Sukta 91
Sukta 9.91
Rebha Kāśyapa (common attribution for RV 9.91; verify in Anukramaṇī/critical apparatus)
Soma Pavamāna (with inner Agni/vahni as functional presence)
Jagatī (probable; confirm metrically)
এই সৰু পৱমান সূক্তত সোমক প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যেতিয়া তেওঁ উলৰ ছাঁকনিৰ মাজেৰে “প্ৰেৰণ/প্ৰবাহিত” হৈ, দেৱতাৰ আসনৰ ফালে দৌৰ-ৰথৰ দৰে আগবাঢ়ে, আৰু অন্তৰত অগ্নিৰূপ বহ্নি বহন কৰে। সোম শুদ্ধ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁক আহ্বান কৰা হয় যাতে তেওঁ ৰক্ষস আদি বৈৰী শক্তিক চূৰ্ণ কৰে, বিজয়ী প্ৰাচুৰ্য (বাজা) বিস্তাৰ কৰে, আৰু শেষত জল, সূৰ্যৰ “গাই” (কিৰণ/আলোকিত শক্তি), সন্তান, বহল ক্ষেত্ৰ, আৰু সূৰ্যৰ স্থায়ী দৰ্শন (সত্য-আলোক) দান কৰে।
Mantras
Mantra 1
असर्जि वक्वा रथ्ये यथाजौ धिया मनोता प्रथमो मनीषी । दश स्वसारो अधि सानो अव्येऽजन्ति वह्निं सदनान्यच्छ ॥
সন্মুক্ত কৰা হ’ল—বলিষ্ঠ-ধ্বনিযুক্ত—দৌৰত ৰথ যেন, সম্মতি দিয়া ধিয়াই; মনীষীসকলৰ ভিতৰত প্ৰথম, বিবেচনাত অগ্ৰগণ্য। উল-ঢকা শিৰাৰ ওপৰত দহ ভগ্নী (ধাৰাসকল) বাহক অগ্নিক দেবাসনসমূহলৈ, ঋত-নিবাসসমূহলৈ চালিত কৰে।
Mantra 2
वीती जनस्य दिव्यस्य कव्यैरधि सुवानो नहुष्येभिरिन्दुः । प्र यो नृभिरमृतो मर्त्येभिर्मर्मृजानोऽविभिर्गोभिरद्भिः ॥
দিব্য জনসমূহৰ ভোগ-আনন্দৰ বাবে, কবিসকলৰ প্ৰেৰিত কাব্যবলে, নহুষ্য লোকসকলৰ সৈতে ইন্দু (সোমবিন্দু) চেপি উলিওৱা হয়। সি আগবাঢ়ে—মর্ত্যসকলৰ মাজত অমৃত—মেষৰ উল (ছাঁকনি), গাভীৰ ৰশ্মি, আৰু জলধাৰাৰ দ্বাৰা পৰিশোধিত আৰু উজ্জ্বল হৈ।
Mantra 3
वृषा वृष्णे रोरुवदंशुरस्मै पवमानो रुशदीर्ते पयो गोः । सहस्रमृक्वा पथिभिर्वचोविदध्वस्मभिः सूरो अण्वं वि याति ॥
বৃষভে বৃষ—গর্জন কৰা কিৰণটি তেওঁৰ বাবে; পৱমান হৈ সি দীপ্তিময়ভাৱে উঠি যায়—গোৰ দুগ্ধসদৃশ পয়ঃ। সহস্ৰঋক্ৱা, বচন-বিদ্ ঋষি, আমাৰ পথসমূহত সূৰ্য সূক্ষ্ম গতি বিস্তাৰ কৰি আগবাঢ়ে।
Mantra 4
रुजा दृळ्हा चिद्रक्षसः सदांसि पुनान इन्द ऊर्णुहि वि वाजान् । वृश्चोपरिष्टात्तुजता वधेन ये अन्ति दूरादुपनायमेषाम् ॥
দৃঢ়ভাৱে স্থাপিত ৰাক্ষসসকলৰ আসনসমূহো ভাঙি দে; হে পৱমান ইন্দু, বিজয়ী বলৰ পূৰ্ণতা—ৱাজসমূহ মেলি ধৰা, বিস্তাৰ কৰা। ওপৰৰ পৰা আঘাতকাৰী অস্ত্ৰে কাটি পেলোৱা তেওঁলোকক, যিসকলে ওচৰ বা দূৰৰ পৰা আমাৰ পথত চাপি আহে।
Mantra 5
स प्रत्नवन्नव्यसे विश्ववार सूक्ताय पथः कृणुहि प्राचः । ये दुःषहासो वनुषा बृहन्तस्ताँस्ते अश्याम पुरुकृत्पुरुक्षो ॥
প্ৰাচীনৰ দৰে, তথাপি সদা নৱতাৰ বাবে, হে বিশ্ববাঞ্ছিত সোম, সূক্তৰ বাবে আগলৈ যোৱা পথসমূহ গঢ়ি দে। যিসকল বৃহৎ আৰু সহ্য কৰাত কঠিন বাধা সংগ্রামত আমাৰ সন্মুখত থিয় হয়—তোমাৰ শক্তিৰে আমি সিহঁতৰ ওপৰলৈ পৌঁছোঁ; হে বহুকাৰ্যকৰ, হে বহুব্যাপী।
Mantra 6
एवा पुनानो अपः स्वर्गा अस्मभ्यं तोका तनयानि भूरि । शं नः क्षेत्रमुरु ज्योतींषि सोम ज्योङ्नः सूर्यं दृशये रिरीहि ॥
এৱে পৱিত্ৰ হৈ, হে সোম, আমাৰ বাবে আপঃ (জলসমূহ) আন; স্বৰ্গলোকৰ সূৰ্য-জ্যোতিৰে দীপ্ত গাভীসমূহো, আৰু আমাৰ টোকা-তনয়—সন্তান আৰু বংশধাৰা—অতি প্ৰচুৰ কৰি দে। আমাৰ ক্ষেত্ৰ শান্তিত বিস্তৃত কৰ; আমাৰ বাবে জ্যোতিসমূহ বহল কৰ। দীঘল কাললৈ আমাৰ আগত সূৰ্যক দৰ্শনযোগ্য কৰি স্থাপন কৰ—সত্য-জ্যোতিৰ স্থায়ী দৰ্শন দে।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he flows and becomes purified through the woolen filter—also carrying an inner ‘vahni’ (impelling fire/bearer-force) in the ritual.
It is a ritual-poetic image for the filtering and guiding forces around Soma’s purification—often understood as the fingers/streams or agencies that drive the Soma over the woolen strainer toward the gods’ seats.
It asks for protection from hostile forces, the spreading of victorious strength (vāja), and blessings such as waters, ‘solar cows’ (rays/wealth), children and continuity, wide peaceful fields, and lasting sight of the Sun (truth-light).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.