Adhyaya 6

Verse 1

व्यास उवाच । उपकाराय साधूनां गृहस्थाश्रमवासिनाम् । यथा च क्रियते धर्मो यथावत्कथयामि ते

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ വസിക്കുന്ന സദ്ജനങ്ങളുടെ ഉപകാരാർത്ഥം, ധർമ്മം യഥാവിധി എങ്ങനെ ആചരിക്കപ്പെടേണ്ടതാണോ അത് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു।

Verse 2

वत्स गार्हस्थ्यमास्थाय नरः सर्वमिदं जगत् । पुष्णाति तेन लोकांश्च स जयत्यभिवांछितान्

വത്സാ, ഗാർഹസ്ഥധർമ്മം ആശ്രയിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഈ സമസ്ത ലോകത്തെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു; അതേ പിന്തുണയാൽ അവൻ അഭിലഷിത ലോകങ്ങളും ജയവും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 3

पितरो मुनयो देवा भूतानि मनुजास्तथा । क्रिमिकीटपतंगाश्च वयांसि पितरोऽसुराः

പിതൃകൾ, മുനികൾ, ദേവന്മാർ, സർവ്വഭൂതങ്ങളും മനുഷ്യരും—കൃമികൾ, കീടങ്ങൾ, പതംഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, പിതൃഗണങ്ങളും അസുരന്മാരും പോലും—ഈ പവിത്ര ധർമ്മക്രമം കൊണ്ടുതന്നെ പോഷിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 4

गृहस्थमुपजीवंति ततस्तृप्तिं प्रयांति च । मुखं वास्य निरीक्षंते अपो नो दास्यतीति च

അവർ ഗൃഹസ്ഥനെ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്; അവനിൽ നിന്നുതന്നെ തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നു; “അവൻ നമുക്ക് വെള്ളം തരുമോ, തരില്ലയോ?” എന്ന് വിചാരിച്ച് അവന്റെ മുഖം നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 5

सर्वस्याधारभूता ये वत्स धेनुस्त्रयीमयी । अस्यां प्रतिष्ठितं विश्वं विश्वहेतुश्च या मता

ഹേ വത്സാ! ത്രയീമയിയായ ഈ ധേനു സർവ്വത്തിന്റെയും ആധാരമാണ്. ഇവളിൽ തന്നെയാണ് സമസ്ത വിശ്വവും പ്രതിഷ്ഠിതം; ഇവളെയേ ജഗത്തിന്റെ കാരണമെന്നു കരുതുന്നു।

Verse 6

ऋक्पृष्ठासौ यजुःसंध्या सामकुक्षिपयोधरा । इष्टापूर्तविषाणा च साधुसूक्ततनूरुहा

അവളുടെ പുറം ഋഗ്വേദം; അവളുടെ സന്ധികൾ യജുർവേദം; അവളുടെ ഉദരവും പയോധരങ്ങളും സാമവേദം. അവളുടെ കൊമ്പുകൾ ഇഷ്ട-പൂർത്ത (യജ്ഞവും ദാനപുണ്യവും); അവളുടെ ദേഹരോമങ്ങൾ സജ്ജനരുടെ സ്തുതിവചനങ്ങൾ।

Verse 7

शांति पुष्टिशकृन्मूत्रा वर्णपादप्रतिष्ठिता । उपजीव्यमाना जगतां पदक्रमजटाघनैः

അവളുടെ ചാണകവും മൂത്രവും ശാന്തിയും പുഷ്ടിയും ആകുന്നു; അവൾ വർണ്ണങ്ങളുടെ പാദങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിതയാണ്. അവളുടെ കുളമ്പടികളുടെ പദക്രമവും ഘനമായ ജടാഗുച്ചങ്ങളും കൊണ്ടു സർവ്വലോകങ്ങളും ജീവിക്കുന്നു।

Verse 8

स्वाहाकारस्वधाकारौ वषट्कारश्च पुत्रक । हन्तकारस्तथै वान्यस्तस्याः स्तनचतुष्टयम्

ഹേ പുത്രക, അവളുടെ (ധേനുവിന്റെ) നാലു സ്തനങ്ങൾ—‘സ്വാഹാ’കാരവും ‘സ്വധാ’കാരവും ‘വഷട്’കാരവും, അതുപോലെ ‘ഹന്താ’കാരവും—ഇവയാണ് അവളുടെ സ്തനചതുഷ്ടയം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 9

स्वाहाकारस्तनं देवाः पितरश्च स्वधामयम् । मुनयश्च वषट्कारं देवभूतसुरेश्वराः

ദേവന്മാർ ‘സ്വാഹാ’ സ്തനത്തിൽ നിന്നു പാനം ചെയ്യുന്നു; പിതൃകൾ ‘സ്വധാ’മയ സ്തനത്തിൽ നിന്നു; മുനികൾ ‘വഷട്’ സ്തനത്തിൽ നിന്നു പാനം ചെയ്യുന്നു—ഇങ്ങനെ ദിവ്യസത്ത്വങ്ങളും ഭൂതഗണങ്ങളും സുരേശ്വരന്മാരും പോഷണം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 10

हन्तकारं मनुष्याश्च पिबंति सततं स्तनम् । एवमध्यापयेदेव वेदानां प्रत्यहं त्रयीम्

മനുഷ്യർ ‘ഹന്താ’ എന്നു വിളിക്കുന്ന സ്തനത്തിൽ നിന്നു നിരന്തരം പാനം ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഹേ പ്രഭോ, വേദത്രയിയെ പ്രതിദിനം യഥാവിധി അധ്യാപനം ചെയ്യണം।

Verse 11

तेषामुच्छेदकर्त्ता यः पुरुषोऽनंतपापकृत् । स तमस्यंधतामिस्रे नरके हि निमज्जति

അവരുടെ പോഷണം മുറിക്കുന്ന പുരുഷൻ അനന്തപാപകൃത്ത് ആകുന്നു; അവൻ ‘അന്ധതാമിസ്ര’ എന്ന നരകത്തിൽ, ഘോരാന്ധകാരത്തിൽ, തീർച്ചയായും മുങ്ങുന്നു।

Verse 12

यस्त्वेनां मानवो धेनुं स्वर्वत्सैरमरादिभिः । पूजयत्युचिते काले स स्वर्गायोपपद्यते

എന്നാൽ യുക്തകാലത്ത് ഈ ധേനുവിനെ—അവളുടെ സ്വർഗീയ വത്സത്തോടും അമരഗണങ്ങളോടും കൂടി—പൂജിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗപ്രാപ്തിക്ക് യോഗ്യനാകുന്നു।

Verse 13

तस्मात्पुत्र मनुष्येण देवर्षि पितृमानवाः । भूतानि चानुदिवसं पोष्याणि स्वतनुर्यथा

അതുകൊണ്ട്, മകനേ, മനുഷ്യൻ ദേവർഷിമാരെയും പിതൃകളെയും സഹമനുഷ്യരെയും എല്ലാ ഭൂതപ്രാണികളെയും ദിനംപ്രതി സ്വന്തം ദേഹത്തെപ്പോലെ പോഷിക്കണം।

Verse 14

तस्मात्स्नातः शुचिर्भूत्वा देवर्षिपितृतर्पणम् । यज्ञस्यांते तथैवाद्भिः काले कुर्यात्समाहितः

അതുകൊണ്ട് സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനായി, യോജ്യസമയത്ത് സമാഹിതമനസ്സോടെ—പ്രത്യേകിച്ച് പൂജയും യജ്ഞവും അവസാനിക്കുമ്പോൾ—ജലത്തോടെ ദേവർഷി-പിതൃതർപ്പണം ചെയ്യണം।

Verse 15

सुमनोगन्धपुष्पैश्च देवानभ्यर्च्य मानवः । ततोग्नेस्तर्पणं कुर्याद्द्याच्चापि बलींस्तथा

ശുഭമനസ്സോടെ സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളാൽ ദേവന്മാരെ അഭ്യർചിച്ച്, തുടർന്ന് അഗ്നിദേവന് തർപ്പണം ചെയ്ത്, വിധിപ്രകാരം ബലികളും അർപ്പിക്കണം।

Verse 16

नक्तंचरेभ्यो भूतेभ्यो बलिमाकाशतो हरेत् । पितॄणां निर्वपेत्तद्वद्दक्षिणाभिमुखस्ततः

രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭൂതപ്രാണികൾക്കായി ഉയർന്ന സ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് ബലി ഇടണം; അതുപോലെ ദക്ഷിണാഭിമുഖനായി പിതൃകൾക്കായും നിവേദ്യം വെക്കണം।

Verse 17

गृहस्थस्तत्परो भूत्वा समाहितमानसः । ततस्तोयमुपादाय तेष्वेवार्पण सत्क्रियाम्

ഗൃഹസ്ഥൻ ഈ ധർമ്മകർമ്മങ്ങളിൽ തത്പരനായി സമാഹിതമനസ്സോടെ, തുടർന്ന് ജലം എടുത്ത് വിധിപ്രകാരം അവർക്കുതന്നെ യോജിച്ച സത്ക്രിയാരൂപ അർപ്പണം നടത്തണം।

Verse 18

स्थानेषु निक्षिपेत्प्राज्ञो नाम्ना तूदिश्य देवताः । एवं बलिं गृहे दत्त्वा गृहे गृहपतिः शुचिः

പ്രാജ്ഞൻ ദേവതകളെ നാമോച്ചാരണം ചെയ്ത് യഥാസ്ഥാനങ്ങളിൽ ബലി നിക്ഷേപിക്കണം. ഇങ്ങനെ ഗൃഹത്തിൽ ബലി നൽകിയാൽ ഗൃഹപതി തന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ശുചിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 19

आचम्य च ततः कुर्यात्प्राज्ञो द्वारावलोकनम् । मुहूर्तस्याष्टमं भागमुदीक्षेतातिथिं ततः

ആചമനം ചെയ്ത് ശേഷം പ്രാജ്ഞൻ വാതിലോട്ടു നോക്കണം. ഒരു മുഹൂർത്തത്തിന്റെ എട്ടിലൊരുഭാഗം സമയം വരെ അതിഥിയുടെ വരവ് കാത്തുനോക്കണം.

Verse 20

अतिथिं तत्र संप्राप्तमर्घ्यपाद्योदकेन च । बुभुक्षुमागतं श्रांतं याचमानमकिंचनम्

അവിടെ എത്തിയ അതിഥി—വിശപ്പുള്ളവൻ, ക്ഷീണിതൻ, സഹായം യാചിക്കുന്നവൻ, നിർധനൻ—അവനെ അർഘ്യവും പാദ്യജലവും നൽകി ആദരത്തോടെ സ്വീകരിക്കണം.

Verse 21

ब्राह्मणं प्राहुरतिथिं संपूज्य शक्तितो बुधैः । न पृछेत्तत्राचरणं स्वाध्यायं चापि पंडितः

ബുധന്മാർ ബ്രാഹ്മണനെയാണ് ‘അതിഥി’ എന്നു പറയുന്നു. കഴിവനുസരിച്ച് അവനെ പൂജിച്ച്, പണ്ഡിതനായ ഗൃഹസ്ഥൻ അവിടെ അവന്റെ ആചാരമോ സ്വാധ്യായമോ കുറിച്ച് ചോദ്യം ചെയ്യരുത്.

Verse 22

शोभनाशोभनाकारं तं मन्येत प्रजापतिम् । अनित्यं हि स्थितो यस्मात्तस्मादतिथिरुच्यते

അതിഥി ശോഭനമായാലും അശോഭനമായാലും അവനെ പ്രജാപതിസ്വരൂപനായി കരുതണം. അവന്റെ താമസം അനിത്യമായതിനാൽ തന്നെയാണ് ‘അതിഥി’ എന്നു പറയുന്നത്.

Verse 23

तस्मै दत्त्वा तु यो भुंक्ते स तु भुंक्तेऽमृतं नरः । अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रति निवर्तते

അതിഥിക്ക് ആദ്യം ദാനം നൽകി പിന്നെ ഭുജിക്കുന്നവൻ സത്യത്തിൽ അമൃതം ഭുജിക്കുന്നവനാകുന്നു. എന്നാൽ ആരുടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് അതിഥി പ്രത്യാശഭംഗത്തോടെ മടങ്ങിപ്പോകുന്നുവോ—

Verse 24

स दत्त्वा दुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति । अपि वा शाकदानेन यद्वा तोयप्रदानतः । पूजयेत्तं नरः भक्त्या तेनैवातो विमुच्यते

അവൻ (അതിഥി) തന്റെ ദുഷ്കൃതം അവിടെ വിട്ടുവെച്ച്, അവരുടെ പുണ്യം എടുത്തുകൊണ്ട് പോകുന്നു. അതിനാൽ മനുഷ്യൻ ഭക്തിയോടെ അതിഥിയെ പൂജിക്കണം—ശാകദാനമായാലും ജലപ്രദാനമായാലും; അതുമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ഈ ദോഷത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും.

Verse 25

युधिष्ठिर उवाच । विवाहा ब्राह्मदैवार्षाः प्राजापत्यासुरौ तथा । गांधर्वो राक्षसश्चापि पैशाचोष्टम उच्यते

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—വിവാഹങ്ങളുടെ രൂപങ്ങൾ ബ്രാഹ്മം, ദൈവം, ആർ‍ഷം; അതുപോലെ പ്രാജാപത്യം, ആസുരം; കൂടാതെ ഗാന്ധർവം, രാക്ഷസം; എട്ടാമത്തേത് പൈശാചം എന്നു പറയുന്നു.

Verse 26

एतेषां च विधिं ब्रूहि तथा कार्यं च तत्त्वतः । गृहस्थानां तथा धर्मान्ब्रूहि मे त्वं विशेषतः

ഈ (വിവാഹ) രീതികളുടെ വിധി പറയുക; കൂടാതെ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത് എന്നും വിശദീകരിക്കുക. ഗൃഹസ്ഥരുടെ ധർമ്മങ്ങളും പ്രത്യേകമായി എനിക്ക് പറഞ്ഞു തരുക.

Verse 27

पराशर उवाच । स ब्राह्मो वरमाहूय यत्र कन्या स्वलंकृता । दीयते तत्सुतः पूयात्पुरुषानेकविंशतिम्

പരാശരൻ പറഞ്ഞു—വരനെ ക്ഷണിച്ച്, അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട കന്യയെ ദാനമായി നൽകുന്ന വിവാഹം ബ്രാഹ്മവിവാഹം ആകുന്നു. ആ സംയോഗത്തിൽ ജനിച്ച പുത്രൻ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറയിലെ പുരുഷന്മാരെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

Verse 28

यज्ञस्थायर्त्विजे दैवस्तज्जः पाति चतुर्दश । वरादादाय गोद्वन्द्वमार्षस्तज्जः पुनाति षट्

യജ്ഞത്തിൽ നിയുക്തനായ ഋത്വിജന് കന്യാദാനം ചെയ്യുന്നതാണ് ‘ദൈവവിവാഹം’; അതിൽ ജനിച്ച സന്തതി പതിനാലു തലമുറകളെ രക്ഷിക്കുന്നു. വരനിൽ നിന്ന് പശുയുഗളം സ്വീകരിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് ‘ആർഷവിവാഹം’; അതിൽ ജനിച്ച സന്തതി ആറു തലമുറകളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

Verse 29

सहोभौ चरतां धर्मं प्राजापत्यः स ईरितः । वरवध्वोः स्वेच्छय्रा च गांधर्वोऽन्योन्यमैत्रतः । प्रसह्य कन्याहरणाद्राक्षसो निन्दितः सताम्

വരനും വധുവും ഇരുവരും ചേർന്ന് ധർമ്മം ആചരിക്കുന്ന വിവാഹം ‘പ്രാജാപത്യ’മെന്നു പ്രസിദ്ധം. വരവധുക്കളുടെ സ്വേച്ഛയും പരസ്പര സ്നേഹമൈത്രിയും നിന്നുയരുന്നത് ‘ഗാന്ധർവ’ വിവാഹം. ബലമായി കന്യാഹരണം ചെയ്ത് നടത്തുന്നതായ ‘രാക്ഷസ’ വിവാഹം സത്പുരുഷന്മാർ നിന്ദിക്കുന്നു.

Verse 30

छलेन कन्याहरणात्पैशाचो गर्हितोऽष्टमः । प्रायः क्षत्रविशोरुक्ता गांधर्वासुरराक्षसाः

വഞ്ചനയോടെ കന്യാഹരണം ചെയ്തുണ്ടാകുന്ന എട്ടാമത്തെ ‘പൈശാച’ വിവാഹം ഗർഹിതമാണ്. കൂടാതെ ‘ഗാന്ധർവ’, ‘ആസുര’, ‘രാക്ഷസ’ രൂപങ്ങൾ കൂടുതലായി ക്ഷത്രിയ-വൈശ്യരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവയെന്നു പറയുന്നു.

Verse 31

अष्टमस्त्वेष पापिष्ठः पापिष्ठानां च संभवः । सवर्णया करो ग्राह्यो धार्यः क्षत्रियया शरः

ഈ എട്ടാമത്തെ (പൈശാച) വിധം അത്യന്തം പാപിഷ്ഠം; പാപങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണമാകുന്നു. സ്വവർണ്ണ സ്ത്രീയുടെ കാര്യത്തിൽ ശിക്ഷ ‘കരഗ്രാഹ്യം’ (കൈ പിടിക്കൽ) എന്നു പറയുന്നു; ക്ഷത്രിയസ്ത്രീയുടെ കാര്യത്തിൽ ‘ശരധാരണം’ (അമ്പ് ധരിക്കൽ) ശിക്ഷയാണ്.

Verse 32

प्रतोदो वैश्यया धार्यो वासोंतः शूद्रया तथा । असवर्णा स्वेष विधिः स्मृतौ दृष्टश्च वेदने

വൈശ്യസ്ത്രീയുടെ കാര്യത്തിൽ ശിക്ഷയായി ‘പ്രതോദ’ (അങ്കുശം) ധരിക്കണം; ശൂദ്രസ്ത്രീയുടെ കാര്യത്തിൽ അതുപോലെ ‘വാസോന്ത’ എന്ന ശിക്ഷ. അസവർണ്ണ സ്ത്രീക്കായി സ്മൃതികളിലും വേദസംബന്ധ നിയമബോധത്തിലും വ്യത്യസ്ത വിധി കാണപ്പെടുന്നു.

Verse 33

सवर्णाभिस्तु सर्वाभिः पाणिर्ग्राह्यस्त्वयं विधिः । धर्म्ये विवाहे जायंते धर्म्याः पुत्राः शतायुषः

സ്വന്തം വർണ്ണത്തിൽപ്പെട്ട സ്ത്രീകളെ വിവാഹം കഴിക്കണമെന്നാണ് വിധി. ധർമ്മപരമായ വിവാഹത്തിൽ നിന്ന് ധർമ്മിഷ്ഠരും നൂറുവയസ്സുവരെ ജീവിക്കുന്നവരുമായ പുത്രന്മാർ ജനിക്കുന്നു.

Verse 34

अधर्म्याद्धर्म्मरहिता मंदभाग्यधनायुषः । कृतकालाभिगमने धर्मोयं गृहिणः परः

അധാർമ്മികമായ ബന്ധത്തിൽ നിന്ന് ധർമ്മമില്ലാത്തവരും ഭാഗ്യമില്ലാത്തവരും ധനമില്ലാത്തവരും അൽപ്പായുസ്സുകളുമായ മക്കൾ ജനിക്കുന്നു. ഉചിതമായ സമയത്ത് മാത്രം ഭാര്യയെ സമീപിക്കുന്നതാണ് ഗൃഹസ്ഥന്റെ പരമമായ ധർമ്മം.

Verse 35

स्त्रीणां वरमनुस्मृत्य यथाकाम्यथवा भवेत् । दिवाभिगमनं पुंसामनायुष्यं परं मतम्

സ്ത്രീകളുടെ ആഗ്രഹം കണക്കിലെടുത്താലും, പകൽ സമയത്തുള്ള സ്ത്രീസംഗം പുരുഷന്മാരുടെ ആയുസ്സ് കുറയ്ക്കുന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 36

श्राद्धार्हः सर्वपर्वाणि न गंतव्यानि धीमता । तत्र गछन्स्त्रियं मोहार्द्धर्मात्प्रच्यवते परात्

ശ്രാദ്ധത്തിന് അർഹനായ ബുദ്ധിമാൻ വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ സ്ത്രീസംഗം നടത്തരുത്. മോഹം കാരണം അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അവൻ ശ്രേഷ്ഠമായ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിക്കുന്നു.

Verse 37

ऋतुकालाभिगामी यः स्वदारनिरतश्च यः । स सदा ब्रह्मचारी हि विज्ञेयः स गृहाश्रमी

ഋതുകാലത്ത് മാത്രം ഭാര്യയെ സമീപിക്കുകയും സ്വന്തം ഭാര്യയിൽ മാത്രം താല്പര്യമുള്ളവനുമായ ഗൃഹസ്ഥനെ എപ്പോഴും ബ്രഹ്മചാരിയായിത്തന്നെ കണക്കാക്കണം.

Verse 38

आर्षे विवाहे गोद्वंद्वं यदुक्तं तत्र शस्यते । शुल्कमण्वपि कन्यायाः कन्याविक्रयपापकृत्

ആർഷവിവാഹത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പശുക്കളുടെ ജോടി അവിടെ പ്രശംസനീയവും അംഗീകര്യവും ആകുന്നു. എന്നാൽ കന്യയ്ക്കായി അല്പമെങ്കിലും ശുല്കം സ്വീകരിക്കുന്നത് കന്യാവിക്രയപാപം വരുത്തും.

Verse 39

अपत्यविक्रयात्कल्पं वसेद्विट्कृमिभोजने । अतो नाण्वपि कन्याया उपजीव्यं नरैर्धनम्

സന്താനത്തെ വിറ്റാൽ മനുഷ്യൻ മലഭോജി പുഴുക്കളുടെ ലോകത്തിൽ ഒരു കല്പകാലം വസിക്കും. അതുകൊണ്ട് കന്യയുടെ ‘വില’യിൽ നിന്നുള്ള ധനം അല്പമെങ്കിലും ഉപജീവനമാക്കരുത്.

Verse 40

तत्र तुष्टा महालक्ष्मीर्निवसेद्दानवारिणा । वाणिज्यं नीचसेवा च वेदानध्ययनं तथा

അവിടെ, അത്തരം അധർമ്മജന്യ ‘ദാനം’ മുതലായവയിൽ നിന്ന് മാറിനിൽക്കുന്നവനോടുകൂടെ പ്രസന്നയായ മഹാലക്ഷ്മി വസിക്കുന്നു. അതേ ഭാവത്തിൽ വ്യാപാരം, നീചന്മാരുടെ സേവനം, ഉപജീവനാർഥം വേദാധ്യയനവും ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 41

कुविवाहः क्रियालोपः कुले पतनहेतवः । कुर्याद्वैवाहिके चाग्नौ गृह्यकर्म्मान्वहं गृही

കുവിവാഹവും നിർദ്ദേശിത കർമങ്ങളുടെ ലോപവും—ഇവ കുലപതനത്തിന് കാരണങ്ങളാണ്. അതിനാൽ ഗൃഹസ്ഥൻ വൈവാഹിക അഗ്നിയിൽ നിത്യം ഗൃഹ്യകർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 42

पञ्चयज्ञक्रियां चापि पक्तिं दैनंदिनीमपि । गृहस्थाश्रमिणः पञ्चसूनाकर्म दिनेदिने

ഗൃഹസ്ഥൻ പഞ്ചമഹായജ്ഞങ്ങളുടെ ക്രിയയും നിത്യ പാകക്രിയയും നിർവ്വഹിക്കണം. കാരണം ദിനംപ്രതി സാധാരണ ജീവിതം മൂലം ഗൃഹസ്ഥാശ്രമിക്ക് ‘പഞ്ചസൂനാ’ എന്ന വധസദൃശ ഭാരങ്ങൾ അനിവാര്യമായി സംഭവിക്കുന്നു.

Verse 43

कुण्डनी पेषणी चुल्ली ह्युदकुम्भी तु मार्जनी । तासां च पंचसूनानां निराकरणहेतवः । क्रतवः पंच निर्द्दिष्टा गृहिश्रेयोभिवर्द्धनाः

ഉരൽ, ജന്ത, അടുപ്പ്, ജലകുംഭം, ചൂൽ—ഇവയാണ് ഗൃഹത്തിലെ അഞ്ചു ‘സൂനകൾ’ (അജ്ഞാതഹിംസയുടെ കാരണങ്ങൾ) എന്നു പ്രസ്താവിച്ചത്. ഇവയിൽ നിന്നുള്ള ദോഷനിവാരണത്തിനായി അഞ്ചു നിത്യയജ്ഞങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവ ഗൃഹസ്ഥന്റെ ശ്രേയസ്സും മംഗളവും വർധിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 44

पठनं ब्रह्मयज्ञः स्यात्तर्पणं च पितृक्रतुः । होमो दैवो बलिर्भौत आतिथ्यं नृक्रतुः क्रमात्

പഠനം/സ്വാധ്യായം ബ്രഹ്മയജ്ഞം; തർപ്പണം പിതൃയജ്ഞം; അഗ്നിയിൽ ഹോമം ദേവയജ്ഞം; ബലി അർപ്പണം ഭൂതയജ്ഞം; അതിഥിസത്കാരം നൃയജ്ഞം—ഇങ്ങനെ ക്രമമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 45

वैश्वदेवांतरे प्राप्तः सूर्योढो वातिथिः स्मृतः । अतिथेरादितोप्येते भोज्या नात्र विचारणा

വൈശ്വദേവത്തിന്റെ ഇടവേളയിൽ എത്തുന്നവൻ—സൂര്യോദയത്തിന് മുമ്പായാലും സൂര്യോദയസമയമായാലും—അവനെയാണ് ‘അതിഥി’ എന്നു സ്മരിക്കുന്നത്. അതിഥിയെ ആദ്യം വെച്ച് ഇവരെല്ലാം ഭോജിപ്പിക്കണം; ഇതിൽ ആലോചന വേണ്ട।

Verse 46

पितृदेवमनुष्येभ्यो दत्त्वाश्नात्यमृतं गृही । अदत्त्वान्नं च यो भुंक्ते केवलं स्वोदरंभरिः

പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും നൽകി ഗൃഹസ്ഥൻ ഭക്ഷിക്കുന്നത് അമൃതസമം. എന്നാൽ നൽകാതെ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ വെറും സ്വന്തം വയർ നിറയ്ക്കുന്നവൻ മാത്രം।

Verse 47

वैश्वदेवेन ये हीना आतिथ्येन विवर्जिताः । सर्वे ते वृषला ज्ञेयाः प्राप्तवेदा अपि द्विजाः

വൈശ്വദേവം ഇല്ലാത്തവരും അതിഥിസത്കാരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവരും—അവരെല്ലാം ‘വൃഷലർ’ (ആചരണത്തിൽ പതിതർ) എന്നു അറിയുക; അവർ ദ്വിജരും വേദാധ്യയനമുള്ളവരുമായാലും.

Verse 48

अकृत्वा वैश्वदेवं तु भुञ्जते ये द्विजाधमाः । इह लोकेन्नहीनाः स्युः काकयोनिं व्रजंत्यथो

വൈശ്വദേവം ആചരിക്കാതെ ഭുജിക്കുന്ന അധമ ദ്വിജന്മാർ ഈ ലോകത്തിൽ അന്നഹീനരാകും; പിന്നെ കാക്കയോനിയിൽ പ്രവേശിക്കും.

Verse 49

वेदोक्तं विदितं कर्म्म नित्यं कुर्यादतंद्रितः । यदि कुर्याद्यथाशक्ति प्राप्नुयात्सद्गतिं पराम्

വേദോക്തവും അറിയപ്പെട്ടതുമായ കർമ്മങ്ങൾ അലസതയില്ലാതെ നിത്യമായി ചെയ്യണം. തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ചെയ്യുന്നവൻ പരമ സദ്ഗതി പ്രാപിക്കും.

Verse 50

षष्ठ्यष्टम्योर्वसेत्पापं तैले मांसे सदैव हि । चतुर्दश्यां पञ्चदश्यां तथैव च क्षुरे भगे

ഷഷ്ഠി, അഷ്ടമി തിഥികളിൽ പാപം എണ്ണയിലും മാംസത്തിലും വസിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു. അതുപോലെ ചതുര്ദശി, പഞ്ചദശി തിഥികളിൽ പാപം ക്ഷുരത്തിലും മൈഥുനത്തിലും വസിക്കുന്നു എന്നും പറയുന്നു.

Verse 51

उदयन्तं न वीक्षेत नास्तं यंतं न मस्तके । न राहुणोपस्पृष्टं च नांडस्थं वीक्षयेद्रविम्

ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെ ഉറ്റുനോക്കരുത്; അസ്തമിക്കുന്ന സൂര്യനെയും അല്ല; തലമുകളിൽ നിൽക്കുന്ന സൂര്യനെയും അല്ല. രാഹുഗ്രസ്തമായ (ഗ്രഹണകാല) സൂര്യനെയോ, വെള്ളത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന സൂര്യനെയോ കാണരുത്.

Verse 52

न वीक्षेतात्मनो रूपमप्सु धावेन्न कर्दमे । न नग्नां स्त्रियमीक्षेत न नग्नो जलमाविशेत्

വെള്ളത്തിൽ സ്വന്തം പ്രതിബിംബം നോക്കരുത്; ചെളിയിൽ ഓടരുത്. നഗ്നസ്ത്രീയെ നോക്കരുത്; താനും നഗ്നനായി വെള്ളത്തിൽ പ്രവേശിക്കരുത്.

Verse 53

देवतायतनं विप्रं धेनुं मधु मृदं तथा । जातिवृद्धं वयोवृद्धं विद्यावृद्धं तथैव च

ദേവാലയം, ബ്രാഹ്മണൻ, പശു, തേൻ, പവിത്ര മണ്ണ്—ഇവയെ യഥോചിതമായി ആദരിക്കണം; കൂടാതെ വംശത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠർ, വയസ്സിൽ മുതിർന്നവർ, വിദ്യയിൽ പ്രൗഢർ എന്നിവരെയും ബഹുമാനിക്കണം।

Verse 54

अश्वत्थं चैत्यवृक्षं च गुरुं जलभृतं घटम् । सिद्धान्नं दधिसिद्धार्थं गच्छन्कुर्यात्प्रदक्षिणम्

നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ അശ്വത്ഥവൃക്ഷം, ചൈത്യവൃക്ഷം, ഗുരു, ജലഭൃതഘടം, ‘സിദ്ധാന്നം’ കൂടാതെ തൈരിൽ കലർത്തിയ വെളുത്ത കടുക്—ഇവയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം।

Verse 55

रजस्वलां न सेवेत नाश्नीयात्सह भार्यया । एकवासा न भुञ्जीत न भुञ्जीतोत्कटासने

രജസ്വലയായ സ്ത്രീയോടു സഹവാസം ചെയ്യരുത്; ഭാര്യയോടൊപ്പം ഒരുമിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്. ഒറ്റവസ്ത്രം മാത്രം ധരിച്ചു ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്; ഉയർന്ന/അനുചിത ആസനത്തിൽ ഇരുന്നും ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്।

Verse 56

नाशुचिं स्त्रियमीक्षेत तेज स्कामो द्विजोत्तमः । असंतर्प्य पितॄन्देवान्नाद्यादन्नं च कुत्रचित्

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! തേജസ്സിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അശുചിയായ സ്ത്രീയെ നോക്കരുത്. പിതൃകളെയും ദേവന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്താതെ എവിടെയും അന്നം കഴിക്കരുത്।

Verse 57

पक्वान्नं चापि नो मांसं दीर्घकालं जिजीविषुः । न मूत्रणं व्रजे कुर्यान्न वल्मी के न भस्मनि

ദീർഘായുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പാകം ചെയ്ത അന്നം മാത്രം കഴിക്കണം; മാംസം കഴിക്കരുത്. ഗോശാലയിൽ, വൽമീകത്തിൽ (ചീന്തിപ്പുറ്റിൽ), ഭസ്മത്തിന്മേൽ മൂത്രമൊഴിക്കരുത്।

Verse 58

न गत्तेंषु ससत्त्वेषु न तिष्ठन्न व्रजन्नपि । ब्राह्मणं सूर्यमग्निं च चंद्रऋक्षगुरूनपि

ജീവികളിടയിൽ നടക്കുകയോ നിൽക്കുകയോ സഞ്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താലും ബ്രാഹ്മണൻ, സൂര്യൻ, അഗ്നി, ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഗുരുക്കന്മാർ എന്നിവരെ ഒരിക്കലും അപമാനിക്കരുത്।

Verse 59

अभिपश्यन्न कुर्वीत मलमूत्रविसर्ज नम् । मुखेनोपधमेन्नाग्निं नग्नां नेक्षेत योषितम्

ചുറ്റും നോക്കി മലമൂത്ര വിസർജനം ചെയ്യരുത്; വായിലൂടെ അഗ്നിയിൽ ഊതരുത്; നഗ്നയായ സ്ത്രീയെ നോക്കരുത്।

Verse 60

नांघ्री प्रतापयेदग्नौ न वस्तु अशुचि क्षिपेत् । प्राणिहिंसां न कुर्वीत नाश्नीयात्संध्य योर्द्वयोः

പവിത്ര അഗ്നിയിൽ കാലുകൾ ചൂടാക്കരുത്; അതിൽ അശുദ്ധ വസ്തു എറിയരുത്; ജീവഹിംസ ചെയ്യരുത്; പ്രാതഃ-സായം സംധ്യാകാലങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്।

Verse 61

न संविशेच्च संध्यायां प्रातः सायं क्वचिद्बुधः । नाचक्षीत धयंतीं गां नेंद्रचापं प्रदर्शयेत्

ബുദ്ധിമാൻ പ്രാതഃ അല്ലെങ്കിൽ സായം സംധ്യാകാലത്ത് എവിടെയും കിടക്കരുത്; കിടാവിന് പാലൂട്ടുന്ന പശുവിനെ നോക്കരുത്; ഇന്ദ്രധനുസ്സിനെ കാണിച്ചു പ്രദർശിപ്പിക്കരുത്।

Verse 62

नैकः सुप्यात्क्वचिच्छून्ये न शयानं प्रबोधयेत् । पंथानं नैकलो यायान्न वार्य्यंजलिना पिबेत्

നിര്ജന സ്ഥലത്ത് ഒറ്റയ്ക്ക് ഉറങ്ങരുത്; ഉറങ്ങുന്നവനെ ഉണർത്തരുത്; വഴിയിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യരുത്; അഞ്ജലിയാക്കി കൈയിൽ വെള്ളം എടുത്ത് കുടിക്കരുത്।

Verse 63

न दिवोद्धृतसारं च भक्षयेद्दधि नो निशि । स्त्रीधर्मिणी नाभिवदेन्नाद्यादातृप्ति रात्रिषु

പകൽ മേൽസാരം എടുത്ത തൈര്‍ ഭക്ഷിക്കരുത്; രാത്രിയിലും തൈര്‍ കഴിക്കരുത്. രജസ്വലസ്ത്രീ നമസ്കാരം ചെയ്യരുത്; രാത്രിയിൽ അതിതൃപ്തിവരെ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്.

Verse 64

तौर्यत्रिकप्रियो न स्यात्कांस्ये पादौ न धावयेत् । श्राद्धं कृत्वा परश्राद्धे योऽश्नीयाज्ज्ञानवर्जितः

ഗീതം‑നൃത്തം‑വാദ്യം എന്ന ‘തൗര്യത്രിക’ത്തിൽ അത്യധികം ആസക്തനാകരുത്; കാംസപാത്രത്തിൽ പാദങ്ങൾ കഴുകരുത്. ശ്രാദ്ധം ചെയ്ത ശേഷം വിവേകരഹിതൻ മറ്റൊരാളുടെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഭക്ഷിച്ചാൽ അത് അനുചിതമാണ്.

Verse 65

दातुः श्राद्धफलं नास्ति भोक्ता किल्बिषभुग्भवेत् । न धारयेदन्यभुक्तं वासश्चोपानहावपि

അർപ്പിച്ചതിനെ അനുചിതമായി ഭുജിച്ചാൽ ദാതാവിന്റെ ശ്രാദ്ധഫലം നശിക്കും; ഭോക്താവ് പാപഭാഗിയാകും. മറ്റൊരാൾ ഉപയോഗിച്ച വസ്ത്രവും പാദരക്ഷയും ധരിക്കരുത്.

Verse 66

न भिन्नभाजनेऽश्नीयान्नासीताग्न्यादिदूषिते । आरोहणं गवां पृष्ठे प्रेतधूमं सरित्तटम्

പൊട്ടിയ പാത്രത്തിൽ ഭക്ഷിക്കരുത്; അഗ്നി മുതലായവ കൊണ്ട് ദൂഷിതമായ സ്ഥലത്ത് ഇരിക്കരുത്. പശുവിന്റെ പുറത്ത് കയറൽ, പ്രേതകർമ്മധൂമസ്പർശം, അശുഭമായി നദീതീരത്ത് തങ്ങൽ—ഇവ ഒഴിവാക്കണം.

Verse 67

बालातपं दिवास्वापं त्यजेद्दीर्घं जिजीविषुः । स्नात्वा न मार्जयेद्गात्रं विसृजेन्न शिखां पथि

ദീർഘായുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ കടുത്ത വെയിൽ (ബാലാതപം)യും പകൽനിദ്രയും ഉപേക്ഷിക്കണം. കുളിച്ച ശേഷം ശരീരം അതിയായി ഉരയ്ക്കരുത്; വഴിയിൽ ശിഖ അഴിച്ചു വിടരുത്.

Verse 68

हस्तौ शिरो न धुनुयान्नाकर्षेदासनं पदा । करेण नो मृजेद्गात्रं स्नानवस्त्रेण वा पुनः

തലക്കുമീതെ കൈകൾ കുലുക്കരുത്; കാലുകൊണ്ട് ആസനം വലിക്കരുത്. കൈകൊണ്ട് ശരീരം ഉരയ്ക്കരുത്; സ്നാനവസ്ത്രം കൊണ്ടും അനുചിതമായി വീണ്ടും ഉരയ്ക്കരുത്।

Verse 69

शुनोच्छिष्टं भवेद्गात्रं पुनः स्नानेन शुध्यति । नोत्पाटयेल्लोमनखं दशनेन कदाचन

നായയുടെ തുപ്പൽ ശരീരത്തിൽ തട്ടിയാൽ ദേഹം അശുദ്ധമാകും; സ്നാനത്തോടെ വീണ്ടും ശുദ്ധമാകും. ഒരിക്കലും രോമം പിഴുതെടുക്കരുത്; പല്ലുകൊണ്ട് നഖം കടിക്കരുത്।

Verse 70

करजैः करजच्छेदं विवर्जयेच्छुभाय तु । यदायत्यां त्यजेत्तन्न कुर्यात्कर्म प्रयत्नतः

ശുഭത്തിനായി നഖംകൊണ്ട് നഖം കീറി മുറിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കണം. പിന്നീടു പശ്ചാത്താപത്തോടെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ട പ്രവൃത്തി ശ്രമിച്ചും ചെയ്യരുത്।

Verse 71

अद्वारेण न गन्तव्यं स्ववेश्मापि कदाचन । क्रीडेन्नाज्ञैः सहासीत न धर्म्मघ्नैर्न रोगिभिः

വാതിൽ വഴിയല്ലാതെ—സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കുപോലും—ഒരിക്കലും കടക്കരുത്. അജ്ഞരോടൊപ്പം കളിക്കരുത്; ധർമ്മനാശകരുടെ കൂട്ടുകൂടലും, രോഗികളോടുള്ള (ശുചിത്വ-ശാസനം ഭംഗപ്പെടുന്ന) സാന്നിധ്യവും ഒഴിവാക്കണം।

Verse 72

न शयीत क्वचिन्नग्नः पाणौ भुंजीत नैव च । आर्द्रपादकरास्योऽश्नन्दीर्घकालं न जीवति

എവിടെയും നഗ്നനായി കിടക്കരുത്; കൈയിൽ വെച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്. നനഞ്ഞ കാലും നനഞ്ഞ കൈയും നനഞ്ഞ വായുമായിട്ട് ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ ദീർഘകാലം ജീവിക്കുകയില്ല।

Verse 73

संविशेन्नार्द्रचरणो नोच्छिष्टः क्वचिदाव्रजेत् । शयनस्थो न चाश्नीयान्न पिबेच्च जलं द्विजः

ദ്വിജൻ നനഞ്ഞ കാലുകളോടെ കിടക്കരുത്; ഉച്ഛിഷ്ടാവസ്ഥയിൽ എവിടെയും പോകുകയും അരുത്. ശയ്യയിൽ കിടന്നുകൊണ്ട് ഭക്ഷിക്കരുത്; അതേ നിലയിൽ ജലം കുടിക്കയും അരുത്.

Verse 74

सोपानत्को नोपविशेन्न जलं चोत्थितः पिबेत् । सर्व्वमम्लमयं नाद्यादारोग्यस्याभिलाषुकः

ചെരിപ്പ് ധരിച്ച് ഇരിക്കരുത്; നിൽക്കുമ്പോൾ ജലം കുടിക്കരുത്. ആരോഗ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ മുഴുവനായി പുളിച്ച സ്വഭാവമുള്ള ആഹാരം കഴിക്കരുത്.

Verse 75

न निरीक्षेत विण्मूत्रे नोच्छिष्टः संस्पृशेच्छिरः । नाधितिष्ठेत्तुषांगार भस्मकेशकपालिकाः

മലമൂത്രങ്ങളിലേക്കു നോക്കരുത്; ഉച്ഛിഷ്ടാവസ്ഥയിൽ തല സ്പർശിക്കരുത്. തവിട്, കത്തുന്ന കനൽ, ചാരം, മുടി, പൊട്ടിയ പാത്രക്കഷണങ്ങൾ എന്നിവയ്‌ക്കുമേൽ കാൽവെയ്ക്കരുത്.

Verse 76

पतितैः सह संवासः पतनायैव जायते । दद्यादासनं मंचं न शूद्राय कदाचन

പതിതരോടുള്ള അടുത്ത സഹവാസം സ്വന്തം പതനത്തിനേ കാരണമാകുന്നു. ശൂദ്രന് ഒരിക്കലും ആസനമോ മഞ്ചമോ നൽകരുത്.

Verse 77

ब्राह्मण्याद्धीयते विप्रः शूद्रो धर्माच्च हीयते । धर्मोपदेशः शूद्राणां स्वश्रेयः प्रतिघातयेत्

വിപ്രൻ ബ്രാഹ്മണ്യാചാരത്തിൽ നിന്ന് വഴുതിയാൽ ക്ഷയിക്കുന്നു; ശൂദ്രൻ തന്റെ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വഴുതിയാൽ ക്ഷയിക്കുന്നു. ശൂദ്രർക്കു ധർമ്മോപദേശം നൽകുന്നത് സ്വന്തം ശ്രേയസ്സിന് തടസ്സമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 78

द्विजशुश्रूषणं धर्म्मः शूद्राणां हि परो मतः । कण्डूयनं हि शिरसः पाणिभ्यां न शुभं मतम्

ശൂദ്രർക്കു ദ്വിജസേവയേ പരമധർമ്മമെന്നു കരുതുന്നു; കൈകളാൽ തല ചൊറിയുന്നത് അശുഭമെന്നു പറയുന്നു.

Verse 79

आदिशेद्वैदिकं मंत्रं न शूद्राय कदाचन । ब्राह्मण्या दीयते विप्रः शूद्रो धर्म्माच्च हीयते

ശൂദ്രനോട് ഒരിക്കലും വൈദികമന്ത്രം ഉപദേശിക്കരുത്; ബ്രാഹ്മണൻ ബ്രാഹ്മണ്യാചാരത്തിൽ നിലനിൽക്കും, ശൂദ്രൻ സ്വധർമ്മം വിട്ടാൽ ഹീനനാകും.

Verse 80

आताडनं कराभ्यां च क्रोशनं केशलुंचनम् । अशास्त्रवर्तनं भूयो लुब्धात्कृत्वा प्रतिग्रहम्

കൈകളാൽ അടിക്കുക, നിലവിളിക്കുക, മുടി പിഴുതെടുക്കുക, വീണ്ടും വീണ്ടും ശാസ്ത്രവിരുദ്ധമായി പെരുമാറുക—പ്രത്യേകിച്ച് ലോഭിയിൽ നിന്ന് ദാനം സ്വീകരിച്ച ശേഷം—ഇവ നിന്ദ്യകൃത്യങ്ങളാണ്.

Verse 81

ब्राह्मणः स च वै याति नरकानेकविंशतिम् । अकालमेघस्तनिते वर्षर्तौ पांसुवर्षणे

ഇത്തരത്തിലുള്ള ബ്രാഹ്മണൻ തീർച്ചയായും ഇരുപത്തൊന്ന് നരകങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നു; കൂടാതെ അകാലമേഘഗർജനം, വർഷകാലത്തിലെ (അസാധാരണ) ഗർജനം, ധൂളിവർഷം—ഇവ അശുഭലക്ഷണങ്ങൾ.

Verse 82

महाबालध्वनौ रात्रावनध्यायाः प्रकीर्तिताः । उल्कापाते च भूकंपे दिग्दाहे मध्यरात्रिषु

രാത്രിയിൽ ഭയങ്കരമായ മഹാധ്വനി ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അനധ്യായം (പാരായണം/പഠനം നിർത്തൽ) നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ ഉൽക്കാപാതം, ഭൂകമ്പം, ദിഗ്ദാഹം സമയങ്ങളിൽ—പ്രത്യേകിച്ച് അർദ്ധരാത്രിയിൽ.

Verse 83

मध्ययोर्वृषलोपान्ते राज्यहारे च सूतके । दशाष्टकासु भूतायां श्राद्धाहे प्रतिपद्यपि

മധ്യസന്ധിക്കാലത്ത്, വൃഷലസംസർഗ്ഗാന്തത്തിൽ, രാജ്യഹരണസമയത്ത്, സൂതകത്തിൽ; ദശമി-അഷ്ടമി, ഭൂതാദിനം, ശ്രാദ്ധദിനം, പ്രതിപദയിലും—ഇവയിൽ വേദാധ്യയനം വിരമിക്കണം।

Verse 84

पूर्णिमायां तथाष्टम्यां विड्वरे राष्ट्रविप्लवे । उपाकर्मणि चोत्सर्गे कल्पादिषु युगादिषु

പൗർണ്ണമിയിലും അഷ്ടമിയിലും; ദുരന്തവും രാഷ്ട്രവിപ്ലവവും ഉണ്ടായാൽ; ഉപാകർമവും ഉത്സർഗ്ഗവും ചെയ്യുന്ന വേളയിൽ; കല്പ-യുഗാദികളുടെ ആരംഭത്തിൽ—ഇവയിലും വേദാധ്യയനം ഒഴിവാക്കണം।

Verse 85

आरण्यकमधीत्यापि बाणसाम्नोरपि ध्वनौ । अनध्यायेषु चैतेषु चाधीयीत न वै क्वचित्

ആരണ്യകം പഠിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നാലും, അമ്പുകളുടെ ശബ്ദവും യുദ്ധനാദവും കേട്ടാലും—ഈ അനധ്യായസമയങ്ങളിൽ എവിടെയും പഠനം ചെയ്യരുത്।

Verse 86

भूताष्टम्योः पञ्चदश्योर्ब्रह्मचारी सदा भवेत् । अनायुष्यकरं चेह परदारोपसर्पणम् । तस्मात्तद्दूरतस्त्याज्य वैरिणां चोपसेवनम्

ഭൂതാഷ്ടമിയിലും പഞ്ചദശിയിലും എപ്പോഴും ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ സ്ഥിരനാകണം. പരസ്ത്രീസമീപം ചെല്ലൽ ഇവിടെ ആയുസ്സിനെ ഹരിക്കുന്നതാണ്; അതിനാൽ അതിനെ ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ ഉപേക്ഷിക്കണം, ശത്രുക്കളുടെ സഖ്യ-സേവയും ത്യജിക്കണം।

Verse 87

पूर्वर्द्धिभिः परित्यक्तमात्मानं नावमानयेत् । सदोद्यमवतां यस्माच्छ्रियो विद्या न दुर्लभाः

മുന്‍സമൃദ്ധികൾ വിട്ടുപോയാലും സ്വയം അവമാനിക്കരുത്; കാരണം എപ്പോഴും പരിശ്രമിക്കുന്നവർക്ക് ശ്രീയും വിദ്യയും ദുർലഭമല്ല।

Verse 88

सत्यं ब्रूयात्प्रियं बूयान्न ब्रूयात्सत्यमप्रियम् । प्रियं च नानृतं ब्रूयादेष धर्मो विधीयते

സത്യം പറയുക, പ്രിയവചനം പറയുക; കടുപ്പമുള്ള അപ്രിയ സത്യം പറയരുത്. അതുപോലെ പ്രിയമായി തോന്നുന്ന അസത്യവും പറയരുത്—ഇതുതന്നെ വിധിക്കപ്പെട്ട ധർമ്മം.

Verse 89

वाचोवेगं मनावेगं जिह्वावेगं च वर्ज येत् । गुह्यजान्यपि लोमानि तत्स्पर्शादशुचिर्भवेत

വാക്കിന്റെ വേഗം, മനസ്സിന്റെ വേഗം, നാവിന്റെ വേഗം—ഇവയെല്ലാം നിയന്ത്രിക്കണം. ഗുഹ്യഭാഗങ്ങളിൽ ജനിച്ച രോമങ്ങളെ സ്പർശിച്ചാലും അശുചിത്വം വരും.

Verse 90

पादधौतोदकं मूत्रमुच्छिष्टान्युदकानि च । निष्ठीवनं च श्लेष्माणं दूराद्दूरं विनिः क्षिपेत

കാൽ കഴുകിയ വെള്ളം, മൂത്രം, ഉച്ഛിഷ്ടജലം, തുപ്പൽ, കഫം—ഇവയെല്ലാം വളരെ ദൂരത്ത് ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 91

अहर्न्निशं श्रुतेर्जाप्याच्छौचाचारनिषेवणात । अद्रोहवत्या बुद्ध्या च पूर्वजन्म म्मरेद्द्विजः

പകലും രാത്രിയും ശ്രുതിജപം, ശൗചവും സദാചാരാനുഷ്ഠാനവും, ദ്രോഹരഹിതമായ ബുദ്ധിയും കൊണ്ടു—ദ്വിജന് മുൻജന്മസ്മൃതി ലഭിക്കും.

Verse 92

वृद्धान्प्रयत्नाद्वंदेत दद्यात्तेषां स्वमासनम । विनम्रकन्धरो भूयादनुयायात्ततश्च तान्

വൃദ്ധരെ പരിശ്രമത്തോടെ വന്ദിച്ച്, അവർക്കു സ്വന്തം ആസനം നൽകണം. കഴുത്തും തോളും നമിച്ച് വിനയത്തോടെ നിന്നിട്ട്, തുടർന്ന് ആദരപൂർവ്വം അവരെ അനുഗമിക്കണം.

Verse 93

श्रुतिभूदेवदेवानां नृपसाधुतपस्विनाम् । पतिव्रतानां नारीणां निन्दां कुर्यान्न कर्हि चित

ശ്രുതി പൂജ്യരായ ദേവന്മാരെയും ഭൂദേവന്മാരായ ബ്രാഹ്മണരെയും ധർമ്മനിഷ്ഠ രാജാക്കളെയും സന്യാസി‑തപസ്വികളെയും പതിര്വതാ സ്ത്രീകളെയും ഒരിക്കലും നിന്ദിക്കരുത്।

Verse 94

उद्धृत्य पञ्चमृत्पिंडान्स्नायात्परजलाशये । श्रद्धया पात्रमासाद्य यत्किंचिद्दीयते वसु

ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള അഞ്ചു മണ്ണുപിണ്ഡങ്ങൾ എടുത്ത് മറ്റൊരു ജലാശയത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം; പിന്നെ ശ്രദ്ധയോടെ യോഗ്യപാത്രനെ സമീപിച്ച് നൽകുന്ന ഏതു ധനവും പുണ്യദാനമാകുന്നു।

Verse 95

देशे काले च विधिना तदानंत्याय कल्पते । भूप्रदो मण्डलाधीशः सर्वत्र सुखितोऽन्नदः

ദേശ‑കാലം കണക്കാക്കി വിധിപൂർവം ചെയ്യുന്ന ദാനം ഫലത്തിൽ അക്ഷയമാകുന്നു। ഭൂമിദാതാവ് മണ്ഡലാധിപനാകുന്നു; അന്നദാതാവ് എല്ലായിടത്തും സുഖിയായി ഇരിക്കുന്നു।

Verse 96

तोयदाता सुरूपः स्यात्पुष्टश्चान्नप्रदो भवेत । प्रदीपदो निर्मलाक्षो गोदातार्यमलोक भाक्

ജലദാതാവ് സുന്ദരരൂപം പ്രാപിക്കുന്നു; അന്നദാതാവ് പുഷ്ടനാകുന്നു। ദീപദാതാവിന് നിർമല ദൃഷ്ടി ലഭിക്കുന്നു; ഗോദാതാവ് ആര്യമലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 97

स्वर्णदाता च दीर्घायुस्तिलदः स्याच्च सुप्रजः । वेश्मदोऽत्युच्चसौधेशो वस्त्रदश्चन्द्रलोकभाक्

സ്വർണ്ണദാതാവ് ദീർഘായുസ്സു പ്രാപിക്കുന്നു; തിലദാതാവ് സുസന്താനസമ്പന്നനാകുന്നു। ഗൃഹദാതാവ് അത്യുച്ച സൗധങ്ങളുടെ അധിപനാകുന്നു; വസ്ത്രദാതാവ് ചന്ദ്രലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 98

हयप्रदो दिव्यदेहो लक्ष्मीवान्वृषभ प्रदः । सुभार्यः शिबिकादाता सुपर्यंकप्रदोऽपि च

അശ്വദാനം ചെയ്താൽ ദിവ്യമായ തേജസ്സുള്ള ദേഹം ലഭിക്കും; വൃഷഭദാനം ചെയ്താൽ ലക്ഷ്മീ-സമൃദ്ധി ലഭിക്കും. ശിബിക (പാലക്കി) ദാനം ചെയ്താൽ സുവധു ലഭിക്കും; ഉത്തമ ശയ്യാദാനം ചെയ്താൽ അതിനൊത്ത സുഖസൗകര്യങ്ങൾ ലഭിക്കും.

Verse 99

श्रद्धया प्रतिगृह्णाति श्रद्धया यः प्रयच्छति । स्वर्गिणौ तावुभौ स्यातां पततोऽश्रद्रया त्वधः

ശ്രദ്ധയോടെ സ്വീകരിക്കുന്നവനും, ശ്രദ്ധയോടെ ദാനം ചെയ്യുന്നവനും—ഇരുവരും സ്വർഗ്ഗഗതരാകും; എന്നാൽ അശ്രദ്ധയുണ്ടെങ്കിൽ അവർ അധോഗതിയിലേക്കു വീഴും.

Verse 100

अनृतेन क्षरेद्यज्ञस्तपो विस्मयतः क्षरेत् । क्षरेत्कीर्तिर्विनादानमायुर्विप्रापमानतः

അസത്യത്താൽ യജ്ഞം ക്ഷയിക്കുന്നു; ദംഭം/അഹങ്കാരം മൂലം തപസ്സ് ക്ഷയിക്കുന്നു. ദാനം ഇല്ലെങ്കിൽ കീർത്തി ക്ഷയിക്കുന്നു; ബ്രാഹ്മണരെ അപമാനിച്ചാൽ ആയുസ്സ് ക്ഷയിക്കുന്നു.

Verse 101

गंधं पुष्पं कुशा गावः शाकं मांसं पयो दधि । मणिमत्स्यगहं धान्यं ग्राह्यमेतदुपस्थितम्

സുഗന്ധം, പുഷ്പം, കുശ, പശുക്കൾ, ശാകം, മാംസം, പാൽ, തൈര്, മണി, മത്സ്യം, ധാന്യം—ഇവയെല്ലാം വിധിപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടാൽ യോജ്യമായ ദാനമായി സ്വീകരിക്കാം.

Verse 102

मधूदकं फलं मूलमेधांस्यभयदक्षिणा । अभ्युद्यतानि ग्राह्याणि त्वेतान्यपि निकृष्टतः

മധു-ജലം, ഫലം, മൂലം, വിറക്, കൂടാതെ ‘അഭയ-ദക്ഷിണ’ (രക്ഷ/ആശ്വാസരൂപ ദക്ഷിണ)—ഇവയും മുന്നോട്ട് വച്ച് സമർപ്പിച്ചാൽ സ്വീകരിക്കാം; എങ്കിലും ദാനങ്ങളിൽ ഇവയെ താഴ്ന്ന ശ്രേണിയെന്നു കണക്കാക്കുന്നു.

Verse 103

दासनापितगोपालकुलमित्रार्द्धसीरिणः । भोज्यान्नाः शूद्रवर्गेमी तथात्मविनिवेदकः

ദാസന്മാർ, നാപിതന്മാർ, ഗോപാലകർ, കുലമിത്രങ്ങൾ, അർദ്ധ-നങ്ങലുള്ള വിനീത കർഷകർ, കൂടാതെ ശൂദ്രവർഗത്തിൽ আতിഥ്യമായി അർപ്പിച്ച ഭോജ്യാന്നം സ്വീകരിക്കുന്നവർ—ആത്മനിവേദനത്തോടും ഭക്തിസേവയോടും ചേർന്ന് നിലകൊള്ളുന്നവർ—അവരും ധർമാരണ്യധർമ്മാനുസാരികളായ നിവാസികളായി എണ്ണപ്പെടുന്നു।

Verse 104

इत्थमाचारधर्मोयं धर्मारण्यनिवासिनाम् । श्रुतिस्मृत्युक्तधर्मोऽयं युधिष्ठिर निवेदितः

ഇങ്ങനെ ധർമാരണ്യനിവാസികളുടെ ആചാരധർമ്മം നിർവചിക്കപ്പെട്ടു. ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, ശ്രുതി-സ്മൃതികളിൽ പ്രസ്താവിച്ച ഈ ധർമ്മം തന്നെയാണ് നിനക്കു നിവേദിതമായത്।