാരം വ്യക്തമായി ആചരണം നടത്തുകയും, അതുപോലെ ദേവതകളുടെ ആയതനങ്ങൾ ദർശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതും (അത്യന്തം ദുഷ്കരം) ആകുന്നു.

Verse 34

यस्मिन्स्नातो दिने चैव तस्य व्युष्टिः प्रकीर्तिता । अल्पायुषस्तदा मर्त्याः कृतेऽपि परिकीर्तिताः

ഏത് ദിവസത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്‌താലോ, ആ ദിവസത്തിനുതന്നെ അനുയോജ്യമായ ‘വ്യുഷ്ടി’ (ഗണിത ആചാരദിനം) പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും അപ്പോൾ മർത്ത്യർ അൽപായുസ്സുള്ളവരെന്നു—ശ്രമിച്ചാലും—കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 35

त्रेतायां द्वापरे चापि किमु प्राप्ते कलौ युगे । एवमल्पायुषो ज्ञात्वा मानवान्सूतनंदन

ത്രേതാ-ദ്വാപരയുഗങ്ങളിലും—ഇപ്പോൾ കലിയുഗം എത്തിയപ്പോൾ അതിലും അധികമായി—മനുഷ്യർ അൽപായുസ്സുള്ളവരെന്നു അറിഞ്ഞ്, ഹേ സൂതനന്ദന, (സുലഭ മാർഗം അന്വേഷിക്കണം)।

Verse 36

लभेरंश्च कथं सर्वतीर्थानां स्नानजं फलम् । देवदर्शनजं वापि विशेषान्निर्धनाश्च ये

സകല തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഫലവും, ദേവദർശനത്തിൽ നിന്നുള്ള പുണ്യവും അവർ എങ്ങനെ നേടും—പ്രത്യേകിച്ച് ദരിദ്രരും ഉപാധിയില്ലാത്തവരും?

Verse 37

अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । येन तेषां भवेत्पुण्यं सर्वेषामेव हेलया

ഇവിടെ ഏതെങ്കിലും ഉപായമുണ്ടോ—ദൈവികമോ മാനുഷികമോ—അതിലൂടെ അവർക്കെല്ലാവർക്കും സമസ്ത (തീർത്ഥങ്ങളുടെ) പുണ്യം എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കുമാറ്?

Verse 38

सूत उवाच । अस्मिन्नर्थे पुरा पृष्टो विश्वामित्रो महामुनिः । समुपेत्याश्रमं तस्य आनर्तेन महीभुजा

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇതേ വിഷയത്തിൽ മുമ്പ് മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രനോട് ചോദിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ആനർത്തദേശാധിപനായ രാജാവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വന്ന് സമീപിച്ചപ്പോൾ.

Verse 39

राजोवाच । भगवन्नत्र तीर्थानि संख्यया रहितानि च । तेषु स्नानविधिः प्रोक्तः सर्वेष्वेव पृथक्पृथक्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ! ഇവിടെ തീർത്ഥങ്ങൾ എണ്ണമറ്റവയാണ്; അവയിൽ സ്നാനവിധിയും ഓരോന്നിനും വേറേവേറെയായി ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 40

मासे वारे दिने चैव कुत्रचिन्मुनिसत्तमैः । दानानि च तथोक्तानि यथा स्नान विधिस्तथा

ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ മുനിശ്രേഷ്ഠർ മാസം, വാരം, ദിവസം എന്നിവ അനുസരിച്ചും നിയമങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; ദാനങ്ങളും അതുപോലെ തന്നെയാണ്—സ്നാനവിധിപോലെ।

Verse 41

देवानां दर्शनं चापि पृथक्तेन प्रकीर्तितम् । न शक्यते फलं प्राप्तुं सर्वेषां केनचिन्मुने

ദേവദർശനവും ഓരോന്നിനും വേറേവേറെയായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ, ഹേ മുനേ, ആരാലും എല്ലാറ്റിന്റെയും ഫലം നേടാൻ കഴിയില്ല।

Verse 42

अपि वर्षशतेनापि किं पुनः स्तोकवासरैः । तस्माद्वद महाभाग सुखोपायं च देहिनाम्

നൂറു വർഷം കൊണ്ടുപോലും ഇത് സാധ്യമല്ല—അൽപദിവസങ്ങളിൽ എങ്ങനെ? അതിനാൽ, ഹേ മഹാഭാഗ, ദേഹികള്ക്കായി സുഖകരമായ ഉപായം പറയുക।

Verse 43

एकस्मिन्नपि च स्नातस्तीर्थे प्राप्नोति मानवः । सर्वेषामेव तीर्थानां स्नानजं सकलं फलम्

ഒരു തീർത്ഥത്തിൽ മാത്രം സ്നാനം ചെയ്താലും മനുഷ്യൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 45

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सुचिरं ध्यात्वा विश्वामित्रो महामुनिः । अब्रवीच्छृणु राजेंद्र सरहस्यं वदामि ते

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അതു കേട്ട് മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രൻ ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ചു; പിന്നെ പറഞ്ഞു: “ഹേ രാജേന്ദ്രാ, കേൾക്കുക; രഹസ്യസഹിതം ഞാൻ നിനക്കിത് ഉപദേശമായി പറയുന്നു.”

Verse 46

चत्वार्यत्र प्रकृष्टानि मुख्यतीर्थानि पार्थिव । येषु स्नाने कृते राजञ्छ्राद्धे च तदनंतरम् । सर्वेषामेव तीर्थानां स्नानजं लभ्यते फलम्

ഹേ പാർത്ഥിവാ! ഇവിടെ നാലു അത്യുത്തമമായ മുഖ്യ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഹേ രാജൻ, അവയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഉടൻതന്നെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലുമുള്ള സ്നാനഫലം ലഭിക്കും.

Verse 47

सप्तविंशतिलिंगानि तथात्रैव स्थितानि च । सिद्धेश्वरप्रपूर्वाणि सर्वपापहराणि च

ഇവിടെയുതന്നെ ഇരുപത്തേഴു ലിംഗങ്ങൾ സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു—സിദ്ധേശ്വരൻ മുതലായി—അവ എല്ലാം സർവ്വപാപഹരങ്ങളാണ്.

Verse 48

तेषु सर्वेषु दृष्टेषु भक्त्या पूतेन चेतसा । सर्वेषामेव देवानां भवेद्दर्शनजं फलम्

ഭക്തിയാൽ ശുദ്ധമായ ചിത്തത്തോടെ അവയെല്ലാം ദർശിച്ചാൽ, സർവ്വദേവന്മാരുടെ ദർശനഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 49

तथैकस्मिन्सुरे दृष्टे सर्वदेवसमुद्भवम् । फलं दर्शनजं भावि नराणां द्विजसत्तम

ഹേ ദ്വിജസത്തമാ! അതുപോലെ ഇവിടെ സർവ്വദേവസമുദ്ഭവനായ ഒരേയൊരു ദേവനെ ദർശിച്ചാലും, മനുഷ്യർക്കു (സർവ്വദേവദർശനത്തിന്റെ) ദർശനജ ഫലം ലഭിക്കും.

Verse 50

राजोवाच । कानि चत्वारि तीर्थानि तत्र मुख्यानि सन्मुने । येषु स्नातो नरः सम्यक्सर्वेषां लभते फलम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ പുണ്യ മുനിവരേ! അവിടെ പ്രധാനമായ നാല് തീർത്ഥങ്ങൾ ഏവ? അവയിൽ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യന് എല്ലാ തീർത്ഥഫലവും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 51

विश्वामित्र उवाच । अत्रास्ति कूपिका पुण्या यस्यां संश्रयते गया । कृष्णपक्षे चतुर्दश्याममावास्यादिने तथा

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ പുണ്യമായ ഒരു കൂപിക (കിണർ) ഉണ്ട്; അതിൽ ഗയാ തന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നതായി ശ്രുതി പറയുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയും അമാവാസ്യാദിനവും.

Verse 52

विशेषेण महाभाग कन्यासंस्थे दिवाकरे । निर्विण्णा भूमिलोकानां कृतैः श्राद्धैरनेकधा

ഹേ മഹാഭാഗാ! പ്രത്യേകിച്ച് സൂര്യൻ കന്നിരാശിയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ഭൂലോകജനങ്ങൾ പലവിധമായി ചെയ്ത ശ്രാദ്ധങ്ങളാൽ ഗയാ തൃപ്തയാകുന്നു.

Verse 53

यस्तस्यां कुरुते श्राद्धं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

അവിടെ ശ്രദ്ധയോടെ വിധിപൂർവ്വം ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ,

Verse 54

तस्मिन्नहनि राजेंद्र स संतारयते पितॄन् । तथा तीर्थं द्वितीयं तु शंखतीर्थमिति स्मृतम्

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ആ ദിനത്തിൽ തന്നേ അവൻ തന്റെ പിതൃകളെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു. പിന്നെ രണ്ടാമത്തെ തീർത്ഥം ‘ശംഖതീർത്ഥം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 55

तत्र स्नात्वा नरो यस्तु पश्येच्छंखेश्वरं ततः । सर्वेषां फलमाप्नोति माघस्य प्रथमेऽहनि

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് പിന്നെ ശംഖേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, മാഘമാസത്തിലെ ആദ്യദിനത്തിൽ എല്ലാ തീർത്ഥഫലവും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 56

तथा मन्नामकं तीर्थे तृतीयं मुख्यतां गतम् । अत्र स्नात्वा तु यः पश्येन्मया संस्थापितं हरम्

അതുപോലെ എന്റെ നാമധേയമുള്ള മൂന്നാമത്തെ തീർത്ഥവും പ്രധാനത്വം പ്രാപിച്ചു. ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഞാൻ സ്ഥാപിച്ച ഹരൻ (ശിവൻ)നെ ദർശിക്കുന്നവൻ…

Verse 57

विश्वामित्रेश्वरं नाम सर्वेषां स फलं लभेत् । नभस्यस्य सिताष्टम्यां सर्वेषां लभते फलम्

അവന്റെ നാമം വിശ്വാമിത്രേശ്വരൻ; അവന്റെ ദർശന-പൂജനത്തിലൂടെ എല്ലാ (തീർത്ഥ/കർമ്മ) ഫലവും ലഭിക്കുന്നു. നഭസ്യ (ഭാദ്രപദ) മാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ സർവ്വ പുണ്യഫലവും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 58

शक्रतीर्थमिति ख्यातं चतुर्थं बालमण्डनम् । तत्र स्नात्वा च पंचाहं शक्रेश्वरमवेक्ष्य च । आश्विनस्य सितेऽष्टम्यां सर्वेषां लभते फलम्

നാലാമത്തെ ‘ബാലമണ്ഡനം’ തീർത്ഥം ‘ശക്രതീർത്ഥം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അവിടെ അഞ്ചുദിവസം സ്നാനം ചെയ്ത് ശക്രേശ്വരനെ ദർശിച്ചാൽ, ആശ്വിന മാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ സർവ്വ പുണ്യഫലവും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 59

राजोवाच । विधानं वद मे विप्र गयाकूप्याः समुद्भवम् । विस्तरेण महाभाग श्रद्धा मे महती स्थिता

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ! ഗയാകൂപിയുടെ വിധാനവും ഉദ്ഭവവും എനിക്ക് പറയുക. ഹേ മഹാഭാഗാ! വിശദമായി വിവരിക്കൂ; എന്റെ ശ്രദ്ധ അത്യന്തം ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 60

विश्वामित्र उवाच । अमावास्यादिने प्राप्ते तत्र कन्यागते रवौ । यः श्राद्धं कुरुते भक्त्या स पितॄंस्तारयेन्निजान्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—അമാവാസ്യാദിനത്തിൽ, സൂര്യൻ കന്നിരാശിയിൽ വന്നിരിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ഭക്തിയോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ തന്റെ പിതൃപുരുഷന്മാരെ താരിക്കുന്നു.

Verse 61

भर्तृयज्ञविधानेन शुद्धैः स्थानोद्भवैर्द्विजैः । भर्तृयज्ञविधिं त्यक्त्वा योऽन्येन विधिना नरः

ഭർത്തൃയജ്ഞവിധിപ്രകാരം, ആ സ്ഥലത്ത് ജനിച്ച ശുദ്ധ ദ്വിജന്മാരാൽ (ശ്രാദ്ധം) നടത്തിക്കൊള്ളണം; എന്നാൽ ഭർത്തൃയജ്ഞവിധി ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരു രീതിയിൽ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ…

Verse 62

श्राद्धं करोति मूढात्मा विहीनं स्थानजैर्द्विजैः । स्थानजैरपि वाऽशुद्धैस्तस्य तद्व्यर्थतां व्रजेत्

മൂഢൻ സ്ഥലജ ദ്വിജന്മാരില്ലാതെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ സ്ഥലജ ദ്വിജന്മാർ ഉണ്ടായാലും അവർ അശുദ്ധരായാൽ, അവന്റെ ആ കർമ്മം വ്യർത്ഥമാകുന്നു.

Verse 63

वृष्टिः स्यादूषरे यद्वत्सत्यमेतन्मयोदितम् । अंधस्याग्रे यथा नृत्यं प्रगीतं बधिरस्य च । तथा च व्यर्थतां याति अन्यस्थानोद्भवैर्द्विजैः

ഉഷരഭൂമിയിൽ മഴപെയ്യുന്നതുപോലെ—ഇത് ഞാൻ പറഞ്ഞ സത്യം; അന്ധന്റെ മുമ്പിൽ നൃത്തം, ബധിരനോട് പാട്ടുപോലെ—അങ്ങനെ തന്നെ മറ്റിടത്ത് ജനിച്ച ദ്വിജന്മാരാൽ ചെയ്ത (ശ്രാദ്ധം) വ്യർത്ഥമാകുന്നു.

Verse 64

ब्राह्मणैः कारयेच्छ्राद्धं मूर्खैरपि द्विजोत्तमाः । चतुर्वेदा अपि त्याज्या अन्यस्थानसमुद्भवाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! അജ്ഞാന ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ പോലും ശ്രാദ്ധം നടത്തിക്കൊള്ളണം; എന്നാൽ മറ്റിടത്ത് ജനിച്ചവർ, ചതുര്‍വേദികളായാലും, വർജ്ജ്യരാണ്.

Verse 65

दवे कर्मणि पित्र्ये वा सोमपाने विशेषतः । देशांतरगतो यस्तु श्राद्धं च कुरुते नरः । वैश्वानरपुरस्तेन कार्यं नान्यद्विजस्य च

ദാനകർമ്മത്തിലും പിതൃകർമ്മത്തിലും, പ്രത്യേകിച്ച് സോമപാനവിധിയിലും—ദേശാന്തരത്തിൽ ചെന്നു ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്ന പുരുഷൻ ആദ്യം വൈശ്വാനരൻ (അഗ്നി) സന്നിധിയിൽ കർമ്മം നടത്തണം; മറ്റൊരു (അനുചിത) ബ്രാഹ്മണനെ നിയോഗിക്കരുത്.

Verse 66

संनिवेश्य दर्भबटूञ्छ्राद्धं कुर्याद्द्विजोत्तमाः । दक्षिणा भोजनं देयं स्थानिकानां चिरादपि

ദർഭപുല്ലിന്റെ ബടുകപ്രതിനിധികളെ ഇരുത്തി ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം. ദക്ഷിണയും ഭോജനവും നൽകണം—സ്ഥലവാസികൾക്കും പോലും—തീർത്ഥധർമ്മഭാവത്തോടെ കർമ്മം പൂർത്തിയാകാൻ.

Verse 67

पंचगव्यस्य संपूर्णो यथा कुम्भः प्रदुष्यति । बिंदुनैकेन मद्यस्य पतितेन नृपोत्तम

ഹേ നൃപോത്തമാ! പഞ്ചഗവ്യം നിറഞ്ഞ കുംഭത്തിൽ മദ്യത്തിന്റെ ഒരു തുള്ളി വീണാൽ അത് ദൂഷിതമാകുന്നതുപോലെ, പവിത്രകർമ്മവും അല്പമായെങ്കിലും മലിനമായ കലർച്ചകൊണ്ട് നശിക്കുന്നു.

Verse 68

एकेनापि च बाह्येन बहूनामपि भूपते । मध्ये समुपविष्टेन तच्छ्राद्धं दोषमाप्नुयात्

ഹേ ഭൂപതേ! പലരും ഉണ്ടായാലും, ഒരൊറ്റ ബാഹ്യൻ—അനർഹൻ—മദ്ധ്യേ ഇരുന്നാൽ ആ ശ്രാദ്ധം ദോഷം പ്രാപിച്ച് മലിനമാകും.

Verse 69

स्थानजोऽपि चतुर्वेदो यद्यपि स्यान्न शुद्धिभाक् । बहूनामपि शुद्धानां मध्ये श्राद्धं विनाशयेत्

സ്ഥലവാസിയായ ബ്രാഹ്മണൻ ചതുര്‍വേദജ്ഞനായാലും ശുദ്ധിയില്ലെങ്കിൽ, അനേകം ശുദ്ധന്മാരുടെ മദ്ധ്യേ ഇരുന്നാലും അവൻ ആ ശ്രാദ്ധം നശിപ്പിക്കും.

Verse 70

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शुद्धं ब्राह्मणमानयेत्

അതുകൊണ്ട് സർവ്വശ്രമത്തോടെയും ശുദ്ധനായ ബ്രാഹ്മണനെ (കർമ്മത്തിനായി) ക്ഷണിക്കണം।

Verse 71

स्थानिकं मूर्खमप्येवमलाभे गुणिनामपि । हीनांगमधिकांगं वा दूषितं नो तथा परम्

ഗുണികളായ (യോഗ്യ) ബ്രാഹ്മണർ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, നാട്ടുകാരൻ—അജ്ഞാനിയായാലും—സ്വീകരിക്കാം; കാരണം ദൂഷിതൻ (അപവിത്രൻ), അവയവക്കുറവോ അധികാവയവമോ ഉണ്ടായാലും, അതിലധികം ഹാനികരനാകുന്നു।

Verse 72

कन्यादाने तथा श्राद्धे कुलीनो ब्राह्मणः सदा । आहर्तव्यः प्रयत्नेन य इच्छेच्छुभमात्मनः । सोऽपि शुद्धिसमायुक्तो यदि स्यान्नृपसत्तम

കന്യാദാനത്തിലും ശ്രാദ്ധത്തിലും എപ്പോഴും കുലീനനായ ബ്രാഹ്മണനെ പരിശ്രമത്തോടെ ക്ഷണിക്കണം—സ്വന്തം മംഗളം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ—അവനും ശുദ്ധിയോടെ യുക്തനായിരിക്കണം.

Verse 73

वृक्षाणां च यथाऽश्वत्थो देवतानां यथा हरिः । श्रेष्ठस्थानजविप्राणां तथा चाष्टकुलोद्भवः

വൃക്ഷങ്ങളിൽ അശ്വത്ഥം ശ്രേഷ്ഠവും ദേവതകളിൽ ഹരിയും ശ്രേഷ്ഠനുമായിരിക്കുന്നതുപോലെ, ശ്രേഷ്ഠനായ നാട്ടുബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ അഷ്ടകുലോദ്ഭവൻ (എട്ട് കുലജന്യൻ) പ്രഥമനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 74

आयुधानां यथा वज्रं सरसां सागरो यथा । श्रेष्ठस्थानजविप्राणां तथाष्टकुलसंभवः

ആയുധങ്ങളിൽ വജ്രം ശ്രേഷ്ഠവും ജലാശയങ്ങളിൽ സാഗരം ശ്രേഷ്ഠവുമായിരിക്കുന്നതുപോലെ, ശ്രേഷ്ഠനായ നാട്ടുബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ അഷ്ടകുലസംഭവൻ (എട്ട് കുലജന്യൻ) അത്യുത്തമനാണ്.

Verse 75

उच्चैःश्रवा यथाऽश्वानां गजानां शक्रवाहनः । श्रेष्ठस्थानजविप्राणां तथाष्टकुलसंभवः

കുതിരകളിൽ ഉച്ചൈഃശ്രവാ ശ്രേഷ്ഠനും, ആനകളിൽ ശക്രന്റെ വാഹനം ഐരാവതം ശ്രേഷ്ഠവും ആകുന്നതുപോലെ, ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തിൽ ജനിച്ച സ്ഥാനജ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ അഷ്ടകുലസംബവൻ അത്യുത്തമൻ ആകുന്നു।

Verse 76

नदीनां च यथा गंगा सतीनां चाप्यरुंधती । तद्वत्स्थानजविप्राणां श्रेष्ठोऽष्टकुलिकः स्मृतः

നദികളിൽ ഗംഗ ശ്രേഷ്ഠയും, സതീസ്ത്രീകളിൽ അരുന്ധതി ശ്രേഷ്ഠയും ആകുന്നതുപോലെ, ആ തീർത്ഥസ്ഥാനത്തിലെ സ്ഥാനജ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ അഷ്ടകുലികൻ ശ്രേഷ്ഠൻ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 77

ग्रहाणां भास्करो यद्वन्नक्षत्राणां निशाकरः । तद्वत्स्थानजविप्राणां श्रेष्ठोऽष्टकुलिकः स्मृतः

ഗ്രഹങ്ങളിൽ ഭാസ്കരൻ (സൂര്യൻ) പ്രധാനനും, നക്ഷത്രങ്ങളിൽ നിശാകരൻ (ചന്ദ്രൻ) പ്രധാനനും ആകുന്നതുപോലെ, ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തിലെ സ്ഥാനജ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ അഷ്ടകുലികൻ ശ്രേഷ്ഠൻ എന്നു സ്മൃത।

Verse 78

पर्वतानां यथा मेरुर्द्विपदानां द्विजोत्तमः । स्थानजानां तु विप्राणां श्रेष्ठोऽष्टकुलिकस्तथा

പർവ്വതങ്ങളിൽ മേരു സർവ്വോത്തമവും, ദ്വിപാദികളിൽ ദ്വിജോത്തമൻ സർവ്വോന്നതനും ആകുന്നതുപോലെ, ആ സ്ഥലത്ത് ജനിച്ച വിപ്രന്മാരിൽ അഷ്ടകുലികനും ശ്രേഷ്ഠൻ തന്നേ।

Verse 79

पक्षिणां गरुडो यद्वत्सिंहोऽरण्यनिवासिनाम् । स्थानजानां तु विप्राणां श्रेष्ठोऽष्टकुलिकस्तथा

പക്ഷികളിൽ ഗരുഡൻ ശ്രേഷ്ഠനും, അരണ്യനിവാസികളിൽ സിംഹം ശ്രേഷ്ഠവും ആകുന്നതുപോലെ, ആ സ്ഥലത്ത് ജനിച്ച സ്ഥാനജ വിപ്രന്മാരിൽ അഷ്ടകുലികനും ശ്രേഷ്ഠൻ തന്നേ।

Verse 80

एवं ज्ञात्वा प्रयत्नेन श्राद्धे यज्ञे च पार्थिव । कन्यादाने विशेषेण योज्यश्चाष्टकुलोद्भवः

ഹേ രാജാവേ, ഇതറിഞ്ഞ് ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിലും യജ്ഞകർമ്മത്തിലും, പ്രത്യേകിച്ച് കന്യാദാനസമയത്തും, പരിശ്രമത്തോടെ അഷ്ടകുലോദ്ഭവ ബ്രാഹ്മണനെയേ നിയോഗിക്കണം।

Verse 81

नृत्यंति पितरस्तस्य गर्जंति च पितामहाः । वेदिमूले समालोक्य प्राप्तमष्टकुलं नृप

ഹേ നൃപാ, വേദിയുടെ മൂലത്തിൽ അഷ്ടകുലോദ്ഭവ ബ്രാഹ്മണന്റെ വരവ് കണ്ടാൽ അവന്റെ പിതൃകൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; പിതാമഹന്മാർ ആനന്ദത്തോടെ ഗർജ്ജിക്കുന്നു।

Verse 82

पुनर्वदंति संहृष्टाः किमस्माकं प्रदास्यति । दौहित्रश्चापसव्येन जलं दर्भतिलान्वितम्

അവർ സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും പറയുന്നു—‘ഇവൻ ഞങ്ങൾക്ക് എന്ത് അർപ്പിക്കും?’—ദൗഹിത്രൻ അപസവ്യമായി ദർഭയും എള്ളും ചേർന്ന ജലം അർപ്പിക്കുമ്പോൾ।

Verse 83

राजोवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं श्रैष्ठ्यमष्टकुलोद्भवम् । सर्वेषां नागराणां च तत्किं वद महामते

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമതേ, അഷ്ടകുലോദ്ഭവന്റെ ശ്രേഷ്ഠത നിങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചു; എന്നാൽ എല്ലാ നാഗര ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും അത് എന്തുകൊണ്ട്? എനിക്ക് പറയുക।

Verse 84

न ह्यत्र कारणं स्वल्पं भविष्यति द्विजोत्तम

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ഇതിന്റെ കാരണം തീർച്ചയായും ചെറുതല്ല।

Verse 85

विश्वामित्र उवाच । सत्यमेतन्महाराज यत्त्वया व्याहृतं वचः । अन्येऽपि नागराः संति वेदवेदांगपारगाः

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—മഹാരാജാവേ, നീ ഉച്ചരിച്ച വചനം തീർച്ചയായും സത്യമാണ്. വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതരായ മറ്റു നാഗര ബ്രാഹ്മണരും ഉണ്ടു.

Verse 86

श्राद्धार्हा यज्ञयोग्याश्च कन्यायोग्या विशेषतः । परं ते स्थापिता राजन्स्वयमिंद्रेण तत्र च

അവർ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ക്ഷണിക്കപ്പെടാൻ അർഹർ, യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾക്ക് യോഗ്യർ, പ്രത്യേകിച്ച് കന്യാ-വിവാഹബന്ധത്തിന് അനുയോജ്യർ. രാജാവേ, അവരെ അവിടെ ആ പരമസ്ഥാനത്തിൽ സ്വയം ഇന്ദ്രൻ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 87

प्रधानत्वेन सर्वेषां नागरैश्चापि कृत्स्नशः । तेन ते गौरवं प्राप्ताः स्थानेत्रैव विशेषतः

എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നാഗരർക്ക് പ്രാധാന്യം ഉള്ളതിനാൽ, അവർ ഗൗരവം പ്രാപിച്ചു—പ്രത്യേകിച്ച് ഈ സ്ഥലത്തുതന്നെ.

Verse 88

तस्माच्छ्रूाद्धं प्रकर्तव्यं विप्रै श्चाष्टकुलोद्भवैः । अप्राप्तौ चैव तेषां तु कार्यं नागरसंभवैः

അതുകൊണ്ട് ശ്രാദ്ധം അഷ്ടകുലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ നടത്തണം; അവർ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ നാഗരവംശജന്മ ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ നടത്തണം.

Verse 89

नान्यस्थानसमुद्भूतैश्चतुर्वेदैरपि द्विजैः । भर्तृयज्ञेन मर्यादा कृता ह्येषा महा त्मना

മറ്റിടങ്ങളിൽ ജനിച്ച ചതുര്‍വേദി ദ്വിജന്മാരാലും (ഈ കര്‍മ്മം) ചെയ്യരുത്. ഈ മര്യാദ മഹാത്മാവായ ഭർത്തൃയജ്ഞൻ സ്ഥാപിച്ചതാണ്.

Verse 90

मुक्त्वा तु नागरं विप्रं योऽन्येनात्र करिष्यति । श्राद्धं वा यदि वा यज्ञं व्यर्थं तस्य भविष्यति

ഇവിടെ നാഗര ബ്രാഹ്മണനെ വിട്ട് മറ്റൊരാളാൽ ശ്രാദ്ധമോ യജ്ഞമോ നടത്തിക്കുന്നവന് ആ കർമ്മം ഫലശൂന്യമാകും.

Verse 91

राजोवाच । संत्यन्ये विविधा विप्रा वेदवेदांगपारगाः । मध्यदेशोद्भवाः शान्तास्तथान्ये तीर्थसंभवाः

രാജാവ് പറഞ്ഞു—“വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതരായ പലവിധ ബ്രാഹ്മണർ ഉണ്ട്; മധ്യദേശത്തിൽ ജനിച്ച ശാന്തസ്വഭാവികളുമുണ്ട്; തീർത്ഥസ്ഥലങ്ങളിൽ ജനിച്ചവരും ഉണ്ട്.”

Verse 92

भर्तृयज्ञेन ये त्यक्ताः श्राद्धे यज्ञे विशेषतः । हीनांगाश्चाधिकांगाश्च द्विर्नग्नाः श्यावदंतकाः

രാജാവ് തുടർന്നു പറഞ്ഞു—“ഭർത്തൃയജ്ഞൻ പ്രത്യേകിച്ച് ശ്രാദ്ധത്തിലും യജ്ഞത്തിലും ഉപേക്ഷിച്ചവർ—ഹീനാംഗരോ അധികാംഗരോ, ദ്വിർനഗ്നരും ശ്യാവദന്തരും എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.”

Verse 93

कुनखाः कुष्ठसंयुक्ता मूर्खा अपि विगर्हिताः । श्राद्धार्हाः सूचितास्तेन एतं मे संशयं वद

“ചിലർ കുനഖരായും കുഷ്ഠബാധിതരായും മൂഢരും നിന്ദിതരുമാണ്; എങ്കിലും അവൻ അവരെ ശ്രാദ്ധാർഹരെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചു. എന്റെ ഈ സംശയം നീക്കുക.”

Verse 94

विश्वामित्र उवाच । कीर्तयिष्ये नरव्याघ्र कारणानि बहूनि च । चमत्कारस्य पत्न्याश्च दानेन पतिता यतः

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ നരവ്യാഘ്ര! ഞാൻ അനവധി കാരണങ്ങൾ വിവരിക്കും; കാരണം ചമത്കാരന്റെ ഭാര്യ ദാനത്തിന്റെ കാരണത്താൽ പതിതയായി.”

Verse 95

स्त्रीणां प्रतिग्रहेणैव विप्रेषु प्रोषितेषु च । पृथक्त्वं च ततो जातं बाह्याभ्यन्तरसंज्ञकम्

സ്ത്രീകളിൽ നിന്നുള്ള ദാനപ്രതിഗ്രഹം കൊണ്ടുതന്നെ—വിശേഷിച്ച് ബ്രാഹ്മണർ പ്രവാസത്തിലിരുന്നപ്പോൾ—അതിൽ നിന്ന് ‘ബാഹ്യ’ ‘ആഭ്യന്തര’ എന്ന ഭേദം ഉദിച്ചു।

Verse 96

दुर्वाससा ततः शप्ता रुष्टेनेवाहिना यथा । विद्याधनाभिमानेन शापेन पतिताः सदा

പിന്നീട് ദുർവാസസിന്റെ ശാപത്താൽ—കോപിച്ച സർപ്പദംശംപോലെ—അവർ പതിതരായി; വിദ്യയും ധനവും എന്ന അഭിമാനത്താൽ ആ ശാപം അവരെ എപ്പോഴും അധഃപതിപ്പിച്ചു।

Verse 97

कुशे राज्यगते राजन्राक्षसानां महाभयम् । प्रजयाऽवेदितं सर्वं तस्य राज्ञो महात्मनः

ഹേ രാജാവേ! കുശൻ രാജ്യം ഏറ്റെടുത്തപ്പോൾ, രാക്ഷസന്മാരാൽ ഉണ്ടായ മഹാഭയം—പ്രജകൾ—ആ മഹാത്മ രാജാവിനോട് മുഴുവനായി അറിയിച്ചു।

Verse 98

विभीषणस्य लंकायां दूतश्च प्रेषितस्तदा । सर्वं निवेदयामास प्रजानां भयसंभवम्

അപ്പോൾ ലങ്കയിലെ വിഭീഷണനോടു ഒരു ദൂതനെ അയച്ചു; ജനങ്ങളിൽ ഉദിച്ച ഭയസംബവം മുഴുവനായി അവൻ അറിയിച്ചു।

Verse 99

अभिवन्द्य कुशादेशं रामस्य चरितं स्मरन् । पुर्यां विलोकयामास लङ्कायां रामशासनात्

കുശന്റെ ആജ്ഞയെ വന്ദിച്ച്, രാമചരിതം സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, രാമശാസനപ്രകാരം അവൻ ലങ്കാനഗരം നിരീക്ഷിച്ചു।

Verse 100

उपप्लवस्य कर्तारो नष्टाः सर्वे दिशो दश । गन्धर्वाणां च लोकं हि भयेन महता गताः

കലഹത്തിന്റെ കാരണക്കാരെല്ലാം പത്തു ദിക്കുകളിലായി അപ്രത്യക്ഷരായി; മഹാഭയത്താൽ പ്രേരിതരായി അവർ ഗന്ധർവലോകത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 101

स्थातुं तत्र न शक्तास्ते विभीषणभयेन च । पृथिव्यां समनुप्राप्ताः स्थानान्यपि बहूनि च

അവിടെ നിലകൊള്ളാൻ അവർക്കായില്ല, വിഭീഷണഭയത്താൽ; അവർ ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങി പല സ്ഥലങ്ങളിലേക്കും എത്തി.

Verse 102

भयेन महता तत्र कुशस्यैव तु शासने । ब्राह्मणानां च रूपाणि कृत्वा तत्र समागताः

അവിടെ കുശന്റെ തന്നെ ഭരണത്തിൽ, മഹാഭയത്താൽ, അവർ ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടി.

Verse 103

वाडवानां महिम्ना च मध्ये स्थातुं न तेऽशकन् । पतितानां च संस्थानं चमत्कारपुरं गताः

വാഡവരുടെ മഹിമാബലത്താൽ അവർ അവിടെ നടുവിൽ നിലകൊള്ളാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അതിനാൽ പതിതരുടെ വാസസ്ഥാനമായ ചമത്കാരപുരത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 104

मायाविशारदैस्तैश्च धनेन विद्यया ततः । अध जग्धं ततस्तैस्तु तेषां मध्ये स्थितं च तैः

പിന്നീട് മായയിൽ നിപുണരായ അവർ ധനവും വിദ്യയും ആശ്രയിച്ച് കൂടുതൽ അധഃപതനം വരുത്തി; അവരുടെ നടുവിൽ സ്ഥാപിച്ചതിനെ തന്നെയവർ നശിപ്പിച്ചു.

Verse 105

ततःप्रभृति ते सर्वे राक्षसत्वं प्रपेदिरे । क्रूराण्यपि च कर्माणि कुर्वंति च पदेपदे

അന്നുമുതൽ അവർ എല്ലാവരും രാക്ഷസാവസ്ഥ പ്രാപിച്ചു; പടിപടിയായി ക്രൂരകർമ്മങ്ങളും ചെയ്തു തുടങ്ങി.

Verse 106

ततस्ते सर्वथा राजन्वर्जनीयाः प्रयत्नतः । श्राद्धे यज्ञे नरव्याघ्र नरके पातयंति च

അതുകൊണ്ട്, ഹേ രാജാവേ, അവർ എല്ലാതരത്തിലും പരിശ്രമത്തോടെ ഒഴിവാക്കേണ്ടവർ. ഹേ നരവ്യാഘ്രാ, ശ്രാദ്ധയജ്ഞങ്ങളിൽ അവർ നരകപാതം വരുത്തുന്നു.

Verse 107

अन्यच्च दूषणं तेषां कीर्तयिष्ये तवाऽनघ । त्रिजाताः स्थापिता राजन्सर्पाणां गरनाशनात्

ഹേ അനഘാ, അവരുടെ മറ്റൊരു ദോഷം ഞാൻ നിനക്കു പ്രസ്താവിക്കും. ഹേ രാജാവേ, സർപ്പവിഷനാശനത്താൽ അവർ ‘ത്രിജാത’യായി സ്ഥാപിതരായി.

Verse 108

नगरत्वं ततो जातं चमत्कार पुरस्य तु । त्रिजातत्वं तु सर्वेषां जातं तत्र विशेषतः

അതിൽ നിന്നു ആ അത്ഭുതപുരത്തിന് ‘നഗരത്വം’ ഉദിച്ചു; കൂടാതെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി എല്ലാവർക്കും ‘ത്രിജാതത്വം’ ജനിച്ചു.

Verse 109

एतेभ्यः कारणेभ्यश्च भर्तृयज्ञेन वर्जिताः । पुनश्च कारणं तेषां स्पर्शादपि न शुद्धिभाक्

ഈ കാരണങ്ങളാൽ അവർ ഭർത്തൃ-യജ്ഞത്തിൽ നിന്ന് വर्जിതർ; പിന്നെയും മറ്റൊരു കാരണത്താൽ, സ്പർശമാത്രത്താലും അവർ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നില്ല.

Verse 110

कुम्भकोत्थं च संप्राप्तं महच्चण्डालसंभवम्

അപ്പോൾ മഹാചണ്ഡാല വംശത്തിൽ ജനിച്ച കുംഭകന്റെ ഉദയം സംഭവിച്ചു।

Verse 111

राजोवाच । एतच्च कारणं विप्र कथयस्व प्रसादतः । स्थावरस्य चरस्यैव जगतो ज्ञानमस्ति ते

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്ര, പ്രസാദത്തോടെ ഇതിന്റെ കാരണം പറയുക. ചലവും അചലവും ഉൾപ്പെടെ സർവ്വജഗത്തിന്റെ ജ്ഞാനം നിനക്കുണ്ട്।

Verse 112

विश्वामित्र उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तकथांतरम् । भर्तृयजेन ये त्यक्ताः सर्वेन्ये ब्राह्मणोत्तमाः

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ ഞാൻ നിനക്കു മുൻവൃത്താന്തത്തിലെ മറ്റൊരു കഥ പറയാം. ഭർത്തൃയജ്ഞത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവർ ഒഴികെ, മറ്റുള്ളവർ എല്ലാവരും ബ്രാഹ്മണോത്തമർ ആയിരുന്നു।

Verse 113

वर्धमाने पुरे पूर्वमासीदंत्यजजातिजः । चण्डालः कुंभकोनाम निर्दयः पापकर्मकृत्

മുമ്പ് വർധമാന നഗരത്തിൽ അന്ത്യജജാതിയിൽ ജനിച്ച ‘കുംഭക’ എന്ന ചണ്ഡാലൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ നിർദയനും പാപകർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും ആയിരുന്നു।

Verse 114

कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्य पुत्रो बभूव ह । विरूपस्यापि रूपाढ्यः पूर्वकर्मप्रभावतः

അൽപ്പം കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവനൊരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; പിതാവ് വിരൂപനായിരുന്നാലും, മുൻകർമ്മഫലപ്രഭാവത്താൽ പുത്രൻ രൂപവാനായിരുന്നു।

Verse 115

पिंगाक्षस्य सुकृष्णस्य वयोमध्यस्य पार्थिव । दक्षः सर्वेषु कृत्येषु सर्वलक्षणलक्षितः

ഹേ രാജാവേ! അവന് പിംഗലനേത്രങ്ങളും മനോഹരമായ ശ്യാമവർണ്ണവും യൗവനത്തിന്റെ മദ്ധ്യാവസ്ഥയും ഉണ്ടായിരുന്നു; എല്ലാ കൃത്യങ്ങളിലും ദക്ഷനും സർവ്വ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ ലക്ഷിതനുമായിരുന്നു।

Verse 116

स वृद्धिं द्रुतमभ्येति शुक्लपक्षे यथोडुराट् । तथाऽसौ शंस्यमानस्तु सर्वलोकैः सुरूपभाक् । दृष्ट्वा कुटुंबकं नित्यं वैराग्यं परमं गतः

ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ചന്ദ്രൻ വേഗത്തിൽ വർദ്ധിക്കുന്നതുപോലെ, അവനും സർവ്വലോകങ്ങളാൽ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട് സുന്ദരരൂപം ധരിച്ചു ശീഘ്രം ഉയർന്നു; എന്നാൽ കുടുംബജീവിതത്തിന്റെ നിത്യ പുനരാവർത്തനം കണ്ടു പരമവൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു।

Verse 117

ततो देशांतरं दुःखाद्भ्रममाण इतस्ततः । चमत्कारपुरं प्राप्तो द्विजरूपं समाश्रितः । स स्नाति सर्वकृत्येषु भिक्षान्नकृतभोजनः

പിന്നീട് ദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായി അവൻ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ദേശാന്തരങ്ങളിൽ അലഞ്ഞു. ചമത്കാരപുരം പ്രാപിച്ച് ദ്വിജ (ബ്രാഹ്മണ) രൂപം ആശ്രയിച്ചു. അവൻ എല്ലാ ധർമ്മകൃത്യങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്ത് ഭിക്ഷാലബ്ധ അന്നംകൊണ്ടു മാത്രം ഭോജനം ചെയ്തു।

Verse 118

एतस्मिन्नेव काले तु ब्राह्मणः शंसितव्रतः । छांदोग्यगोत्रविख्यातः सुभद्रोनाम पार्थिवः

അതേ സമയത്ത് പ്രശംസിത വ്രതങ്ങളാൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഛാന്ദോഗ്യ ഗോത്രത്തിൽ ഖ്യാതനായ അവന്റെ പേര് സുഭദ്രൻ—മനുഷ്യരിൽ ഒരു അധിപതിപോലെ.

Verse 119

नागरो वर्षयाजी च वेदवेदांगपारगः । तत्रासीत्तस्य सञ्जाता कन्यका द्विगुणै रदैः

അവൻ നാഗരദേശക്കാരൻ, വാർഷിക യാഗം ചെയ്യുന്നവൻ, വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതനായവൻ. അവന് ഒരു കന്യക ജനിച്ചു; അവൾ ദ്വിഗുണ ദന്തങ്ങളാൽ വിശിഷ്ടയായി അറിയപ്പെട്ടു।

Verse 120

तथा त्रिभिःस्तनै रौद्रा पृष्ठ्यावर्तकसंयुता । दरिद्रोऽपि सुदुःस्थोऽपि कुलहीनोपि पार्थिव

അങ്ങനെ അവൾ രൗദ്രസ്വഭാവിനി, ത്രിസ്ഥനിയായും പൃഷ്ഠത്തിൽ ആവർത്ത-ലക്ഷണമുള്ളവളുമായിരുന്നുവു. ഹേ രാജാവേ, പുരുഷൻ ദരിദ്രനായാലും, അത്യന്തം ദുഃഖിതനായാലും, കുലഹീനനായാലും—

Verse 121

दीयमानामपि न तां प्रतिगृह्णाति कश्चन । यद्भक्षयति भर्तारं षण्मासाभ्यंतरे हि सा

വിവാഹാർത്ഥം നൽകിയാലും ആരും അവളെ സ്വീകരിച്ചില്ല; കാരണം അവൾ ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഭർത്താവിനെ ഭക്ഷിച്ചുകളയും.

Verse 122

यस्याः स्युर्द्विगुणा दंता एवं सामुद्रिका जगुः । त्रिस्तनी कन्यका या तु श्वशुरस्य कुलक्षयम् । संधत्ते नात्र सन्देहस्तस्मात्तां दूरतस्त्यजेत्

സാമുദ്രികശാസ്ത്രജ്ഞർ പറയുന്നു—ദ്വിഗുണദന്തങ്ങൾ (രണ്ടു നിര) ഉള്ളവളും, പ്രത്യേകിച്ച് ത്രിസ്ഥനിയായ കന്യകയും, ശ്വശുരന്റെ കുലക്ഷയം വരുത്തും; ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതിനാൽ അവളെ ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ ഉപേക്ഷിക്കണം।

Verse 123

पृष्ठ्यावर्तो भवेद्यस्या असती सा भवेद्द्रुतम् । बहुपापसमाचारा तस्मात्तां परिवर्जयेत्

ആരുടെയെങ്കിലും പൃഷ്ഠത്തിൽ ആവർത്ത-ചിഹ്നം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവൾ വേഗത്തിൽ അസതിയാകുകയും അനേകം പാപാചാരങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്യും; അതിനാൽ അവളെ ഒഴിവാക്കണം।

Verse 124

अथ तां वृद्धिमापन्नां दृष्ट्वा विप्रः सुभद्रकः । चिन्ताचक्रं समारूढो न शांतिमधिगच्छति

അപ്പോൾ വിപ്രൻ സുഭദ്രകൻ അവൾ യൗവനപ്രാപ്തയായതു കണ്ടു ചിന്താ-ചക്രത്തിൽ അകപ്പെട്ടു; ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല।

Verse 125

किं करोमि क्व गच्छामि कथमस्याः पतिर्भवेत् । न कश्चित्प्रतिगृह्णाति प्रार्थितोऽपि मुहुर्मुहुः

ഞാൻ എന്തു ചെയ്യും, എവിടെ പോകും, ഇവൾക്ക് ഭർത്താവ് എങ്ങനെ ലഭിക്കും? വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചിട്ടും ആരും അവളെ സ്വീകരിക്കുന്നില്ല.

Verse 126

दरिद्रो व्याधितो वाऽपि वृद्धोऽपि ब्राह्मणो हि सः । स्मृतौ यस्मादिदं प्रोक्तं कन्यार्थे प्राङ्महर्षिभिः

അവൻ ദരിദ്രനായാലും, രോഗബാധിതനായാലും, വൃദ്ധനായാലും—അവൻ ബ്രാഹ്മണനേ; കാരണം കന്യാവിഷയകമായ ഈ നിയമം പുരാതന മഹർഷിമാർ സ്മൃതിയിൽ പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Verse 127

अष्टवर्षा भवेद्गौरी नववर्षा च रोहिणी । दशवर्षा भवेत्कन्या अत ऊर्ध्वं रजस्वला

എട്ട് വയസ്സിൽ അവൾ ‘ഗൗരി’, ഒൻപത് വയസ്സിൽ ‘രോഹിണി’; പത്ത് വയസ്സിൽ ‘കന്യാ’. അതിന് മീതെ അവൾ രജസ്വല എന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 128

माता चैव पिता चैव ज्येष्ठो भ्राता तथैव च । त्रयस्ते नरकं यांति दृष्ट्वा कन्यां रजस्वलाम्

മാതാവ്, പിതാവ്, ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരൻ—ഈ മൂന്നുപേരും നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; അവരുടെ അവഗണന മൂലം കന്യ രജസ്വലാവസ്ഥയിൽ (അരക്ഷിതയായി) കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ.

Verse 129

एवं चिन्तयतस्तस्य सोंऽत्यजो द्विजरूपधृक् । भिक्षार्थं तद्गृहं प्राप्तो दृष्टस्तेन महात्मना

അവൻ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ദ്വിജരൂപം ധരിച്ച ഒരു അന്ത്യജൻ ഭിക്ഷയ്ക്കായി ആ വീട്ടിൽ എത്തി; ആ മഹാത്മാവ് അവനെ കണ്ടു.

Verse 130

पृष्टश्च विस्मयात्तेन दृष्ट्वा रूपं तथाविधम् । कुतस्त्वमिह सम्प्राप्तः क्व यास्यसि च भिक्षुक

അത്തരം രൂപം കണ്ടു വിസ്മയത്തോടെ അവൻ ചോദിച്ചു— “ഹേ ഭിക്ഷുക്കേ! നീ ഇവിടെ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്? എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്?”

Verse 131

ईदृग्भव्यतरो भूत्वा कस्मान्माधुकरीं गतः । किं गोत्रं तव मे ब्रूहि कतमः प्रवरश्च ते

“ഇത്ര ഭവ്യമായ രൂപമുള്ളവനായിട്ടും നീ മാധുകരി (ചെറുചെറു ഭിക്ഷ ശേഖരണം) എന്തുകൊണ്ട് സ്വീകരിച്ചു? നിന്റെ ഗോത്രം പറയുക; നിന്റെ പ്രവരം ഏത്?”

Verse 132

सोऽब्रवीद्गौडदेशीयं स्थानं मे सुमहत्तरम् । नाम्ना भोजकटं ख्यातं नानाद्विजसमाश्रितम्

അവൻ പറഞ്ഞു— “എന്റെ വാസസ്ഥലം ഗൗഡദേശത്തിലാണ്, അത്യന്തം മഹത്തായ സ്ഥലത്ത്; ‘ഭോജകട’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം, അനേകം ദ്വിജർ (ബ്രാഹ്മണർ) വസിക്കുന്നിടം.”

Verse 133

तत्रासीन्माधवोनाम ब्राह्मणो वेदपारगः । वसिष्ठगोत्रविख्यात एकप्रवरसूचितः

“അവിടെ ‘മാധവ’ എന്ന പേരുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, വേദപാരംഗതൻ; വസിഷ്ഠ ഗോത്രത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ, ഏകപ്രവരനെന്നു അറിയപ്പെട്ടവൻ.”

Verse 134

तस्याहं तनयो नाम्ना चंद्रप्रभ इति स्मृतः

“ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ; ‘ചന്ദ്രപ്രഭ’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.”

Verse 135

ततोऽहमष्टमे वर्षे यदा व्रतधरः स्थितः । तदा पंचत्वमापन्नः पिता मे वेदपारगः

പിന്നീട് ഞാൻ എട്ടാം വയസ്സിൽ വ്രതധാരിയായി സ്ഥിരനായിരിക്കുമ്പോൾ, വേദപാരംഗതനായ എന്റെ പിതാവ് അന്നേ സമയം പഞ്ചത്വം പ്രാപിച്ചു।

Verse 136

माता मे सह तेनैव प्रविष्टा हव्यवाहनम् । ततो वैराग्यमापन्नो निष्क्रांतोऽहं निजालयात्

എന്റെ മാതാവും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഹവ്യവാഹനമായ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; തുടർന്ന് വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ച് ഞാൻ എന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 137

तीर्थानि भ्रममाणोऽत्र संप्राप्तस्तु पुरं तव । अधुना संप्रयास्यामि प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्

തീർത്ഥങ്ങൾ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ നിങ്ങളുടെ നഗരത്തിലെത്തി; ഇനി ഞാൻ അത്യുത്തമമായ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടും।

Verse 138

यत्र सोमेश्वरो देवस्त्यक्त्वा कैलासमागतः । न मया पठिता वेदा न च शास्त्रं नृपोत्तम । तीर्थयात्राप्रसंगेन तेन भिक्षां चराम्यहम्

കൈലാസം ഉപേക്ഷിച്ച് ദേവൻ സോമേശ്വരൻ വന്ന സ്ഥലം അതാണ്. ഹേ നൃപോത്തമാ, ഞാൻ വേദങ്ങളും പഠിച്ചിട്ടില്ല, ശാസ്ത്രങ്ങളും അല്ല; തീർത്ഥയാത്രയുടെ അവസരത്താൽ മാത്രം ഞാൻ ഭിക്ഷയാൽ ജീവിക്കുന്നു।

Verse 139

विश्वामित्र उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिन्तयामास चेतसि । ब्राह्मणोऽयं सुदेशीयस्तथा भव्यतमाकृतिः । यदि गृह्णाति मे कन्यां तदस्मै प्रददाम्यहम्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഞാൻ ഹൃദയത്തിൽ ചിന്തിച്ചു: ‘ഇവൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ, സുദേശീയൻ, അത്യന്തം മംഗളകരമായ രൂപമുള്ളവൻ; ഇവൻ എന്റെ കന്യയെ സ്വീകരിച്ചാൽ, ഞാൻ അവളെ അവനു നൽകും।’

Verse 140

यावद्रजस्वला नैव जायते सा निरूपिता । कृत्स्नं दूषयति क्षिप्रं नैव वंशं ममाधमा

അവൾ രജസ്വലയാകുന്നതുവരെ അവളുടെ സ്ഥിതി അനിശ്ചിതമായതായിരിക്കും; ആ അധമസ്ത്രീ എന്റെ സമസ്ത വംശത്തെയും വേഗത്തിൽ മലിനമാക്കും।

Verse 141

ततः प्रोवाच तं म्लेच्छं संमंत्र्य सह भार्यया । यदि गृह्णासि मे कन्यां तव यच्छाम्यहं द्विज

പിന്നീട് ഭാര്യയോടൊപ്പം ആലോചിച്ച് അവൻ ആ മ്ലേച്ഛനോട് പറഞ്ഞു— ‘ഹേ ദ്വിജാ, നീ എന്റെ കന്യയെ സ്വീകരിച്ചാൽ ഞാൻ അവളെ നിനക്കു നൽകാം।’

Verse 142

भरणं पोषणं द्वाभ्यां करिष्यामि सदैव हि

ഞാൻ നിങ്ങളിരുവരുടെയും ഭരണം-പോഷണം എപ്പോഴും നിർവഹിക്കും।

Verse 143

तच्छ्रुत्वा हर्षितः प्राह सोंऽत्यजो नृपसत्तमम् । तवादेशं करिष्यामि यच्छ मे कन्यकां नृप

ഇതു കേട്ട് ആ അന്ത്യജൻ സന്തോഷത്തോടെ രാജശ്രേഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു— ‘അങ്ങയുടെ ആജ്ഞ ഞാൻ പാലിക്കും; ഹേ നൃപാ, എനിക്ക് കന്യയെ തരിക।’

Verse 144

तथेत्युक्त्वा गतस्तेन तस्मै दत्ता निजा सुता । गृह्योक्तेन विधानेन विवाहो विहितस्ततः

‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞ് അവൻ അവനോടൊപ്പം പോയി; തന്റെ പുത്രിയെ അവനു നൽകി; തുടർന്ന് ഗൃഹ്യപരമ്പരയിൽ പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം വിവാഹം വിധിവത്തായി നടന്നു।

Verse 145

ततो ददौ धनं धान्यं गृहं क्षेत्रं च गोधनम् । तस्मै तुष्टिसमायुक्तो मन्यमानः कृतार्थताम्

അപ്പോൾ അവൻ തൃപ്തനായി, കാര്യം സഫലമായെന്നു കരുതി, അവനു ധനം, ധാന്യം, ഗൃഹം, കൃഷിഭൂമി, ഗോധനം എന്നിവ ദാനം ചെയ്തു।

Verse 146

अथ सोऽपि च तां प्राप्य विलासानकरोद्बहून् । खाद्यैः पानैः सुवस्त्रैश्च गन्धमाल्यैर्विभूषणैः

അവളെ ലഭിച്ച ശേഷം അവനും അനേകം ഭോഗവിലാസങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു—രുചികരമായ ഭക്ഷ്യപാനങ്ങൾ, ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങൾ, സുഗന്ധങ്ങൾ, മാലകൾ, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അവളെ അലങ്കരിച്ചു।

Verse 147

परं स व्रजति प्रायो येन मार्गेण केनचित् । सारमेयाः सशब्दाश्च पृष्ठतोऽनुव्रजंति वै

എന്നാൽ അവൻ ഏതെങ്കിലും വഴിയിലൂടെ പതിവായി പോകുമ്പോൾ, നായകൾ ശബ്ദം ചെയ്തു കൊണ്ടു തീർച്ചയായും അവന്റെ പിന്നിൽ പിന്തുടർന്നു।

Verse 148

अन्येषामंत्यजात्यानां यद्वत्तस्य विशेषतः । वेदाभ्यासपरश्चैव यदि संजायते क्वचित् । रक्तं पतति वक्त्रेण तत्क्षणात्तस्य दुर्मतेः

മറ്റു അന്ത്യജാതികളുപോലെ തന്നെ, അവന്റെ കാര്യത്തിൽ പ്രത്യേകമായി—അവൻ ഒരിക്കൽ വേദപാരായണത്തിൽ ലീനനായാൽ, അവന്റെ ദുര്‍മതിയുടെ ഫലമായി അതേ ക്ഷണത്തിൽ അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് രക്തം വീഴും।

Verse 149

एतस्मिन्नंतरे लोकः सर्व एव प्रशंकितः । अब्रवीच्च मिथोऽभ्येत्य चंडालोऽयमसंशयम्

ഇതിനിടയിൽ എല്ലാവരും സംശയപ്പെട്ടു; പരസ്പരം സമീപിച്ച്—“ഇവൻ സംശയമില്ലാതെ ചണ്ഡാലൻ” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 150

यदेते पृष्ठतो यांति भषमाणाः शुनीसुताः । सुभद्रोऽपि च तत्तेषां श्रुत्वा चिन्तापरोऽभवत्

“ഈ നായ്ക്കൾ കുരച്ചുകൊണ്ട് അവന്റെ പിന്നാലെ പിന്നാലെ പോകുന്നു”—എന്ന അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സുഭദ്രനും ആശങ്കയിൽ മുങ്ങി।

Verse 151

मन्यमानश्च तत्सत्यं दुःखेन महतान्वितः । नूनमंत्यजजातीयो भविष्यति सुतापतिः

ആ വാർത്ത സത്യമെന്നു കരുതി അവൻ മഹാദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി—“നിശ്ചയം സുതയുടെ ഭർത്താവ് അന്ത്യജജന്മനായിരിക്കണം” എന്നു വിചാരിച്ചു।

Verse 152

ज्ञायते चेष्टितैः सर्वैर्यथाऽयं जल्पते जनः

അവന്റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളാലും തന്നെ അറിയപ്പെടുന്നു—എന്ന് ജനങ്ങൾ പറയുന്നു—അവൻ എങ്ങനെയുള്ളവനെന്ന്।

Verse 153

एवं रात्रिंदिवं तस्य चिन्तयानस्य भूपतेः । लोकापवादयुक्तस्य कियान्कालोऽभ्यवर्तत

ഇങ്ങനെ ജനാപവാദത്തിന്റെ ഭാരത്തിൽ അമർന്ന ആ രാജാവ് രാവും പകലും ചിന്തയിൽ ആയിരിക്കെ, എത്രകാലം കടന്നുപോയി।

Verse 154

अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते आद्याद्या द्विजसत्तमाः । मध्यगेन समायुक्ता ब्रह्मस्थानं समागताः । तस्य शुद्धिकृते प्रोचुर्येन शंका प्रणश्यति

മറ്റൊരു ദിവസം ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ വീണ്ടും വീണ്ടും, മധ്യഗ പുരോഹിതനോടൊപ്പം, ബ്രഹ്മസ്ഥാനത്തിൽ ഒന്നിച്ചു. അവന്റെ ശുദ്ധികർമ്മവിധി അവർ പറഞ്ഞു; അതാൽ സംശയം അകലും।

Verse 155

अथोचुस्तं द्विजश्रेष्ठा ब्रह्मस्थानस्य मध्यगम् । मध्यगस्य तु वक्त्रेण विवर्णवदनं स्थितम्

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മസ്ഥാനത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്നിരുന്ന അവനെ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ അഭിസംബോധന ചെയ്തു; ആ നിമിഷം ഋത്വിക്കിന്റെ മുഖം പാണ്ടുരവും വിവർണ്ണവുമായി തോന്നി।

Verse 156

कुलं गोत्रं निजं ब्रूहि प्रवरांश्च विशेषतः । स्थानं देशं च विप्राणां येन शुद्धिः प्रदीयते

നിന്റെ കുലവും ഗോത്രവും പറയുക; പ്രത്യേകിച്ച് പ്രവരങ്ങളും വ്യക്തമാക്കുക; കൂടാതെ ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്ഥലം-ദേശവും പറയുക—അതിനാൽ ശുദ്ധികർമ്മം നൽകപ്പെടും।

Verse 157

अथासौ वेपमानस्तु प्रस्विन्नवदनस्तथा । अधोदृष्टिरुवाचेदं गद्गदं विहिताञ्जलिः

അപ്പോൾ അവൻ വിറച്ചുകൊണ്ട്, വിയർപ്പിൽ നനഞ്ഞ മുഖത്തോടെ, ദൃഷ്ടി താഴ്ത്തി, കൈകൂപ്പി ഗദ്ഗദസ്വരത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 158

गर्भाष्टमे पिता मह्यं वर्षे मृत्युं गतस्ततः । ततः सा तं समादाय जननी मे पतिव्रता । मां त्यक्त्वा दुःखितं दीनं प्रविष्टा हव्यवाहनम्

എന്റെ എട്ടാം വയസ്സിൽ പിതാവ് മരണപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് എന്റെ പതിവ്രതയായ മാതാവ് അദ്ദേഹത്തെ (അന്ത്യേഷ്ടിക്കായി) എടുത്തുകൊണ്ട്, എന്നെ ദുഃഖിതനും ദീനനുമായി വിട്ട്, ഹവ്യവാഹനമായ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 159

अहं वैराग्यमापन्नस्तीर्थयात्रां समाश्रितः । बालभावे पितुर्दुःखात्तापसैरपरैः सह

അങ്ങനെ എനിക്ക് വൈരാഗ്യം വന്നു; ബാല്യകാലം മുതൽ പിതൃശോകം മൂലം, മറ്റു തപസ്വികളോടൊപ്പം തീർത്ഥയാത്രയെ ആശ്രയിച്ചു।

Verse 160

न मया पठितो वेदो न च शास्त्रं निरूपितम् । तीर्थयात्रापरोऽहं च समायातो भवत्पुरम्

ഞാൻ വേദം പഠിച്ചിട്ടില്ല; ശാസ്ത്രങ്ങളും പരിശോധിച്ചിട്ടില്ല; തീർത്ഥയാത്രയിൽ മാത്രം പരനായ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ നഗരത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു।

Verse 161

अभद्रेण सुभद्रेण श्वशुरेण दुरात्मना । एतज्जानाम्यहं विप्रा गोत्रं वासिष्ठमेव वा

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ദുഷ്ടസ്വഭാവിയായ എന്റെ ശ്വശുരൻ അഭദ്രൻ (സുഭദ്രന്റെ പുത്രൻ) പറഞ്ഞതത്രേ എനിക്ക് അറിയൂ—എന്റെ ഗോത്രം വാസിഷ്ഠമത്രേ।

Verse 162

अथैकप्रवरो देशो गौडो मधुपुरं पुरम् । ततस्ते ब्राह्मणाः प्रोचुर्यस्य नो ज्ञायते कुलम् । तस्य शुद्धिः प्रदातव्या धटद्वारेण केवला

പിന്നെ അവൻ പറഞ്ഞു—“എന്റെ ദേശം ഗൗഡം, നഗരം മധുപുരം, എനിക്ക് ഒരേയൊരു പ്രവരം.” അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—“കുലം അറിയപ്പെടാത്തവന് ശുദ്ധി ‘ധട-ദ്വാര’ എന്ന വിധിയിലൂടെ മാത്രം നൽകേണ്ടതാണ്.”

Verse 163

स त्वं धटं समारुह्य ब्राह्मण्यार्थं च केवलम् । शुद्धिं प्राप्य ततो भोगान्भुंक्ष्वात्रस्थोऽपि केवलम्

അതുകൊണ്ട് ബ്രാഹ്മണ്യത്വം നേടുന്നതിനായി മാത്രം ധടത്തിൽ കയറുക; ശുദ്ധി ലഭിച്ച ശേഷം നിയമപ്രകാരം ഇവിടെ തന്നെയും നിന്റെ യോജ്യമായ ഭോഗം/ആഹാരം അനുഭവിക്ക.

Verse 164

सोऽब्रवीत्साहसं कृत्वा सर्वानेव द्द्विजोत्तमान् । प्रतिगृह्णाम्यहं कामं तप्तमाषकमेव च

അപ്പോൾ അവൻ ധൈര്യം കൈക്കൊണ്ട് ആ എല്ലാ ദ്വിജോത്തമന്മാരുടെ മുമ്പിൽ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ സ്വീകരിക്കുന്നു; എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം തപ്ത മാഷകം (ചൂടാക്കിയ നാണയം) പോലും.”

Verse 165

प्रविशामि हुताशं वा भक्षयिष्याम्यहं विषम्

ആവശ്യമായാൽ ഞാൻ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ വിഷവും ഞാൻ പാനം ചെയ്യും.

Verse 166

किं पुनर्धटदिव्यं च क्रियमाणे सुखावहम् । ब्राह्मणस्य कृते विप्राश्चित्ते नो मामके घृणा

അപ്പോൾ സുഖപ്രദവും മംഗളകരവുമായ ‘ഘട-ദിവ്യ’ പരീക്ഷ നടത്തപ്പെടുമ്പോൾ എത്രയധികം (പുണ്യവും ആനന്ദവും) ഉണ്ടാകും! ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഇത് ബ്രാഹ്മണന്റെ ഹിതാർത്ഥമാണ്; അതിനാൽ എന്റെ നേരെ നിങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ വെറുപ്പ് ഉണ്ടാകരുത്.

Verse 167

अथ ते ब्राह्मणास्तस्य धटारोहणसंभवम् । शुद्धिं निर्दिश्य वारं च सूर्यस्य च ततः परम् । जग्मुः स्वंस्वं गृहं सर्वे सोऽपि विप्रोंऽत्यजो द्विजाः

അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണർ അവന്റെ ‘ഘടാരോഹണ’ കർമ്മത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ശുദ്ധി നിർദേശിക്കുകയും, സൂര്യനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട യോജ്യമായ വാർ/വ്രതവും നിർണ്ണയിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും തത്തത്തം ഗൃഹങ്ങളിലേക്കു പോയി; ആ ‘വിപ്രനും’—വാസ്തവത്തിൽ അന്ത്യജൻ—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, (അവിടെ തന്നെ ശേഷിച്ചു).

Verse 168

ततः प्राह निजां भार्यां रहस्ये नृपसत्तम । ज्ञातोऽहं ब्राह्मणैः सर्वैरंत्यजातिसमुद्भवः । देशातरं गमिष्यामि त्वमागच्छ मया सह

പിന്നീട് അവൻ രഹസ്യമായി തന്റെ ഭാര്യയോട് പറഞ്ഞു: ‘ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠേ, എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും എന്നെ അന്ത്യജ വംശജനായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഞാൻ മറ്റൊരു ദേശത്തേക്ക് പോകും; നീയും എന്റെ കൂടെ വരിക.’

Verse 169

भार्योवाच । अहमग्निं प्रवेक्ष्यामि न यास्यामि त्वया सह । पापबुद्धे पतिष्यामि न चाहं नरकाग्निषु

ഭാര്യ പറഞ്ഞു: ‘ഞാൻ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കും; നിനക്കൊപ്പം ഞാൻ പോകില്ല. ഹേ പാപബുദ്ധേ, ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ വീണ് (മരിച്ചു) കഴിയാം; നരകാഗ്നികളിൽ ഞാൻ വീഴുകയില്ല.’

Verse 170

बुध्यमाना न सेविष्ये त्वामंत्यजसमुद्भवम् । पाप संदूषितं सर्वं त्वयैतत्स्थानमुत्तमम्

ഇപ്പോൾ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി; അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ സേവിക്കുകയോ കൂടെയിരിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല—ഹേ അന്ത്യജവംശജനേ. നിന്മൂലം ഈ മുഴുവൻ ഉത്തമസ്ഥലം പാപംകൊണ്ട് മലിനമായി.

Verse 171

तथा मम पितुर्हर्म्यं संवत्सरप्रयाजिनः । तस्माद्द्रुततरं गच्छ यावन्नो वेत्ति कश्चन

എന്റെ പിതാവിന്റെ ഗൃഹമന്ദിരത്തിലേക്കും വരരുത്—അദ്ദേഹം വർഷപൂർണ്ണ യാഗങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച ദീക്ഷിതനാണ്. അതിനാൽ ആരും അറിയുന്നതിന് മുമ്പേ അതിവേഗം പോകുക.

Verse 172

नो चेत्पापसमाचार संप्राप्स्यसि महाऽपदम्

അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ പാപാചാരിയേ, നീ മഹാവിപത്തിലേക്ക് വീഴും.

Verse 173

ततो निशामुखे प्राप्ते कौपीनावरणान्वितः । नष्टोऽभीष्टां दिशं प्राप्य तदा जीवितजाद्भयात्

പിന്നീട് രാത്രിയുടെ ആരംഭത്തിൽ, കൗപീനം മാത്രം ധരിച്ചു, അവൻ ഒളിച്ചോടി തനിക്കിഷ്ടമായ ദിശയിലെത്തി—അപ്പോൾ ജീവഭയത്താൽ പ്രേരിതനായി.