Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 2

वत्स गार्हस्थ्यमास्थाय नरः सर्वमिदं जगत् । पुष्णाति तेन लोकांश्च स जयत्यभिवांछितान्

vatsa gārhasthyamāsthāya naraḥ sarvamidaṃ jagat | puṣṇāti tena lokāṃśca sa jayatyabhivāṃchitān

വത്സാ, ഗാർഹസ്ഥധർമ്മം ആശ്രയിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഈ സമസ്ത ലോകത്തെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു; അതേ പിന്തുണയാൽ അവൻ അഭിലഷിത ലോകങ്ങളും ജയവും പ്രാപിക്കുന്നു।

वत्सO child/dear one
वत्स:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्
गार्हस्थ्यम्the householder state
गार्हस्थ्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगार्हस्थ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्
आस्थायhaving adopted
आस्थाय:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootआ + √स्था (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्ययम् (absolutive/gerund) — ‘आश्रित्य/गृहीत्वा’
नरःa man/person
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्
सर्वम्entire
सर्वम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; ‘जगत्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
इदम्this
इदम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; ‘जगत्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
जगत्world
जगत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्
पुष्णातिnourishes/supports
पुष्णाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पुष् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
तेनby that/thereby
तेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया (Instrumental), एकवचनम्; हेतु/साधनार्थे
लोकान्worlds/people
लोकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (Accusative), बहुवचनम्
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्
जयतिwins/attains
जयति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√जि (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
अभिवाञ्छितान्desired/longed-for
अभिवाञ्छितान्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootअभि + √वाञ्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used adjectivally); पुंलिङ्गे, द्वितीया (Accusative), बहुवचनम्; ‘लोकान्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

Vyāsa

Listener: Disciple addressed as 'vatsa'

Scene: A prosperous yet restrained household scene: the householder gives food to guests, feeds cows, offers to fire, and supports family; the ‘world’ is symbolized by dependents—students, ascetics, animals, and the poor—being nourished.

G
Gārhasthya (householder āśrama)

FAQs

The householder’s dharma is celebrated as world-sustaining; responsible life and generosity become a path to spiritual and worldly fulfillment.

No site is mentioned; the verse praises the āśrama system, especially gārhasthya.

No specific rite is prescribed here; it states the principle that gṛhastha duties nourish society and lead to desired attainments.