
Sukta 9.99
ഈ പവമാന സോമ സ്തുതിഗാനം ശുദ്ധീകരണത്തിന്റെ നടുവിലിരിക്കുന്ന സോമനെയാണ് പുകഴ്ത്തുന്നത്—പിഴിഞ്ഞ് ഒഴുകി, ഉണ്ണിനൂലിലൂടെ ചാലിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട്, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ഉന്മേഷം പകരുന്ന പാനീയമായി ഒരുക്കപ്പെടുന്നു. കവികൾ ഈ യാഗക്രമത്തെ ഒരു ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ പ്രക്രിയയായി വരയ്ക്കുന്നു: ദീപ്തമായ പാനം തേജസ്സിൽ പൊതിയപ്പെടുന്നു, ദൂതനെപ്പോലെ നിയുക്തമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു, ജയവും പ്രചോദനവും ഋതാനുസൃതമായ ബലവും പകരാൻ പാത്രങ്ങളിൽ ആസീനമാകുന്നു.
Mantra 1
आ हर्यताय धृष्णवे धनुस्तन्वन्ति पौंस्यम् । शुक्रां वयन्त्यसुराय निर्णिजं विपामग्रे महीयुवः ॥
പ്രിയനും ധൃഷ്ണു (ധീരൻ) ആയവനുവേണ്ടി അവർ പൗംസ്യ (പുരുഷബലം) എന്ന ധനുസ്സിനെ വലിക്കുന്നു. അസുര (അധിപത്യശക്തി)യ്ക്കായി അവർ ശുക്ര (ദീപ്തമായ) നിർണിജ (പ്രകാശവസ്ത്രം) നെയ്യുന്നു—വിപാം (പ്രേരിത വാണി)യുടെ അഗ്രത്തിൽ—അവനെ മഹീയുവ (മഹിമ വർധിപ്പിക്കുന്ന)വർ.
Mantra 2
अध क्षपा परिष्कृतो वाजाँ अभि प्र गाहते । यदी विवस्वतो धियो हरिं हिन्वन्ति यातवे ॥
അപ്പോൾ, രാത്രികളിലൂടെ പരിഷ്കൃതനായി (ശുദ്ധനായി) അവൻ വാജങ്ങൾ—ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധികൾ—വരെത്താൻ മുന്നോട്ടു കുതിക്കുന്നു; വിവസ്വത്തിന്റെ ധിയഃ (പ്രേരിത ചിന്തകൾ) ഹരിയെ (താമ്രവർണ്ണനെ) യാത്രയ്ക്കായി പ്രേരിപ്പിക്കുമ്പോൾ.
Mantra 3
तमस्य मर्जयामसि मदो य इन्द्रपातमः । यं गाव आसभिर्दधुः पुरा नूनं च सूरयः ॥
അവനെയത്രേ ഞങ്ങൾ മർജയാമസി—ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു—ഈ മദ (രസോന്മാദം) ഇന്ദ്രപാതമഃ, ഇന്ദ്രന് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പാനം; ഗാവഃ (കിരണങ്ങൾ/ഗോങ്ങൾ) തങ്ങളുടെ ആസഭിഃ—വായുകളിൽ—മുമ്പും ഇപ്പോഴും, ഹേ സൂരയഃ (പ്രകാശമുള്ള ഋഷിമാരേ), ധരിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ.
Mantra 4
तं गाथया पुराण्या पुनानमभ्यनूषत । उतो कृपन्त धीतयो देवानां नाम बिभ्रतीः ॥
അവനെ—ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നവനെ—പുരാതന ഗാഥയാൽ അവർ അഭ്യനൂഷത, പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്നു; കൂടാതെ ധീതയഃ (പ്രേരണകൾ) രൂപംകൊള്ളുന്നു, ദേവന്മാരുടെ നാമങ്ങൾ ധരിച്ചുകൊണ്ട്.
Mantra 5
तमुक्षमाणमव्यये वारे पुनन्ति धर्णसिम् । दूतं न पूर्वचित्तय आ शासते मनीषिणः ॥
ഒഴുകി പുറപ്പെടുന്ന ആ സോമനെ ജ്ഞാനികൾ അവിനാശിയായ ഉണ്ണിന്റെ പവിത്ര പവിത്രകത്തിൽ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. യാഗധർമ്മം ധരിക്കുന്ന സ്ഥിരധാരകനായ അവനെ അവർ ദൂതനെപ്പോലെ നിയോഗിച്ചു, ആജ്ഞാപിച്ചു—പ്രാചീന സ്മൃതി, ആദി-ചൈതന്യത്തിലേക്കു നയിക്കുന്നു.
Mantra 6
स पुनानो मदिन्तमः सोमश्चमूषु सीदति । पशौ न रेत आदधत्पतिर्वचस्यते धियः ॥
ആ സോമൻ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും ആനന്ദത്തിൽ അതിമദിരനായി ചമൂകളിൽ (പാത്രങ്ങളിൽ) ഇരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജീവിയിൽ വിത്ത് സ്ഥാപിക്കുന്നതുപോലെ അവൻ അകത്ത് സ്ഥാപിതനാകുന്നു; വാക്കിന്റെ അധിപതിയായി, ധിയകളെ ഉച്ചാരണത്തിനായി ഫലവത്താക്കുന്നു.
Mantra 7
स मृज्यते सुकर्मभिर्देवो देवेभ्यः सुतः । विदे यदासु संददिर्महीरपो वि गाहते ॥
അവൻ സുകർമങ്ങളാൽ മൃജ്യപ്പെടുന്നു—ദേവന്മാർക്കായി പിഴിഞ്ഞെടുത്ത ദേവൻ. അവൻ അറിയപ്പെടേണ്ട സമയത്ത്, ഈ (ജലങ്ങളിൽ) സംധാനം ചെയ്ത് ഒന്നാകുന്നു; മഹത്തായ അപ്സുകളിൽ ആഴത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
Mantra 8
सुत इन्दो पवित्र आ नृभिर्यतो वि नीयसे । इन्द्राय मत्सरिन्तमश्चमूष्वा नि षीदसि ॥
ഹേ ഇന്ദു (സോമ), നീ പിഴിഞ്ഞവനായി പവിത്രത്തിലേക്ക് (ചാലനി/ഫിൽറ്റർ) മനുഷ്യരുടെ കര്മശക്തികളാൽ നയിക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി അത്യന്തം മത്തിപ്പിക്കുന്നവനായി, നീ ചമൂകളിൽ (പാത്രങ്ങളിൽ) വന്ന് ഇരിക്കുന്നു—പ്രകാശമയ അധിപത്യത്തിന്റെ ബലം കുടിക്കേണ്ടതിന്.
The hymn opens with a vivid image of empowering preparation: Soma is armed with ‘manly power’ and clothed in a shining garment by those who magnify him (the poets/priests).
Attention shifts to the technical-sacred process—Soma pouring forth, being purified through the imperishable woolen filter, and being directed like a messenger toward primeval remembrance (pūrva-citti).
Soma’s successful transformation into the most exhilarating draught culminates in his being made ready for Indra—ecstasy disciplined into strength for divine action.
The hymn closes with Soma installed in the bowls for Indra’s drinking, sealing the ritual’s purpose: purified radiance becomes shared power and victorious inspiration.
आ हर्यताय धृष्णवे धनुस्तन्वन्ति पौंस्यम् । शुक्रां वयन्त्यसुराय निर्णिजं विपामग्रे महीयुवः ॥तमुक्षमाणमव्यये वारे पुनन्ति धर्णसिम् । दूतं न पूर्वचित्तय आ शासते मनीषिणः ॥सुत इन्दो पवित्र आ नृभिर्यतो वि नीयसे । इन्द्राय मत्सरिन्तमश्चमूष्वा नि षीदसि ॥It praises Soma while he is being purified—pressed, strained through the filter, made radiant, and prepared as the sacred drink offered especially to Indra.
In the Soma ritual the juice is strained through a woolen filter (vāra/pavitra). The hymn treats this as both a physical purification and a symbol of refining consciousness and speech.
The poets describe purified Soma as carrying the sacrificer’s intention to the gods—directed by the wise like a messenger—so the offering reaches its divine goal and awakens ancient, foundational awareness.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.