Sukta 91
Sukta 9.91
Rebha Kāśyapa (common attribution for RV 9.91)
Jagatī (probable; confirm metrically)
ഈ ചെറു പവമാന സ്തുതിയിൽ, ഉണ്ണുകൊണ്ടുള്ള ചാലകത്തിലൂടെ ‘മുന്നോട്ട് വിടപ്പെടുന്ന’ സോമൻ ദേവാസനങ്ങളിലേക്കു രഥമത്സരത്തെപ്പോലെ പാഞ്ഞുചെന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ ഉള്ളിൽ വഹ്നി എന്ന അന്തർഅഗ്നി വഹിക്കുന്നതും പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്നു. സോമൻ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, രക്ഷസ്സുകളായ വൈരശക്തികളെ തകർക്കാനും, ജയകരമായ വാജങ്ങൾ (വിജയ-സമൃദ്ധികൾ) വ്യാപിപ്പിക്കാനും, ഒടുവിൽ ജലങ്ങൾ, സൗര ‘ഗോ’കൾ (കിരണങ്ങൾ/പ്രകാശിത ശക്തികൾ), സന്തതി, വിശാലമായ നിലങ്ങൾ, കൂടാതെ സൂര്യന്റെ (സത്യ-പ്രകാശത്തിന്റെ) ദീർഘകാല ദർശനം നൽകാനും അവനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
असर्जि वक्वा रथ्ये यथाजौ धिया मनोता प्रथमो मनीषी । दश स्वसारो अधि सानो अव्येऽजन्ति वह्निं सदनान्यच्छ ॥
അവൻ പുറപ്പെടുവിക്കപ്പെട്ടു—ശക്തസ്വരനായ്—പോരാട്ടത്തിലെ രഥംപോലെ; സമ്മതം നൽകുന്ന ധീ (ചിന്താശക്തി)യാൽ, വിവേകത്തിൽ ആദ്യ ഋഷിയായി. പത്ത് സഹോദരിമാർ, മൃദുലമായ ഉണ്ണിൻ മുകളിലായി, വഹ്നി (വാഹക അഗ്നി)യെ സദനങ്ങളിലേയ്ക്ക്—ദേവാസനങ്ങളിലേയ്ക്ക്, ഋതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വാസസ്ഥാനങ്ങളിലേയ്ക്ക്—ഓടിക്കുന്നു.
Mantra 2
वीती जनस्य दिव्यस्य कव्यैरधि सुवानो नहुष्येभिरिन्दुः । प्र यो नृभिरमृतो मर्त्येभिर्मर्मृजानोऽविभिर्गोभिरद्भिः ॥
ദിവ്യജനത്തിന്റെ ആസ്വാദനത്തിനായി, കവികളുടെ പ്രചോദനങ്ങളാൽ, നഹുഷ്യപുരുഷന്മാരോടൊപ്പം സോമബിന്ദു പിഴിഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നു. അവൻ മുന്നേറുന്നു—മർത്ത്യരിൽ അമൃതൻ—ആടുകളുടെ ഉണ്ണ് (ചാലനി), പശുക്കൾ (കിരണങ്ങൾ), ജലങ്ങൾ (ശുദ്ധിയുടെ പ്രവാഹങ്ങൾ) എന്നിവയാൽ മർമരിതനായി, ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട് തെളിഞ്ഞവനായി.
Mantra 3
वृषा वृष्णे रोरुवदंशुरस्मै पवमानो रुशदीर्ते पयो गोः । सहस्रमृक्वा पथिभिर्वचोविदध्वस्मभिः सूरो अण्वं वि याति ॥
വൃഷാ (ബലവാൻ) വൃഷ്ണേയ്ക്കായി—അവനുവേണ്ടി ഗർജ്ജിക്കുന്ന അംശു (കിരണം) മുഴങ്ങുന്നു; പവമാന (ശുദ്ധമാകുന്ന) അവൻ രുശദ് (ദീപ്തിമാൻ) ആയി ഉയരുന്നു—ഗോവിന്റെ പയഃ (പാൽ) പോലെ. സഹസ്ര-ഋക്വാ (ആയിരം സ്തുതികളുള്ള ഋഷി), വചോവിദ് (വാണിയുടെ ജ്ഞാനി), നമ്മുടെ പഥങ്ങളിൽ സൂര്യൻ തന്റെ സൂക്ഷ്മ ഗതി വ്യാപിപ്പിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
Mantra 4
रुजा दृळ्हा चिद्रक्षसः सदांसि पुनान इन्द ऊर्णुहि वि वाजान् । वृश्चोपरिष्टात्तुजता वधेन ये अन्ति दूरादुपनायमेषाम् ॥
ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമായ രക്ഷസുകളുടെ സദാംസികൾ (വാസസ്ഥാനങ്ങൾ) പോലും തകർക്കുക; ഹേ പുനാന ഇന്ദു (ശുദ്ധമായ സോമ), വിജയശക്തിയുടെ വാജാൻ (സമൃദ്ധികൾ) തുറന്ന് വ്യാപിപ്പിക്ക. മുകളിൽ നിന്ന് പ്രഹരിക്കുന്ന വധ (ആഘാതായുധം) കൊണ്ട് അവരെ വെട്ടിനീക്കുക—അടുത്തോ ദൂരെയോ നിന്ന് നമ്മുടെ പഥത്തിലേക്ക് കയറിവരുന്നവരെ.
Mantra 5
स प्रत्नवन्नव्यसे विश्ववार सूक्ताय पथः कृणुहि प्राचः । ये दुःषहासो वनुषा बृहन्तस्ताँस्ते अश्याम पुरुकृत्पुरुक्षो ॥
പുരാതനത്തിൻപോലെ, എങ്കിലും സദാ നവീനത്തിനായി, ഹേ വിശ്വവാര (സർവ്വാഭിലഷണീയ) സോമ, സൂക്തത്തിനായി (പ്രേരിത സ്തുതിക്കായി) മുന്നോട്ടുള്ള പഥങ്ങൾ ഒരുക്കുക. സമരത്തിൽ നമ്മെ നേരിടുന്ന വിശാലവും ദുഃസഹവുമായ പ്രതിബന്ധങ്ങളെ—ഹേ പുരുകൃത് (അനേകം ചെയ്യുന്നവൻ), ഹേ പുരുക്ഷോ (വ്യാപകപ്രവർത്തകൻ), നിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞങ്ങൾ അതീതമായി എത്തട്ടെ.
Mantra 6
एवा पुनानो अपः स्वर्गा अस्मभ्यं तोका तनयानि भूरि । शं नः क्षेत्रमुरु ज्योतींषि सोम ज्योङ्नः सूर्यं दृशये रिरीहि ॥
ഇങ്ങനെ, ഹേ സോമ, ശുദ്ധനായ നീ ഞങ്ങൾക്കായി അപഃ—ജലങ്ങൾ—കൊണ്ടുവരിക; സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലെ സൂര്യ-പ്രകാശമുള്ള ഗാവുകൾ, ഞങ്ങളുടെ നിലനില്പിന്റെ സമൃദ്ധമായ സന്തതി—മക്കളും വംശപരമ്പരയും—അനവധി നൽകുക. ഞങ്ങളുടെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിയിൽ വിശാലമാക്കുക; ഞങ്ങൾക്കായി ജ്യോതിസ്സുകൾ വ്യാപിപ്പിക്കുക. ദീർഘകാലം ഞങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ സൂര്യനെ ദർശനീയമായി സ്ഥാപിക്കുക—സത്യ-ജ്യോതിയുടെ സ്ഥിരദർശനം ഞങ്ങൾക്ക് ഉറപ്പാക്കുക.
Inside Sukta 91
How it unfolds
- Where it opens
Soma is launched forth with a powerful voice, racing like a chariot; the ‘ten sisters’ on the woolen ridge drive the bearer-force toward the divine seats (9.91.1).
- Development
Purification becomes power: Soma spreads vājās (victorious plenitudes) and is invoked to break and cut down hostile forces that threaten the path of the rite (cf. 9.91.4).
- Climax
The hymn’s peak is the protective and expansive command—shatter rakṣas, unfold the forces of victory, and clear the way for right approach.
- Where it settles
It resolves in beneficent boons: waters, solar cows (illumined powers), abundant progeny, broad peaceful fields, widened lights, and enduring vision of the Sun (9.91.6).
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaHe is simultaneously a luminous, truth-bearing power that drives toward the divine seats, carrying a ‘vahni’—a bearer-fire/impelling energy—within the rite.
- Cosmic functionMediator between human and divine: by purification and offering he strengthens the gods, releases vitality and victory (vāja), and upholds ṛta by repelling disorder and hostile beings.
- Inner significanceThe clarified consciousness: thoughts and energies are ‘filtered’ into clarity, gaining force to cut through inner obscurations and to establish a steady vision of the Sun—symbol of truth and awakened awareness.
The seer
- Rebha KāśyapaKāśyapa gotra (traditional attribution in Anukramaṇī for this hymn) · A seer-voice associated with inspired utterance (rebha, “praise/chant”) and with Soma-Pavamāna hymns that link ritual purification to inner illumination and protection against hostile forces.
Famous verses
daśa svasāro adhi sāno avye
रुजा दृळ्हा चिद्रक्षसः सदांसि पुनान इन्द ऊर्णुहि वि वाजान् । वृश्चोपरिष्टात्तुजता वधेन ये अन्ति दूरादुपनायमेषाम् ॥jyoṅ naḥ sūryaṃ dṛśaye
Attributes of the deity
- Pavamāna (self-purifying/flowing)
- Indu (bright drop)
- Vāja-dātā (giver/spreader of victorious plenitude)
- Rakṣo-han (breaker of hostile powers)
- Sūrya-dṛś (establisher of solar vision)
Also by this seer
- Attribution in tradition to several Soma-Pavamāna (Mandala 9) verses/hymns under Kāśyapa-associated seers (hymn-level attributions vary by recensional/Anukramaṇī lists).
- Kāśyapa lineage is broadly prominent across the Rigveda and later Vedic/Itihāsa traditions as a foundational seer-family connected with cosmic order and progenitive continuity.
The rite, step by step
- Press Soma and mix with water; set the flow toward the filter.
- Chant Pavamāna verses as Soma runs over/through the woolen strainer (āvya sāna).
- Direct the purified Soma toward the gods’ seats; accompany with protective intent against rakṣas and obstructions.
- Offer clarified Soma into the proper cups/offerings for the deities, seeking vāja (strength/victory) and well-being.
- Conclude with petitions for waters, ‘cows’ (rays/wealth), offspring, wide fields, and lasting sight of the Sun.
Offerings
- Pressed Soma juice (pavamāna)
- Water used in purification/mixing
- Ghee/oblations as part of the Soma rite (contextual to the yajña)
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he flows and becomes purified through the woolen filter—also carrying an inner ‘vahni’ (impelling fire/bearer-force) in the ritual.
It is a ritual-poetic image for the filtering and guiding forces around Soma’s purification—often understood as the fingers/streams or agencies that drive the Soma over the woolen strainer toward the gods’ seats.
It asks for protection from hostile forces, the spreading of victorious strength (vāja), and blessings such as waters, ‘solar cows’ (rays/wealth), children and continuity, wide peaceful fields, and lasting sight of the Sun (truth-light).
Ask anything about Sukta 91 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
