
Sukta 7.59
Vasiṣṭha
Anuṣṭubh (probable; short pādas—traditional classification may vary by recension)
വസിഷ്ഠന്റെ ഈ സൂക്തം വിശ്വേ ദേവാഃനെ—പ്രത്യേകിച്ച് അഗ്നി, വരുണ, മിത്ര, അര്യമൻ, മരുৎഗണങ്ങൾ—ആരാധകനെ ഘട്ടംഘട്ടമായി സംരക്ഷിക്കാനും സുരക്ഷിതമായി നയിക്കാനും, ചുറ്റും സ്ഥിരമായ “ശാന്തിയുടെ ആശ്രയം” സ്ഥാപിക്കാനും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ഇത് പ്രശസ്തമായ ത്ര്യംബക പ്രാർത്ഥന (മഹാമൃത്യുഞ്ജയ)യിൽ പര്യവസാനിച്ച്, അമൃതത്വം (മരണരഹിതമായ പൂർണ്ണത)യിൽ ആധാരിതനായി നിലകൊണ്ടുകൊണ്ട് മരണബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിമോചനത്തെ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
यं त्रायध्व इदमिदं देवासो यं च नयथ । तस्मा अग्ने वरुण मित्रार्यमन्मरुतः शर्म यच्छत ॥
നിങ്ങൾ ഓരോ പടിയിലും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവനെയും, ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ മുന്നോട്ടു നയിക്കുന്നവനെയും—അവനു, ഹേ അഗ്നി, വരുണ, മിത്ര, ആര്യമൻ, മരുതുകളേ, ആശ്രയമായ ശർമ (ശാന്തിയുടെ സംരക്ഷണം) നൽകുവിൻ.
Mantra 2
युष्माकं देवा अवसाहनि प्रिय ईजानस्तरति द्विषः । प्र स क्षयं तिरते वि महीरिषो यो वो वराय दाशति ॥
ഹേ ദേവന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ അവസാ (രക്ഷാ-സഹായം) കൊണ്ടു പ്രിയ യജമാനൻ—യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ—ദ്വിഷഃ (വൈരശക്തികളെ) അതിക്രമിക്കുന്നു. അവൻ ക്ഷയം (വാസസ്ഥലം) നേടുകയും മഹത്തായ ഇഷഃ (ബലത്തിന്റെ പ്രേരണകൾ) വിശാലമായി പരത്തുകയും ചെയ്യുന്നു—നിങ്ങളുടെ വര (തിരഞ്ഞെടുപ്പ്)യും പ്രീതിയും വേണ്ടി നിങ്ങൾക്കു ദാനം അർപ്പിക്കുന്നവൻ.
Mantra 3
नहि वश्चरमं चन वसिष्ठः परिमंसते । अस्माकमद्य मरुतः सुते सचा विश्वे पिबत कामिनः ॥
വസിഷ്ഠൻ നിങ്ങളെ ഒരിക്കലും മറക്കുന്നില്ല—അവസാന നിമിഷത്തിലും പോലും. അതുകൊണ്ട് ഇന്ന്, ഹേ മരുതുകളേ, നമ്മുടെ സുത (പിഴിഞ്ഞെടുത്ത) സോമത്തോടൊപ്പം, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും—കാമിനഃ (ആഗ്രഹത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവർ)—പാനം ചെയ്യുക.
Mantra 4
नहि व ऊतिः पृतनासु मर्धति यस्मा अराध्वं नरः । अभि व आवर्त्सुमतिर्नवीयसी तूयं यात पिपीषवः ॥
ഹേ നരഃ (വീരന്മാരേ), നിങ്ങൾ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയവനുവേണ്ടി യുദ്ധങ്ങളിൽ നിങ്ങളുടെ ഊതി (സഹായം) ഒരിക്കലും തകർക്കപ്പെടുന്നില്ല. നിങ്ങളുടെ ദിശയിലേക്കു പുതുപുതിയ സുമതി (സദ്ബുദ്ധി/ശുഭചിന്ത) തിരിയുന്നു; വേഗത്തിൽ വരുവിൻ, ഹേ പിപീഷവഃ—ഞങ്ങളുടെ സമൃദ്ധി വർധിപ്പിക്കാൻ ത്വരിക്കുന്നവരേ.
Mantra 5
ओ षु घृष्विराधसो यातनान्धांसि पीतये । इमा वो हव्या मरुतो ररे हि कं मो ष्वन्यत्र गन्तन ॥
ഓ, ജ്വലിക്കുന്ന സമ്പത്തുള്ളവരേ, ഇപ്പോൾ വരുവിൻ; പാനം സഫലമാകുവാൻ അന്ധകാരങ്ങളെ അകറ്റുവിൻ. ഹേ മരുതുകളേ, ഈ ഹവ്യങ്ങൾ നിങ്ങള്ക്കായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു; സത്യത്തിൽ, നിങ്ങൾ മറ്റെവിടേക്കാണ് പോകുക?
Mantra 6
आ च नो बर्हिः सदताविता च नः स्पार्हाणि दातवे वसु । अस्रेधन्तो मरुतः सोम्ये मधौ स्वाहेह मादयाध्वै ॥
ഞങ്ങളുടെ ബർഹിസിൽ വന്ന് ഇരിക്കുവിൻ; ഞങ്ങൾക്ക് സഹായികളാകുവിൻ; ആഗ്രഹ്യമായ വസു (സമ്പത്ത്) ഞങ്ങൾക്ക് നൽകുവിൻ. ഹേ മരുതുകളേ, അച്യുതന്മാരേ, സോമ്യ മധുവിൽ—സ്വാഹാ—ഇവിടെ ആനന്ദിക്കുവിൻ; ഞങ്ങളിലുളള ഉന്മാദാനന്ദം വർധിപ്പിക്കുവിൻ.
Mantra 7
सस्वश्चिद्धि तन्वः शुम्भमाना आ हंसासो नीलपृष्ठा अपप्तन् । विश्वं शर्धो अभितो मा नि षेद नरो न रण्वाः सवने मदन्तः ॥
സ്വയം തങ്ങളുടെ തനുവിനെ അലങ്കരിച്ചുകൊണ്ട് അവർ ഇവിടെ പറന്നെത്തി—നീലപൃഷ്ഠ ഹംസങ്ങൾപോലെ. സമസ്ത ശർധം (സൈന്യം) എന്റെ ചുറ്റും ഇരിക്കട്ടെ; സവനത്തിൽ (സോമപീഡന വേളയിൽ) ആനന്ദത്തിൽ മദമത്തനായ രണ്വ നരന്മാർ (വീരന്മാർ) പോലെ.
Mantra 8
यो नो मरुतो अभि दुर्हृणायुस्तिरश्चित्तानि वसवो जिघांसति । द्रुहः पाशान्प्रति स मुचीष्ट तपिष्ठेन हन्मना हन्तना तम् ॥
ഹേ മരുതുകളേ, ഹേ വസുക്കളേ, വക്രവും വൈരവുമുള്ള മനസ്സോടെ ഞങ്ങളെ ഘാതിക്കാനും നമ്മുടെ അന്തർചിത്തങ്ങളെ മറിച്ചിടാനും ആരെങ്കിലും ശ്രമിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—അവനെ ദ്രുഹ (വഞ്ചന)യുടെ പാശങ്ങളിൽ വീണ്ടും ബന്ധിപ്പിക്കുവിൻ; നിങ്ങളുടെ ഏറ്റവും ദഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രഹാര-ബലത്തോടെ അവനെയേ പ്രഹരിക്കുവിൻ.
Mantra 9
सांतपना इदं हविर्मरुतस्तज्जुजुष्टन । युष्माकोती रिशादसः ॥
ഹേ മരുതുകളേ, സാന്തപന (അശുദ്ധി ദഹിപ്പിക്കുന്ന) ദേവന്മാരേ, ഈ ഹവിസിനെ സ്വീകരിച്ചു ആസ്വദിക്കുവിൻ; ഹേ രിശാദസ് (ഹാനികാരിയെ നശിപ്പിക്കുന്നവരേ), നിങ്ങളുടെ രക്ഷ ഞങ്ങളുടേതാകട്ടെ.
Mantra 10
गृहमेधास आ गत मरुतो माप भूतन । युष्माकोती सुदानवः ॥
ഹേ മരുതുകളേ, ഗൃഹമേധാസ (ഗൃഹ-യജ്ഞത്തിന്റെ അധിപതിമാരേ), ഇവിടെ വരുവിൻ; ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്മാറരുത്. ഹേ സുദാനവ (ഉദാര ദാതാക്കളേ), നിങ്ങളുടെ രക്ഷക സഹായം ഞങ്ങളുടേതാകട്ടെ.
Mantra 11
इहेह वः स्वतवसः कवयः सूर्यत्वचः । यज्ञं मरुत आ वृणे ॥
ഇവിടെ, ഇവിടെ ഞാൻ നിങ്ങളെ യജ്ഞത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു, ഹേ മരുതന്മാരേ—സ്വതവസഃ, കവി-ശക്തിയുള്ളവർ, സൂര്യനെ പ്രകാശമയമായ ത്വചയായി ധരിക്കുന്നവർ. ഹേ മരുതന്മാരേ, യജ്ഞത്തെ ഞാൻ വരിക്കുന്നു.
Mantra 12
त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् । उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् ॥
ത്ര്യംബകനെ ഞങ്ങൾ യജിക്കുന്നു—സുഗന്ധിമാൻ, പുഷ്ടി വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ. പാകമായ ഉർവാരുകം (വെള്ളരിക്ക/കുമ്പള) തണ്ടിൽ നിന്നു വിടുന്നതുപോലെ, മരണബന്ധനത്തിൽ നിന്നു എന്നെ മോചിപ്പിക്കേണമേ; എന്നാൽ അമൃതത്വത്തിൽ നിന്നല്ല.
A direct appeal to the Gods who protect “at each step” and lead onward, asking for śarma—sheltering peace.
The hymn expands from general protection to a vivid gathering of divine forces, especially the Maruts, envisioned as an arriving, radiant host that encircles and strengthens the worshipper.
The liberation motif: the prayer to Tryambaka for release from mṛtyu’s bond—an existential turning from mere safety to freedom.
An affirmation of continued connection to amṛta (immortality/deathless fullness), ending in steadiness, protection, and well-being under divine order.
śarma yacchata
सस्वश्चिद्धि तन्वः शुम्भमाना आ हंसासो नीलपृष्ठा अपप्तन् । विश्वं शर्धो अभितो मा नि षेद नरो न रण्वाः सवने मदन्तः ॥urvārukam iva bandhanān mṛtyor mukṣīya māmṛtāt
Because it prays to Tryambaka (Rudra) for victory over death: “May I be released from the bond of death, not from immortality.” It became the best-known Vedic healing and protection verse in later tradition.
They are the “All Gods” invoked as a unified divine assembly—here especially Agni, Varuṇa, Mitra, Aryaman, and the Maruts—called to protect, guide, and grant sheltering peace.
Ask the divine powers to guard you at every step, gather strength and support around you, and free you from fear and bondage—ultimately even the bondage of death—while keeping you rooted in life’s deeper, deathless reality.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.