
Sukta 9.98
ഈ പവമാന സോമസ്തുതിയിൽ ജലങ്ങളിലൂടെയും ഉണ്ണിനിറഞ്ഞ ചാലകങ്ങളിലൂടെയും ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന ഇന്ദുവിനെ പുകഴ്ത്തുന്നു; സമൃദ്ധമായ ധനം, ബലം, വിജയം എന്നിവയോടെ ഗായകരിലേക്കു “ഒഴുകി വരിക” എന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. സോമത്തിന്റെ തെളിഞ്ഞ ധാര ഉയരുമ്പോൾ, അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരോടും ആനന്ദകരമായ ഐക്യത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനായി വരച്ചുകാട്ടപ്പെടുന്നു; യജ്ഞകർമ്മം ചെയ്യുന്നവരെ ശക്തിപ്പെടുത്തി സമൃദ്ധിയുടെ “ഗൃഹം” തുറക്കുന്നു. അവസാനം, ഋഷികളും സഹചാരികളും സോമത്തിന്റെ ദീപ്തമായ നേതൃത്വത്തെ പ്രാപിച്ച് ദീർഘകാല ബലവും സമ്പത്തും ഉറപ്പാക്കണമെന്ന ഒരേ ആഗ്രഹത്തിൽ ഒന്നിക്കുന്നു.
Mantra 1
अभि नो वाजसातमं रयिमर्ष पुरुस्पृहम् । इन्दो सहस्रभर्णसं तुविद्युम्नं विभ्वासहम् ॥
ഹേ ഇന്ദു, ഞങ്ങളിലേക്കു ഒഴുകിവരിക—വാജസാതമ (ബലവിജയത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠം) ആയ റയി, പുരുസ്പൃഹ (അത്യന്തം ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന) ധനം. ഹേ ഇന്ദോ, സഹസ്രഭർണസ (ആയിരം വഹിക്കുന്ന) സമൃദ്ധി, തുവിദ്യുമ്ന (വിശാല ദീപ്തിമഹിമ)വും വിഭ്വാസഹ (എല്ലാ പ്രതിരോധങ്ങളും ജയിക്കുന്ന) ശക്തിയും ഞങ്ങളിലേക്കു പ്രവഹിപ്പിക്ക.
Mantra 2
परि ष्य सुवानो अव्ययं रथे न वर्माव्यत । इन्दुरभि द्रुणा हितो हियानो धाराभिरक्षाः ॥
പിഴിഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട (സുവാന) അവൻ ഉണ്ണിനെയായ ആവരണത്തിൽ എല്ലാടവും തന്നെ പൊതിയുന്നു—രഥത്തിൽ കവചം ധരിക്കുന്നതുപോലെ; ഇന്ദു മരദ്രോണങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതനായി, ഉത്സുകനായി, തന്റെ ധാരകളായി ഒഴുകി പുറപ്പെടുന്നു.
Mantra 3
परि ष्य सुवानो अक्षा इन्दुरव्ये मदच्युतः । धारा य ऊर्ध्वो अध्वरे भ्राजा नैति गव्ययुः ॥
പിഴിഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഇന്ദു ഉണ്ണിലൂടെ ഒഴുകുന്നു; അവന്റെ മദം (ആനന്ദോന്മാദം) ചോർന്നുപോകുന്നില്ല. അധ്വരത്തിൽ മേലോട്ടുയരുന്ന ധാര, ദീപ്തനായ ഒരുവനുപോലെ മുന്നേറുന്നു—പ്രകാശത്തിന്റെ ഗവ്യങ്ങളെ (ഗോകളെ) തേടി.
Mantra 4
स हि त्वं देव शश्वते वसु मर्ताय दाशुषे । इन्दो सहस्रिणं रयिं शतात्मानं विवाससि ॥
ഹേ ദേവ ഇന്ദു! അർപ്പിക്കുന്ന മർത്ത്യനായ ദാശുഷനു നീ സദാ നിലനിൽക്കുന്ന കല്യാണരൂപ വസു നൽകുന്നു. ഹേ ഇന്ദോ, നീ അവനു സഹസ്രിണ റയി—ശതാത്മ (നൂറു ശക്തികളുള്ള) സമ്പത്ത്—പ്രദാനം ചെയ്ത്, വിശാലതയിലും സുഖക്ഷേമത്തിലും വസിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 5
वयं ते अस्य वृत्रहन्वसो वस्वः पुरुस्पृहः । नि नेदिष्ठतमा इषः स्याम सुम्नस्याध्रिगो ॥
ഹേ വൃത്രഹൻ, ഹേ വസു! നിന്റെ അനവധി ധനങ്ങളെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഞങ്ങൾ നിന്റെ ഈ (സോമ)ത്തിന്റെ ആശ്രിതരാണ്. പ്രേരണയുടെ പ്രവാഹങ്ങളോടു ഏറ്റവും അടുത്തായി ഞങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കേണമേ; ഹേ അധ്രിഗോ, നിന്റെ സുമ്ന (കൃപ)യുടെ ധാരകരായി ഞങ്ങൾ അഖണ്ഡമായ ധൈര്യസ്ഥൈര്യത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ.
Mantra 6
द्विर्यं पञ्च स्वयशसं स्वसारो अद्रिसंहतम् । प्रियमिन्द्रस्य काम्यं प्रस्नापयन्त्यूर्मिणम् ॥
രണ്ടുതവണ അഞ്ചു സഹോദരി-ശക്തികൾ അവനെ സ്നാനിപ്പിക്കുന്നു—കല്ലുകളാൽ പിഴിഞ്ഞ, സ്വയം-യശസ്സുള്ള (സോമ)നെ; ഇന്ദ്രനു പ്രിയവും കാമ്യവും ആയ അവനെ. അവർ അവന്റെ ആനന്ദ-ഊർമിയെ ശുദ്ധീകരിച്ച് തരംഗിതമാക്കുന്നു.
Mantra 7
परि त्यं हर्यतं हरिं बभ्रुं पुनन्ति वारेण । यो देवान्विश्वाँ इत्परि मदेन सह गच्छति ॥
അവർ പ്രിയമായ കേശരി-വർണ്ണ സോമത്തെ—സ്വർണ്ണ-തവിട്ടു (ബഭ്രു)നെ—ശുദ്ധീകരണജലത്തോടെ എല്ലാടവും ചുറ്റും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. അവൻ തന്റെ ആനന്ദത്തിന്റെ മദത്തോടെ സർവ്വ ദേവന്മാരെയും പരിവ്യാപിച്ചു, അവരോടൊപ്പം ഏകതയിൽ ഗമിക്കുന്നു.
Mantra 8
अस्य वो ह्यवसा पान्तो दक्षसाधनम् । यः सूरिषु श्रवो बृहद्दधे स्वर्ण हर्यतः ॥
അവന്റെ അവസ (സഹായം) കൊണ്ടുതന്നെ അവൻ നിങ്ങളുടെ രക്ഷകനാകുന്നു—ദക്ഷ (കൗശലം) സിദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ശക്തി-സാധകൻ. ഹര്യത (പ്രിയൻ, പ്രകാശവാൻ) സ്വർണ (സൂര്യസമ) ദീപ്തിയുള്ളവൻ, സൂരിഷു (ഋഷി-ഗായകർ) ഇടയിൽ മഹത്തായ ശ്രവഃ (യശസ്, കീർത്തി) സ്ഥാപിക്കുന്നു—സൂര്യപ്രകാശിത ദ്യൗവിന്റെ കാന്തിപോലെ.
Mantra 9
स वां यज्ञेषु मानवी इन्दुर्जनिष्ट रोदसी । देवो देवी गिरिष्ठा अस्रेधन्तं तुविष्वणि ॥
ഹേ രോദസീ (ദ്യാവാ-പൃഥിവീ), മാനവീയ യജ്ഞങ്ങളിൽ ആ ഇന്ദു നിങ്ങള്ക്കായി ജനിക്കുന്നു—ദേവന്മാർക്കു ദേവനായി, ദേവീ-ശക്തികൾക്കു ദേവനായി; ഗിരിഷ്ഠാ (പർവ്വതസ്ഥൻ), അസ്രേധന്ത (അഥകാത്ത, അചലൻ), തുവിഷ്വണി (മഹാ ഗർജ്ജനമുള്ളവൻ).
Mantra 10
इन्द्राय सोम पातवे वृत्रघ्ने परि षिच्यसे । नरे च दक्षिणावते देवाय सदनासदे ॥
ഹേ സോമ, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി—പാനം ചെയ്യാൻ—വൃത്രഘ്ന (വൃത്രനെ സംഹരിക്കുന്ന) ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി നീ എല്ലാടവും പരിഷിച്യസേ (ചുറ്റും ഒഴുക്കപ്പെടുന്നു). അതുപോലെ നര (വീരൻ)യും ദക്ഷിണാവത് (ദക്ഷിണാ-ദാനം വഹിക്കുന്ന) ദേവനുവേണ്ടിയും—സദനാസദേ (ആസനങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്ന) ദിവ്യനുവേണ്ടിയും.
Mantra 11
ते प्रत्नासो व्युष्टिषु सोमाः पवित्रे अक्षरन् । अपप्रोथन्तः सनुतर्हुरश्चितः प्रातस्ताँ अप्रचेतसः ॥
ആ പ്രാചീന സോമങ്ങൾ, രാത്രികളുടെ ഉഷസ്സിൽ, പവിത്രം (പവിത്രക) വഴിയായി ഒഴുകി. വൈരത്തെ തള്ളിനീക്കി, മുകളിൽ നിന്നത് താഴേക്ക് അമർത്തി വീഴ്ത്തുന്നു—പ്രാതഃക്കാലത്ത്—അപ്രചേതസ് (യഥാർത്ഥ ബോധമില്ലാത്ത) ആ ചലനങ്ങൾ/പ്രവാഹങ്ങൾ.
Mantra 12
तं सखायः पुरोरुचं यूयं वयं च सूरयः । अश्याम वाजगन्ध्यं सनेम वाजपस्त्यम् ॥
ഹേ സഖാക്കളേ! ആ പുരോരുച് (മുന്നിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന)നെ—നിങ്ങളും ഞങ്ങളും, സൂരയഃ (പ്രകാശിതർ)—പ്രാപിക്കട്ടെ. വാജഗന്ധ്യ (ബല-സമൃദ്ധിയുടെ സുഗന്ധം) നേടട്ടെ; വാജപസ്ത്യ (ആ സമൃദ്ധിയുടെ ഗൃഹവും ആധാരവും) ജയിക്കട്ടെ.
A direct invocation for Indu to flow toward the singers with the most winning wealth—abundant, thousand-bearing, and resistance-conquering power.
The hymn dwells on Soma’s purification: the beloved tawny/golden Soma is cleansed with water, and his delighted ecstasy is portrayed as encompassing and accompanying all the gods.
Soma’s purified might is affirmed as vast luminous force that brings victory and plenitude, aligning the sacrificers with divine companionship and power.
The hymn closes with a shared prayer of ‘friends’ and ‘illumined ones’ to attain the radiant-forerunner Soma and win the fragrance, home, and foundation of vāja (plenitude of force).
अभि नो वाजसातमं रयिमर्ष पुरुस्पृहम् । इन्दो सहस्रभर्णसं तुविद्युम्नं विभ्वासहम् ॥परि त्यं हर्यतं हरिं बभ्रुं पुनन्ति वारेण । यो देवान्विश्वाँ इत्परि मदेन सह गच्छति ॥तं सखायः पुरोरुचं यूयं वयं च सूरयः । अश्याम वाजगन्ध्यं सनेम वाजपस्त्यम् ॥The deity is Soma Pavamāna (Indu)—Soma as the purified, flowing juice during the ritual filtering process.
As Soma is purified, he is asked to flow toward the worshippers with abundant wealth, victorious strength, and radiant power that removes obstacles and supports the gods.
Because the hymn is meant for the Soma-pressing rite: the poetry mirrors Soma’s real movement through water and filters, and also symbolizes inner purification leading to clarity and power.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.