
Sukta 7.59
Vasiṣṭha
Viśve Devāḥ (Agni, Varuṇa, Mitra, Aryaman, Maruts)
Anuṣṭubh (probable; short pādas—traditional classification may vary by recension)
वसिष्ठांचे हे सूक्त विश्वदेवांना—विशेषतः अग्नी, वरुण, मित्र, अर्यमन् आणि मरुतांना—उपासकाभोवती टप्प्याटप्प्याने संरक्षण, सुरक्षित मार्गदर्शन आणि स्थिर “शांतीचे आश्रयस्थान” देण्यासाठी आवाहन करते. शेवटी ते प्रसिद्ध त्र्यंबक प्रार्थनेत (महामृत्युंजय) उत्कर्ष पावते, अमृतत्वात (मरणरहित परिपूर्णता) स्थिर राहून मृत्यूच्या बंधनातून मुक्तीची याचना करते.
Mantra 1
यं त्रायध्व इदमिदं देवासो यं च नयथ । तस्मा अग्ने वरुण मित्रार्यमन्मरुतः शर्म यच्छत ॥
हे देवहो, ज्याला तुम्ही पावलोपावली रक्षण करता आणि ज्याला पुढे नेताता—त्याला, हे अग्नी, वरुण, मित्र, अर्यमा आणि मरुतांनो, आश्रय देणारी शांती (शर्म) प्रदान करा.
Mantra 2
युष्माकं देवा अवसाहनि प्रिय ईजानस्तरति द्विषः । प्र स क्षयं तिरते वि महीरिषो यो वो वराय दाशति ॥
हे देवांनो! तुमच्या अवस् (रक्षा‑साहाय्य) बळावर प्रिय यजमान—जो यज्ञ करतो—द्वेष्ट्यांना पार करतो. तो निवासस्थान जिंकतो आणि बलाच्या महती इषा (प्रेरक प्रवाह) दूरवर पसरवितो—जो तुमच्या वरण (निवड) व प्रीतीसाठी दान अर्पित करतो तोच.
Mantra 3
नहि वश्चरमं चन वसिष्ठः परिमंसते । अस्माकमद्य मरुतः सुते सचा विश्वे पिबत कामिनः ॥
वसिष्ठ तुम्हांला कधीही विसरत नाही—अंतिम क्षणीही नाही. म्हणून आज, हे मरुतांनो, आमच्या सुते (पिळलेल्या) सोमासह—तुम्ही सर्व—कामिनः (कामनेत रमणारे) होऊन प्या.
Mantra 4
नहि व ऊतिः पृतनासु मर्धति यस्मा अराध्वं नरः । अभि व आवर्त्सुमतिर्नवीयसी तूयं यात पिपीषवः ॥
हे नर (वीर) जनांनो! ज्याला तुम्ही संतुष्ट केले आहे, त्याच्यासाठी रणांत तुमची ऊति (साहाय्य) कधीही चिरडली जात नाही. तुमच्याकडे नवी‑नवी सुमति (सद्बुद्धी) वळते; त्वरेने या, हे पिपीषवः—आमची पूर्णता‑समृद्धी वाढविण्यास तृषित असणारे.
Mantra 5
ओ षु घृष्विराधसो यातनान्धांसि पीतये । इमा वो हव्या मरुतो ररे हि कं मो ष्वन्यत्र गन्तन ॥
हे ज्वलंत संपत्तीचे धनीहो, या; पान (पीतये) सिद्ध व्हावे म्हणून अंधकार दूर करा. हे मरुतांनो, ही हवि तुमच्यासाठीच ठेवली आहे; मग तुम्ही, खरेच, दुसरीकडे का जाल?
Mantra 6
आ च नो बर्हिः सदताविता च नः स्पार्हाणि दातवे वसु । अस्रेधन्तो मरुतः सोम्ये मधौ स्वाहेह मादयाध्वै ॥
या; आमच्या बर्हीवर बसा आणि आमचे सहाय्यक व्हा; आम्हाला इच्छित वसु (धन) द्या. हे मरुतांनो, अस्रेदन्तो (अच्युत/अढळ)! सोम्य मधूमध्ये—स्वाहा—इथेच आनंद करा, आणि आमच्यात मद (उत्साह) वाढवा.
Mantra 7
सस्वश्चिद्धि तन्वः शुम्भमाना आ हंसासो नीलपृष्ठा अपप्तन् । विश्वं शर्धो अभितो मा नि षेद नरो न रण्वाः सवने मदन्तः ॥
स्वतःच आपल्या तनूंना शोभवित ते इथे उडत येऊन पोहोचले—नील-पृष्ठ हंसांसारखे. सर्व शर्ध (दल) माझ्या सभोवती येऊन बसो; सवनी मदाने मत्त होऊन आनंद करणाऱ्या रण्व (रम्य) वीर नरांसारखे.
Mantra 8
यो नो मरुतो अभि दुर्हृणायुस्तिरश्चित्तानि वसवो जिघांसति । द्रुहः पाशान्प्रति स मुचीष्ट तपिष्ठेन हन्मना हन्तना तम् ॥
हे मरुतांनो, हे वसूंनो, जो कोणी वाकड्या व शत्रुभावाच्या मनाने आम्हांला पाडू पाहतो आणि आमच्या अंतःप्रज्ञांना उलथवू पाहतो—त्याला द्रोहाच्या पाशांतच परत बांधा; तुमच्या अत्यंत दाहक आघात-बलाने त्याला प्रहार करा, त्याचा संहार करा.
Mantra 9
सांतपना इदं हविर्मरुतस्तज्जुजुष्टन । युष्माकोती रिशादसः ॥
हे संतापना—हे मरुतांनो, हे हविर्द्रव्य स्वीकारा, त्यात प्रसन्न व्हा; हे ऋषादस (आघातकाचा नाश करणारे), तुमचे रक्षण आम्हांस लाभो.
Mantra 10
गृहमेधास आ गत मरुतो माप भूतन । युष्माकोती सुदानवः ॥
हे गृहमेधास—हे मरुतांनो, येथे या; आम्हांपासून दूर जाऊ नका. हे सुदानव (उदार दाते), तुमची तारक मदत आम्हांस लाभो.
Mantra 11
इहेह वः स्वतवसः कवयः सूर्यत्वचः । यज्ञं मरुत आ वृणे ॥
इथेच, इथेच मी तुम्हांला यज्ञासाठी वरीतो, हे मरुतांनो—स्वबळसंपन्न, कवी-शक्तीचे, सूर्यत्वचः (सूर्यदीप्तीचे आवरण) धारण करणारे। हे मरुतांनो, यज्ञात मी तुम्हांला आवाहन करतो.
Mantra 12
त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् । उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् ॥
त्र्यंबक (त्रिनेत्र) याला आम्ही यजतो—सुगंधी, पुष्टिवर्धन करणारा। जसा पिकलेला उर्वारुक (काकडी/दोडका) देठाच्या बंधनातून सुटतो, तसा मी मृत्यूच्या बंधनातून मुक्त होवो—अमृतत्वापासून नव्हे.
Because it prays to Tryambaka (Rudra) for victory over death: “May I be released from the bond of death, not from immortality.” It became the best-known Vedic healing and protection verse in later tradition.
They are the “All Gods” invoked as a unified divine assembly—here especially Agni, Varuṇa, Mitra, Aryaman, and the Maruts—called to protect, guide, and grant sheltering peace.
Ask the divine powers to guard you at every step, gather strength and support around you, and free you from fear and bondage—ultimately even the bondage of death—while keeping you rooted in life’s deeper, deathless reality.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.