Rig Veda 9.91.5: Mandala 9, Sukta 91, Mantra 5

Sukta 9.91

Rishi: Rebha Kāśyapa (traditional; hymn-level)

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable; confirm metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

स प्रत्नवन्नव्यसे विश्ववार सूक्ताय पथः कृणुहि प्राचः । ये दुःषहासो वनुषा बृहन्तस्ताँस्ते अश्याम पुरुकृत्पुरुक्षो ॥

Transliteration

sá pratnaván návyase viśvavāra sūktā́ya patháḥ kṛṇuhi prā́caḥ | yé duḥṣáhāso vanúṣā bṛhántas tā́ṃs te aśyāma purukṛt purukṣo ||

Translation

പുരാതനത്തിൻപോലെ, എങ്കിലും സദാ നവീനത്തിനായി, ഹേ വിശ്വവാര (സർവ്വാഭിലഷണീയ) സോമ, സൂക്തത്തിനായി (പ്രേരിത സ്തുതിക്കായി) മുന്നോട്ടുള്ള പഥങ്ങൾ ഒരുക്കുക. സമരത്തിൽ നമ്മെ നേരിടുന്ന വിശാലവും ദുഃസഹവുമായ പ്രതിബന്ധങ്ങളെ—ഹേ പുരുകൃത് (അനേകം ചെയ്യുന്നവൻ), ഹേ പുരുക്ഷോ (വ്യാപകപ്രവർത്തകൻ), നിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞങ്ങൾ അതീതമായി എത്തട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रत्नवत्: like the ancient (of old)
• प्रत्नवत्: Kartā
• Type: Adjective
• Root: प्रत्न (प्रातिपदिक) + -वत्

• नव्यसे: for the new (one); for renewal
• नव्यसे: Sampradāna
• Type: Adjective (used substantively) / Noun
• Root: नव्य (प्रातिपदिक)

• विश्ववार: O all-desired/bringing all boons
• विश्ववार: (Sambodhana)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: विश्व-वार (समास; प्रातिपदिक)

• सूक्ताय: for the hymn
• सूक्ताय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: सु-उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• पथः: paths
• पथः: Karma
• Type: Noun
• Root: पथ् (प्रातिपदिक)

• कृणुहि: make; prepare
• कृणुहि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• प्राचः: forward; eastward
• प्राचः: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: प्राञ्च्/प्राच् (प्रातिपदिक)

• ये: who; which
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दुःसहासः: hard to withstand
• दुःसहासः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: दुः-सह (प्रातिपदिक; समास) + -अस्

• वनुषा: with (their) striving/impulse
• वनुषा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वनु (प्रातिपदिक) / वनुष् (प्रातिपदिक) (RV: ‘impulse, desire, striving’)

• बृहन्तः: great; lofty
• बृहन्तः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• तान्: those
• तान्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you; your
• ते: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अश्याम: may we attain
• अश्याम: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु: ‘to reach/attain’)

• पुरुकृत्: O doer of many deeds
• पुरुकृत्: (Sambodhana)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पुरु-कृत् (समास; कृदन्त-प्रातिपदिक: कृत् < कृ)

• पुरुक्षो: O much-increasing/abundant one
• पुरुक्षो: (Sambodhana)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पुरु-क्षु/क्षु (समास; प्रातिपदिक; RV epithet ‘much-increasing/abounding’)