Sukta 91
Sukta 9.91
Rebha Kāśyapa (common attribution for RV 9.91; verify in Anukramaṇī/critical apparatus)
Soma Pavamāna (with inner Agni/vahni as functional presence)
Jagatī (probable; confirm metrically)
ఈ సంక్షిప్త పావమాన స్తోత్రం, ఉన్ని వడపోత (పవిత్రక) గుండా “విడుదలై” ప్రవహించే సోముని స్తుతిస్తుంది. అతడు అంతర్లీన అగ్ని (వహ్ని)ని మోసుకుంటూ, రథపందెంలా దేవతల ఆసనాల వైపు దూసుకుపోతాడు. శుద్ధుడవుతున్న సోముడు రక్షస్సు వంటి శత్రు శక్తులను ఛేదించమని, విజయసంపదలు (వాజాలు) విస్తరింపజేయమని ఆహ్వానించబడతాడు; చివరికి జలాలు, సౌర “గావులు” (కిరణాలు/ప్రకాశిత శక్తులు), సంతానం, విశాల క్షేత్రాలు, మరియు సూర్యుని (సత్య-ప్రకాశం) యొక్క చిరస్థాయి దర్శనాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థించబడతాడు.
Mantras
Mantra 1
असर्जि वक्वा रथ्ये यथाजौ धिया मनोता प्रथमो मनीषी । दश स्वसारो अधि सानो अव्येऽजन्ति वह्निं सदनान्यच्छ ॥
అతడు—బలమైన స్వరముతో—పందెంలో రథంలా, సమ్మతి ఇచ్చే ధియా (ప్రేరిత బుద్ధి) చేత పంపబడుతున్నాడు; వివేకంలో ఋషులలో మొదటి మనీషి. మేకెత్తు/ఉన్నెమయమైన శిఖరంపై (వడపోత అంచుపై) పది సోదరీలు (వేళ్లు) ‘వహ్ని’ అనే వాహకాగ్నిని దేవాసనాల వైపు, యథోచిత ధామాల వైపు నడిపిస్తాయి.
Mantra 2
वीती जनस्य दिव्यस्य कव्यैरधि सुवानो नहुष्येभिरिन्दुः । प्र यो नृभिरमृतो मर्त्येभिर्मर्मृजानोऽविभिर्गोभिरद्भिः ॥
దివ్య జనుల ఆనందార్థం, కవుల కవితా-ప్రేరణలతో, నహుష్య జనులతో కలిసి ఇందు (సోమబిందువు) పిండబడుతుంది. అతడు ముందుకు సాగుతాడు—మర్త్యుల మధ్య అమృతుడు—గొర్రెల (ఉన్నె) చేత, గోవుల (కిరణాల) చేత, మరియు జలాల (శుద్ధ ప్రవాహాల) చేత శుద్ధి చెంది స్పష్టమవుతూ.
Mantra 3
वृषा वृष्णे रोरुवदंशुरस्मै पवमानो रुशदीर्ते पयो गोः । सहस्रमृक्वा पथिभिर्वचोविदध्वस्मभिः सूरो अण्वं वि याति ॥
వృషభునికే వృషభుడు—అతనికై గర్జించే అంశు; పవమానుడై అతడు ప్రకాశిస్తూ ఉద్భవిస్తాడు—గోవు పయః. సహస్ర ఋక్ల రిషి, వాక్కు-విదుడు; మా పథాల వెంట సూర్యుడు తన సూక్ష్మ మార్గాన్ని విస్తరింపజేస్తూ ముందుకు సాగుతాడు.
Mantra 4
रुजा दृळ्हा चिद्रक्षसः सदांसि पुनान इन्द ऊर्णुहि वि वाजान् । वृश्चोपरिष्टात्तुजता वधेन ये अन्ति दूरादुपनायमेषाम् ॥
దృఢంగా స్థాపితమైన రాక్షసుల సదనాలనైనా ఛేదించు; హే పవిత్ర ఇందు, వాజాలను—విజయబల సమృద్ధులను—విప్పి విస్తరించు. సమీపమై ఉన్నా దూరమై ఉన్నా మా మార్గంపై దూసుకొచ్చేవారిని పై నుండి వధాయుధంతో నరికివేయి.
Mantra 5
स प्रत्नवन्नव्यसे विश्ववार सूक्ताय पथः कृणुहि प्राचः । ये दुःषहासो वनुषा बृहन्तस्ताँस्ते अश्याम पुरुकृत्पुरुक्षो ॥
ప్రాచీనమువలెనే, నిత్యనవమైన దానికోసమూ—హే విశ్వవార సోమా, సూక్తానికి ముందుకు సాగే మార్గాలను నిర్మించు. సంగ్రామంలో మమ్మల్ని ఎదుర్కొనే మహత్తరమైన, దుఃసహమైన ప్రతిబంధకాలను—హే పురుకృత్, హే పురుక్షో, నీ శక్తితో మేము దాటి చేరుదుము.
Mantra 6
एवा पुनानो अपः स्वर्गा अस्मभ्यं तोका तनयानि भूरि । शं नः क्षेत्रमुरु ज्योतींषि सोम ज्योङ्नः सूर्यं दृशये रिरीहि ॥
హే సోమా! ఈ విధంగా శుద్ధుడై, మా కొరకు అపః (జలాలను) తీసుకురా—స్వర్గలోకంలోని సూర్య-దీప్త గావులు; అలాగే మా కొరకు విరివిగా సంతానాన్ని—పిల్లల్ని, వంశపరంపరలను—అనుగ్రహించు. మా క్షేత్రాన్ని శాంతిలో విశాలం చేయి; మా కొరకు జ్యోతులను విస్తరింపజేయి. దీర్ఘకాలం మా ముందర సూర్యుని దర్శనీయంగా నిలిపి ఉంచు—సత్య-ప్రకాశపు స్థిర దర్శనాన్ని ప్రసాదించు.
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he flows and becomes purified through the woolen filter—also carrying an inner ‘vahni’ (impelling fire/bearer-force) in the ritual.
It is a ritual-poetic image for the filtering and guiding forces around Soma’s purification—often understood as the fingers/streams or agencies that drive the Soma over the woolen strainer toward the gods’ seats.
It asks for protection from hostile forces, the spreading of victorious strength (vāja), and blessings such as waters, ‘solar cows’ (rays/wealth), children and continuity, wide peaceful fields, and lasting sight of the Sun (truth-light).
Ask anything about Sukta 91 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.