Sukta 5
Sukta 9.5
ఈ సోమ పావమాన సూక్తం స్వయంగా శుద్ధి చెందే సోముని స్తుతిస్తుంది. అతడు ప్రకాశం, శక్తిగా జ్వలించి, పవిత్రీకరణ ప్రక్రియలో ప్రవహిస్తూ ప్రాణశక్తులను మేల్కొలుపుతాడు. రాత్రి–ఉషస్సుల వలె ప్రత్యామ్నాయంగా అతని ప్రకటన మారుతూ, ఆనందాన్ని ప్రసాదించే మహాబలవంతుడైన శక్తిగా సోముని వర్ణిస్తుంది. చివరికి, స్వాహా-నాదంతో బలపడిన సోమార్పణకు దేవతాగణాన్ని ఆహ్వానిస్తూ ముగుస్తుంది.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
समिद्धो विश्वतस्पतिः पवमानो वि राजति । प्रीणन्वृषा कनिक्रदत् ॥
సమ్యక్‌గా ప్రజ్వలించి, ‘విశ్వతస్పతి’—బహుముఖ సమగ్రతకు అధిపతి—పవమాన సోమరూపంగా ప్రకాశిస్తాడు; అంతరానందాన్ని పెంపొందిస్తూ హర్షింపజేసే వృషభ-శక్తి గర్జిస్తుంది, శక్తులను మేల్కొలుపుతూ.
Mantra 2
तनूनपात्पवमानः शृङ्गे शिशानो अर्षति । अन्तरिक्षेण रारजत् ॥
తనూనపాత్—స్వయంగా పవిత్రమయ్యే సోముడు—తన శృంగబలాన్ని పదును పెట్టుకుంటూ వేగంగా ప్రవహిస్తాడు. అతడు అంతరిక్షంలో సంచరిస్తూ తన కాంతితో దానిని జ్వలింపజేస్తాడు.
Mantra 3
ईळेन्यः पवमानो रयिर्वि राजति द्युमान् । मधोर्धाराभिरोजसा ॥
ఈళేన్యుడు—స్వయంగా పవిత్రమయ్యే సోముడు—ద్యుమాన్‌గా రయి-రూపంలో ప్రకాశిస్తాడు. మధు ధారల ద్వారా, తన ఓజస్సుతో, అతడు బలంగా వ్యక్తమవుతాడు.
Mantra 4
बर्हिः प्राचीनमोजसा पवमानः स्तृणन्हरिः । देवेषु देव ईयते ॥
స్వయంగా పవిత్రమయ్యే సోముడు తన ఓజస్సుతో ప్రాచీన బర్హి (యజ్ఞాసనం) ను పరచుతాడు; హరి—శక్తి యొక్క స్వర్ణ-హరిత అశ్వం—విస్తరింపబడుతుంది. దేవుడు, దేవుల మధ్య—దేవుల వైపు—ప్రయాణిస్తాడు.
Mantra 5
उदातैर्जिहते बृहद्द्वारो देवीर्हिरण्ययीः । पवमानेन सुष्टुताः ॥
ఉదాత్త స్తోత్రధ్వనులతో ఆ విశాల ద్వారాలు—హిరణ్యమయ దేవీలు—విస్తరించి తెరుచుకుంటాయి. పవమాన సోమునిచే సుష్టుతులై, అవి ఆరోహణ మార్గాన్ని ప్రకటిస్తాయి.
Mantra 6
सुशिल्पे बृहती मही पवमानो वृषण्यति । नक्तोषासा न दर्शते ॥
సుశిల్పిత బృహతిలోను, మహతీ భూమిలోను, పవమాన సోముడు తన వృష-బలంతో బలవంతుడవుతాడు. అతడు రాత్రి-ఉషస్సుల వలె దర్శనమిస్తాడు—చీకటి, వెలుగు మార్పుల లయలో తన్ను తాను ప్రకటిస్తూ.
Mantra 7
उभा देवा नृचक्षसा होतारा दैव्या हुवे । पवमान इन्द्रो वृषा ॥
నృచక్షస్సులై, మానవయాత్రకై కార్యం చేసే ఆ ఇద్దరు దైవ హోతారులను నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను. పవమానంలో వృష ఇంద్రుడు స్థితుడై ఉన్నాడు—విజయబలానికి అంతర్నిహిత శక్తి.
Mantra 8
भारती पवमानस्य सरस्वतीळा मही । इमं नो यज्ञमा गमन्तिस्रो देवीः सुपेशसः ॥
పవమాన సోముని భారతి, సరస్వతి, మహత్తర ఇళా—సుశోభిత రూపములైన ఈ మూడు దేవీలు—మా యజ్ఞమునకు వచ్చి చేరుగాక; ప్రేరిత వాక్కు శక్తి మరియు ఋత (ఋత) యొక్క సమ్యక్‌ నిర్మాణశక్తి మాలో అవతరించుగాక.
Mantra 9
त्वष्टारमग्रजां गोपां पुरोयावानमा हुवे । इन्दुरिन्द्रो वृषा हरिः पवमानः प्रजापतिः ॥
నేను త్వష్టారుని ఆహ్వానిస్తున్నాను—అగ్రజుడు, రక్షకుడు, గోపుడు, ముందుండి నడిపించువాడు; ఎందుకంటే ఈ ప్రకాశమయ ఇందు—స్వయంగా పవమానుడు—ఇంద్రుడు, వృషభుడు, హరి (తామ్రవర్ణ తేజస్సు), మరియు ప్రజాపతి.
Mantra 10
वनस्पतिं पवमान मध्वा समङ्ग्धि धारया । सहस्रवल्शं हरितं भ्राजमानं हिरण्ययम् ॥
ఓ పవమాన సోమా, మధుర ధారతో వనస్పతి-అధిపతిని అభిషేకించు; సహస్ర మొగ్గలతో కూడినవాడు, హరిత-తామ్రవర్ణుడు, ప్రకాశమానుడు, హిరణ్యమయ కాంతితో మెరసేవాడు అతడు.
Mantra 11
विश्वे देवाः स्वाहाकृतिं पवमानस्या गत । वायुर्बृहस्पतिः सूर्योऽग्निरिन्द्रः सजोषसः ॥
పవమాన సోముని ‘స్వాహా’ అనే అంతఃక్రందనంతో ఆకారితమైన ఆహుతి యొద్దకు సమస్త దేవతలు రాగాక. వాయు, బృహస్పతి, సూర్యుడు, అగ్ని, ఇంద్రుడు—ఈ శక్తులన్నీ ఒకే సమ్మతితో, ఒకే లయతో, మనలో తమ కార్యంలో సమరసమై చేరుగాక.
Inside Sukta 5
How it unfolds
- Where it opens
Soma is presented as kindled and sovereignly radiant—‘the lord of the many-sided totality’—shining forth as he purifies himself.
- Development
His power grows in the vastness of being; he is depicted as bull-strong, delight-increasing, and perceptible in rhythmic alternations like Night and Dawn.
- Climax
The hymn reaches a liturgical peak by shaping the offering with svāhā and summoning the divine host to the purified Soma.
- Where it settles
It closes in concord: major deities (Vāyu, Bṛhaspati, Sūrya, Agni, Indra, and the All-Gods) are asked to arrive harmonized, completing the sacrificial intention.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaHe is praised as a lordly power that shines out, gladdens, and energizes, and whose clarified flow supports divine and cosmic order.
- Cosmic functionHe mediates between humans and gods through the offering, invigorates the deities (especially Indra), and sustains ṛta by transforming raw potency into clarified, life-giving essence.
- Inner significanceThe hymn reads Soma as purified consciousness and clarified delight (ānanda) that, when ‘strained’ through discipline and truth, becomes a radiant force awakening speech, will, and vital energies in harmonious rhythm (like Night-and-Dawn).
Famous verses
समिद्धो विश्वतस्पतिः पवमानो वि राजति । प्रीणन्वृषा कनिक्रदत् ॥सुशिल्पे बृहती मही पवमानो वृषण्यति । नक्तोषासा न दर्शते ॥svāhākṛtim
Attributes of the deity
- self-purifying (pavamāna)
- luminous and kingly radiance
- bull-force/virility (vृषन्)
- roaring/awakening power (kanikradat)
- delight-giving and invigorating
- ritually central as the pressed-and-strained offering
- harmonizer who draws multiple deities in accord
Also by this seer
- Soma Pavamāna hymns in Mandala 9 are broadly linked to multiple priestly families and ritual specialists; precise additional attributions for this specific sukta require recension-based cross-reference.
The rite, step by step
- Press Soma (savana) and mix/prepare according to rite.
- Strain/purify the juice through the filter (pavitra), reciting Pavamāna verses.
- Collect the clarified Soma in vessels; praise Soma as radiant and bull-strong.
- Offer Soma with svāhā into the ritual sequence, inviting the gods to partake.
- Conclude with an invocation for the deities to come ‘in one accord’ to the offering.
Offerings
- Pressed Soma juice (clarified through the filter)
- Svāhā-accompanied oblations
- Associated offerings customary in Soma rites (e.g., ghee/clarified butter as part of the broader yajña context)
Frequently Asked Questions
Soma Pavamāna is Soma in the act of self-purification—pressed, flowing, and clarified through the filter—praised as a radiant power that energizes gods and humans.
It sanctifies and celebrates the Soma flow during purification and offering, portraying Soma as increasing inner delight and strength, and inviting the gods to come to the oblation.
Night-and-Dawn symbolize rhythmic alternation—hidden and revealed. The hymn uses this image to show how Soma’s purified power becomes perceptible in ordered cycles of obscurity and light.
Ask anything about Sukta 5 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
