Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29
सहोभौ चरतां धर्मं प्राजापत्यः स ईरितः । वरवध्वोः स्वेच्छय्रा च गांधर्वोऽन्योन्यमैत्रतः । प्रसह्य कन्याहरणाद्राक्षसो निन्दितः सताम्
sahobhau caratāṃ dharmaṃ prājāpatyaḥ sa īritaḥ | varavadhvoḥ svecchayrā ca gāṃdharvo'nyonyamaitrataḥ | prasahya kanyāharaṇādrākṣaso ninditaḥ satām
വരനും വധുവും ഇരുവരും ചേർന്ന് ധർമ്മം ആചരിക്കുന്ന വിവാഹം ‘പ്രാജാപത്യ’മെന്നു പ്രസിദ്ധം. വരവധുക്കളുടെ സ്വേച്ഛയും പരസ്പര സ്നേഹമൈത്രിയും നിന്നുയരുന്നത് ‘ഗാന്ധർവ’ വിവാഹം. ബലമായി കന്യാഹരണം ചെയ്ത് നടത്തുന്നതായ ‘രാക്ഷസ’ വിവാഹം സത്പുരുഷന്മാർ നിന്ദിക്കുന്നു.
Parāśara
Scene: Three vignettes: (1) Prājāpatya—couple walking together with a dharma-banner, elders blessing; (2) Gāndharva—mutual garlanding in a grove; (3) Rākṣasa—abduction scene shown in shadowed tones with onlookers expressing disapproval, emphasizing condemnation rather than spectacle.
FAQs
Dharma honors consent, mutual duty, and virtue; coercion in marriage is censured by the righteous.
No tīrtha is mentioned; the verse focuses on moral classification of marriage.
Definitions: Prājāpatya (joint dharma), Gāndharva (mutual choice), and rejection of Rākṣasa (abduction).