Sukta 5
Sukta 9.5
ഈ സോമ പവമാന സൂക്തം സ്വയം ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന സോമൻ പ്രകാശവും ശക്തിയും ആയി ജ്വലിക്കുന്നതിനെ സ്തുതിക്കുന്നു; ശുദ്ധീകരണക്രിയയിലൂടെ ഒഴുകി പ്രാണശക്തികളെ ഉണർത്തുന്നു. ഇവിടെ സോമൻ മഹാബലവാനും ആനന്ദം പകരുന്ന ശക്തിയുമായാണ് പ്രതിപാദിക്കുന്നത്; അവന്റെ പ്രത്യക്ഷത രാത്രി-ഉഷസ്സുകൾ മാറിമാറി വരുന്നതുപോലെ പര്യായമായി മാറുന്നു. അവസാനം, സ്വാഹാ-ഘോഷം കൊണ്ട് ശക്തിപ്പെട്ട സോമാർപ്പണത്തിലേക്ക് ദേവഗണത്തെ ക്ഷണിച്ച് സമർപ്പണത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
समिद्धो विश्वतस्पतिः पवमानो वि राजति । प्रीणन्वृषा कनिक्रदत् ॥
സമിദ്ധനായി പൂർണ്ണ തേജസ്സോടെ, വിശ്വതസ്പതി—ബഹുമുഖ സമസ്തതയെ ധരിക്കുന്ന അധിപതി—പവമാന സോമമായി പ്രകാശിക്കുന്നു; ആനന്ദത്തോടെ പ്രീണിപ്പിച്ച്, അന്തർരസം വർദ്ധിപ്പിച്ച്, വൃഷഭ-ശക്തി ഗർജ്ജിച്ച് ഊർജങ്ങളെ ഉണർത്തുന്നു.
Mantra 2
तनूनपात्पवमानः शृङ्गे शिशानो अर्षति । अन्तरिक्षेण रारजत् ॥
തനൂനപാത്—പവമാന സോമൻ—തന്റെ ശൃംഗത്തെ മൂർച്ചപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് മുന്നോട്ടു കുതിച്ചൊഴുകുന്നു; അവൻ അന്തരിക്ഷത്തിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു തന്റെ തേജസ്സാൽ അതിനെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 3
ईळेन्यः पवमानो रयिर्वि राजति द्युमान् । मधोर्धाराभिरोजसा ॥
ഈളേനിയ—ആകാംക്ഷാർഹൻ—പവമാന സോമൻ ദ്യുമാൻ—പ്രകാശമയമായ ചിത്തത്തോടെ—റയി, സമൃദ്ധിരൂപമായി, വിശേഷമായി ദീപ്തമാകുന്നു; മധുവിന്റെ ധാരകളാൽ അവൻ ഓജസ്സോടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
Mantra 4
बर्हिः प्राचीनमोजसा पवमानः स्तृणन्हरिः । देवेषु देव ईयते ॥
പവമാന സോമൻ തന്റെ ഓജസ്സാൽ പ്രാചീന ബർഹിസ്—യജ്ഞാസനം—വിരിച്ചിടുന്നു; ഹരി—സ്വർണ്ണ-ഹരിത—ഊർജത്തിന്റെ അശ്വം പകരപ്പെടുന്നു; ദേവൻ ദേവന്മാരിലേക്കു—അന്തരത്തിലെ ഉന്നത ദേവശക്തികളിലേക്കു—ഗമിക്കുന്നു.
Mantra 5
उदातैर्जिहते बृहद्द्वारो देवीर्हिरण्ययीः । पवमानेन सुष्टुताः ॥
ഉദാത്ത ഗീതങ്ങളാൽ മഹാദ്വാരങ്ങൾ—സ്വർണമയ പ്രകാശത്തിന്റെ ദേവിമാർ—വിശാലമായി തുറക്കപ്പെടുന്നു; സ്വയം-ശുദ്ധിയാകുന്ന സോമ പവമാനനോടൊപ്പം സുസ്തുതമായി സ്തുതിക്കപ്പെട്ട അവർ, ഉയർച്ചയ്ക്കുള്ള പാത വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 6
सुशिल्पे बृहती मही पवमानो वृषण्यति । नक्तोषासा न दर्शते ॥
സുശില്പിതമായ ബൃഹതിയിലും മഹത്തായ പൃഥ്വിയിലും സോമ പവമാനൻ തന്റെ വൃഷണ്യ ബലത്തിൽ പ്രബലനാകുന്നു; അവൻ രാത്രി-ഉഷസ്സിനെപ്പോലെ ദൃശ്യമാകുന്നു—അന്ധകാരവും പ്രകാശവും മാറിമാറി വരുന്ന താളങ്ങളിൽ സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തി.
Mantra 7
उभा देवा नृचक्षसा होतारा दैव्या हुवे । पवमान इन्द्रो वृषा ॥
മനുഷ്യദൃഷ്ടിയുള്ള, മനുഷ്യയാത്രയ്ക്കായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആ രണ്ടു ദൈവ്യ ഹോതാക്കളെ ഞാൻ ആവാഹിക്കുന്നു; സോമ പവമാനനിൽ ഇന്ദ്രൻ വൃഷൻ നിലകൊള്ളുന്നു—വിജയബലത്തിന്റെ അന്തർഗ്ഗത ശക്തി.
Mantra 8
भारती पवमानस्य सरस्वतीळा मही । इमं नो यज्ञमा गमन्तिस्रो देवीः सुपेशसः ॥
പവമാന സോമത്തിന്റെ ഭാരതി, സരസ്വതി, മഹത്തായ ഇളാ—സുരൂപികളായ മൂന്ന് ദേവിമാർ—ഞങ്ങളുടെ യജ്ഞത്തിലേക്ക് വരുവിൻ; പ്രചോദിത വാക്കിന്റെയും ശരിയായ രൂപീകരണത്തിന്റെയും ഈ ശക്തികൾ ഞങ്ങളിലേക്കു വരട്ടെ.
Mantra 9
त्वष्टारमग्रजां गोपां पुरोयावानमा हुवे । इन्दुरिन्द्रो वृषा हरिः पवमानः प्रजापतिः ॥
ഞാൻ ത്വഷ്ടാവിനെ—അഗ്രജൻ, ഗോപൻ, ഇടയൻ, പുരോയാവാൻ (മുന്നിൽ നടന്നു നയിക്കുന്നവൻ)—ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; കാരണം പ്രകാശമുള്ള ഇന്ദു, പവമാനൻ, ഇന്ദ്രനാണ്—വൃഷഭൻ, ഹരി (താമ്രവർണ്ണ ബലം)—മറ്റും പ്രജാപതി, സൃഷ്ടിയുടെ അധിപതി, ഞങ്ങളിലുണ്ട്.
Mantra 10
वनस्पतिं पवमान मध्वा समङ्ग्धि धारया । सहस्रवल्शं हरितं भ्राजमानं हिरण्ययम् ॥
ഹേ പവമാന സോമ, മധുരതയുടെ ധാരയാൽ വനസ്പതിയുടെ അധിപതിയെ അഭിഷേകം ചെയ്യുക; ആയിരം കൊമ്പുകളുള്ളവൻ, ഹരി-താമ്രവർണ്ണൻ, ദീപ്തിമാൻ, ഹിരണ്യമയ പ്രകാശത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്നവൻ.
Mantra 11
विश्वे देवाः स्वाहाकृतिं पवमानस्या गत । वायुर्बृहस्पतिः सूर्योऽग्निरिन्द्रः सजोषसः ॥
പവമാന സോമത്തിന്റെ ‘സ്വാഹാ’കൊണ്ട് രൂപപ്പെട്ട ഹവിസിലേക്കു സർവ്വ ദേവന്മാരും വരട്ടെ. വായു, ബൃഹസ്പതി, സൂര്യൻ, അഗ്നി, ഇന്ദ്രൻ—ഒരുമനസ്സോടെ, സഹസമ്മതമായി ഇവിടെ എത്തട്ടെ.
Inside Sukta 5
How it unfolds
- Where it opens
Soma is presented as kindled and sovereignly radiant—‘the lord of the many-sided totality’—shining forth as he purifies himself.
- Development
His power grows in the vastness of being; he is depicted as bull-strong, delight-increasing, and perceptible in rhythmic alternations like Night and Dawn.
- Climax
The hymn reaches a liturgical peak by shaping the offering with svāhā and summoning the divine host to the purified Soma.
- Where it settles
It closes in concord: major deities (Vāyu, Bṛhaspati, Sūrya, Agni, Indra, and the All-Gods) are asked to arrive harmonized, completing the sacrificial intention.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaHe is praised as a lordly power that shines out, gladdens, and energizes, and whose clarified flow supports divine and cosmic order.
- Cosmic functionHe mediates between humans and gods through the offering, invigorates the deities (especially Indra), and sustains ṛta by transforming raw potency into clarified, life-giving essence.
- Inner significanceThe hymn reads Soma as purified consciousness and clarified delight (ānanda) that, when ‘strained’ through discipline and truth, becomes a radiant force awakening speech, will, and vital energies in harmonious rhythm (like Night-and-Dawn).
Famous verses
समिद्धो विश्वतस्पतिः पवमानो वि राजति । प्रीणन्वृषा कनिक्रदत् ॥सुशिल्पे बृहती मही पवमानो वृषण्यति । नक्तोषासा न दर्शते ॥svāhākṛtim
Attributes of the deity
- self-purifying (pavamāna)
- luminous and kingly radiance
- bull-force/virility (vृषन्)
- roaring/awakening power (kanikradat)
- delight-giving and invigorating
- ritually central as the pressed-and-strained offering
- harmonizer who draws multiple deities in accord
Also by this seer
- Soma Pavamāna hymns in Mandala 9 are broadly linked to multiple priestly families and ritual specialists; precise additional attributions for this specific sukta require recension-based cross-reference.
The rite, step by step
- Press Soma (savana) and mix/prepare according to rite.
- Strain/purify the juice through the filter (pavitra), reciting Pavamāna verses.
- Collect the clarified Soma in vessels; praise Soma as radiant and bull-strong.
- Offer Soma with svāhā into the ritual sequence, inviting the gods to partake.
- Conclude with an invocation for the deities to come ‘in one accord’ to the offering.
Offerings
- Pressed Soma juice (clarified through the filter)
- Svāhā-accompanied oblations
- Associated offerings customary in Soma rites (e.g., ghee/clarified butter as part of the broader yajña context)
Frequently Asked Questions
Soma Pavamāna is Soma in the act of self-purification—pressed, flowing, and clarified through the filter—praised as a radiant power that energizes gods and humans.
It sanctifies and celebrates the Soma flow during purification and offering, portraying Soma as increasing inner delight and strength, and inviting the gods to come to the oblation.
Night-and-Dawn symbolize rhythmic alternation—hidden and revealed. The hymn uses this image to show how Soma’s purified power becomes perceptible in ordered cycles of obscurity and light.
Ask anything about Sukta 5 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
