Sukta 91
Sukta 9.91
Rebha Kāśyapa (common attribution for RV 9.91; verify in Anukramaṇī/critical apparatus)
Soma Pavamāna (with inner Agni/vahni as functional presence)
Jagatī (probable; confirm metrically)
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಪವಮಾನ ಸ್ತೋತ್ರವು, ಉಣ್ಣೆಯ ಶೋಧಕದ ಮೂಲಕ ‘ಮುಂದೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಡುವ’ ಸೋಮನು ದೇವತೆಗಳ ಆಸನಗಳತ್ತ ರಥ-ಪಂದ್ಯದಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುವುದನ್ನೂ, ಅವನೊಳಗೆ ವಹ್ನಿ ಎಂಬ ಅಂತರಗ್ನಿ ಹೊತ್ತಿರುವುದನ್ನೂ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಸೋಮನು ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಾಗ, ರಕ್ಷಸ್ಸುಗಳಂತಹ ಶತ್ರುಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಚೂರುಮೂರುಮಾಡಲು, ಜಯಕರ ವಾಜಗಳನ್ನು (ಸಮೃದ್ಧಿ-ವಿಜಯಗಳನ್ನು) ಹರಡಲು, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನೀರುಗಳನ್ನು, ಸೌರ ‘ಗೋ’ಗಳಾದ ಕಿರಣಗಳನ್ನು/ಪ್ರಕಾಶಿತ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು, ಸಂತಾನವನ್ನು, ವಿಶಾಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯನ (ಸತ್ಯ-ಪ್ರಕಾಶದ) ದೀರ್ಘಕಾಲದ ದರ್ಶನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲು ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
असर्जि वक्वा रथ्ये यथाजौ धिया मनोता प्रथमो मनीषी । दश स्वसारो अधि सानो अव्येऽजन्ति वह्निं सदनान्यच्छ ॥
ಅವನು ಹೊರಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು—ಬಲವಾದ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನು—ಓಟದಲ್ಲಿ ರಥದಂತೆ; ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನೀಡುವ ಧೀ (ಚಿಂತಾಶಕ್ತಿ)ಯಿಂದ, ವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಋಷಿ. ಹತ್ತು ಸಹೋದರಿಯರು, ಉಣ್ಣೆಯ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ, ವಹ್ನಿ (ವಾಹಕ ಅಗ್ನಿ)ಯನ್ನು ಸದನಗಳ ಕಡೆಗೆ—ದೇವರ ಆಸನಗಳ ಕಡೆಗೆ, ಋತದ ಯೋಗ್ಯ ನಿವಾಸಗಳ ಕಡೆಗೆ—ಹಾಕುತ್ತವೆ.
Mantra 2
वीती जनस्य दिव्यस्य कव्यैरधि सुवानो नहुष्येभिरिन्दुः । प्र यो नृभिरमृतो मर्त्येभिर्मर्मृजानोऽविभिर्गोभिरद्भिः ॥
ದಿವ್ಯ ಜನರ ಆನಂದಕ್ಕಾಗಿ, ಕವಿಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ನಹುಷ್ಯ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಸೋಮಬಿಂದು ಒತ್ತಿಹೊರತೆಗೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವನು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾನೆ—ಮರ್ತ್ಯರ ನಡುವೆ ಅಮೃತ—ಕುರಿಗಳ ಉಣ್ಣೆ (ಚರಟೆ), ಗೋವುಗಳು (ಕಿರಣಗಳು), ಮತ್ತು ಜಲಗಳು (ಶುದ್ಧಿಯ ಪ್ರವಾಹಗಳು) ಇವುಗಳಿಂದ ಮರ್ಮರಿತನಾಗಿ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ.
Mantra 3
वृषा वृष्णे रोरुवदंशुरस्मै पवमानो रुशदीर्ते पयो गोः । सहस्रमृक्वा पथिभिर्वचोविदध्वस्मभिः सूरो अण्वं वि याति ॥
ವೃಷಾ (ಬಲವಂತ) ವೃಷ್ಣೆಗೆ—ಅವನಿಗಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುವ ಅಂಶು (ಕಿರಣ) ಮೊಳಗುತ್ತದೆ; ಪವಮಾನ (ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುವ) ಅವನು ರುಶದ್ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನ)ವಾಗಿ ಏಳುತ್ತಾನೆ—ಗೋವಿನ ಪಯಃ (ಹಾಲು) ಸಮಾನವಾಗಿ. ಸಹಸ್ರ-ಋಕ್ವಾ (ಸಾವಿರ ಸ್ತುತಿಗಳ ಋಷಿ), ವಚೋವಿದ್ (ವಾಣಿಯ ಜ್ಞಾನಿ), ನಮ್ಮ ಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
Mantra 4
रुजा दृळ्हा चिद्रक्षसः सदांसि पुनान इन्द ऊर्णुहि वि वाजान् । वृश्चोपरिष्टात्तुजता वधेन ये अन्ति दूरादुपनायमेषाम् ॥
ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ ರಕ್ಷಸಗಳ ಆಸನಗಳನ್ನೂ ಒಡೆದುಹಾಕು; ಹೇ ಪುನಾನ ಇಂದು (ಶುದ್ಧಗೊಂಡ ಸೋಮ), ವಿಜಯಶಕ್ತಿಯ ವಾಜಾನ್ (ಸಮೃದ್ಧಿಗಳು) ಅನ್ನು ತೆರೆದು ವಿಸ್ತರಿಸು. ಮೇಲಿಂದ ಪ್ರಹಾರಕ ವಧ (ಆಘಾತಕ ಆಯುಧ)ದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕು—ಯಾರು ಸಮೀಪದಿಂದಲೋ ದೂರದಿಂದಲೋ ನಮ್ಮ ಪಥದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಿ ಬರುತ್ತಾರೋ.
Mantra 5
स प्रत्नवन्नव्यसे विश्ववार सूक्ताय पथः कृणुहि प्राचः । ये दुःषहासो वनुषा बृहन्तस्ताँस्ते अश्याम पुरुकृत्पुरुक्षो ॥
ಪ್ರಾಚೀನದಂತೆ, ಆದರೂ ಸದಾ ನವೀನದಿಗಾಗಿ, ಹೇ ವಿಶ್ವವಾರ (ಸರ್ವೇಷ್ಟ) ಸೋಮ, ಸೂಕ್ತ (ಪ್ರೇರಿತ ಸ್ತುತಿ)ಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಪಥಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸು. ಸಮರದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ದುಃಸಹ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳನ್ನು—ಹೇ ಪುರುಕೃತ್ (ಬಹುಕರ್ತೃ), ಹೇ ಪುರುಕ್ಷೋ (ವ್ಯಾಪಕ ಕಾರ್ಯವಂತ), ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾವು ಅವನ್ನು ದಾಟಿ ತಲುಪೋಣ.
Mantra 6
एवा पुनानो अपः स्वर्गा अस्मभ्यं तोका तनयानि भूरि । शं नः क्षेत्रमुरु ज्योतींषि सोम ज्योङ्नः सूर्यं दृशये रिरीहि ॥
ಹೀಗೆ, ಹೇ ಸೋಮ, ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ನಮಗಾಗಿ ಅಪಃ—ಜಲಗಳನ್ನು—ತಂದುಕೊಡು; ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ಸೂರ್ಯ-ಜ್ಯೋತಿಯ ಗೋವುಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಹು ಸಂತಾನ—ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ವಂಶಪರಂಪರೆ—ಅಪಾರವಾಗಿ ದಯಪಾಲಿಸು. ನಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲಗೊಳಿಸು; ನಮಗೆ ಜ್ಯೋತಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸು. ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ದರ್ಶನೀಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸು—ಸತ್ಯ-ಜ್ಯೋತಿಯ ಸ್ಥಿರ ದರ್ಶನವನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡು.
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he flows and becomes purified through the woolen filter—also carrying an inner ‘vahni’ (impelling fire/bearer-force) in the ritual.
It is a ritual-poetic image for the filtering and guiding forces around Soma’s purification—often understood as the fingers/streams or agencies that drive the Soma over the woolen strainer toward the gods’ seats.
It asks for protection from hostile forces, the spreading of victorious strength (vāja), and blessings such as waters, ‘solar cows’ (rays/wealth), children and continuity, wide peaceful fields, and lasting sight of the Sun (truth-light).
Ask anything about Sukta 91 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.