
Sukta 7.60
Vasiṣṭha
Triṣṭubh (probable; needs confirmation)
വസിഷ്ഠന്റെ ഈ സൂക്തം ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെ സത്യത്തെ (satya) പ്രഖ്യാപിക്കുന്നവനായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; കൂടാതെ ആദിത്യന്മാരെ—പ്രത്യേകിച്ച് മിത്ര–വരുണ, അര്യമൻ, അതിതി—ആരാധകരെ ദൈവപഥത്തിൽ (devatrā) നയിക്കുവാൻ വിളിക്കുന്നു. ആദിത്യന്മാർ ബ്രഹ്മാണ്ഡക്രമത്തിന്റെ (ṛta) ജാഗ്രതയുള്ള രക്ഷകരായി ഇവിടെ പ്രതിപാദിക്കുന്നു: അവർ ഉണരാത്ത മനസ്സിനെയും നയിക്കുന്നു, അപകടത്തിലൂടെ കടക്കാൻ ഒരു ‘കടവ്/തീരം’ (ford) നൽകുന്നു, ഭക്തനെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾക്കപ്പുറം സ്വസ്തി (ക്ഷേമം) യിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം സംരക്ഷണം, ശരിയായ ദിശാനിർദ്ദേശം (devatrā), നൈതികവും അസ്തിത്വപരവുമായ ‘ദുർഗ’കളിലൂടെ സുരക്ഷിതമായ കടന്നുപോകൽ—വാക്കിനെയും പ്രവർത്തിയെയും ഋത/സത്യവുമായി ഏകീകരിക്കുന്നതിലൂടെ.
Mantra 1
यदद्य सूर्य ब्रवोऽनागा उद्यन्मित्राय वरुणाय सत्यम् । वयं देवत्रादिते स्याम तव प्रियासो अर्यमन्गृणन्तः ॥
ഹേ സൂര്യാ, ഇന്ന് നീ ഉദയിച്ച് മിത്രനും വരുണനും നിർദോഷമായ സത്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; ഹേ അദിതി, ദൈവദിശയിലേക്കു നീങ്ങുന്നവരായി ഞങ്ങൾ ഇരിക്കട്ടെ. ഹേ അര്യമൻ, സ്തുതിവചനങ്ങളാൽ ഞങ്ങൾ നിനക്കു പ്രിയരാകട്ടെ.
Mantra 2
एष स्य मित्रावरुणा नृचक्षा उभे उदेति सूर्यो अभि ज्मन् । विश्वस्य स्थातुर्जगतश्च गोपा ऋजु मर्तेषु वृजिना च पश्यन् ॥
ഹേ മിത്ര-വരുണന്മാരേ! മനുഷ്യരെ കാണുന്ന കണ്ണുപോലെ ഈ സൂര്യൻ ഇരുലോകങ്ങളെയും അഭിമുഖീകരിച്ച് ഉദിക്കുന്നു. സ്ഥാവര-ജംഗമമായ സർവ്വജഗത്തിന്റെ ഗോപനായി, മർത്ത്യരിൽ ഋജുവും (നേരും) വക്രവും (കുടിലവും) അവൻ നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 3
अयुक्त सप्त हरितः सधस्थाद्या ईं वहन्ति सूर्यं घृताचीः । धामानि मित्रावरुणा युवाकुः सं यो यूथेव जनिमानि चष्टे ॥
സാധാരണ ആസനത്തിൽ നിന്ന് അവൻ ഏഴ് ഹരിത (പ്രകാശമുള്ള) അശ്വങ്ങളെ യുക്തമാക്കി; ഘൃതപ്രവാഹംപോലെ ദീപ്തിയോടെ അവ സൂര്യനെ വഹിക്കുന്നു. ഹേ മിത്ര-വരുണന്മാരേ! യുവാവായ അവൻ ധാമങ്ങളെ ക്രമപ്പെടുത്തുന്നു; കൂട്ടത്തിന്റെ നായകനുപോലെ ജനനങ്ങളെയും ഭവങ്ങളെയും അവലോകനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 4
उद्वां पृक्षासो मधुमन्तो अस्थुरा सूर्यो अरुहच्छुक्रमर्णः । यस्मा आदित्या अध्वनो रदन्ति मित्रो अर्यमा वरुणः सजोषाः ॥
നിങ്ങൾക്കായി മധുമയ പാനങ്ങൾ ഉയർത്തി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സൂര്യൻ ദീപ്തമായ പ്രളവത്തെ (പ്രവാഹത്തെ) ആരോഹിച്ചിരിക്കുന്നു. അവനുവേണ്ടി ആദിത്യർ—മിത്രൻ, അര്യമൻ, വരുണൻ—ഏകമനസ്സോടെ യാത്രാമാർഗം ഒരുക്കുന്നു.
Mantra 5
इमे चेतारो अनृतस्य भूरेर्मित्रो अर्यमा वरुणो हि सन्ति । इम ऋतस्य वावृधुर्दुरोणे शग्मासः पुत्रा अदितेरदब्धाः ॥
ഇവർ—മിത്രൻ, അര്യമൻ, വരുണൻ—വിപുലമായ അനൃതത്തിന്റെ (അസത്യത്തിന്റെ) വിവേകപരിശോധകർ ആകുന്നു. ഇവർ ഋതത്തിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ഋതത്തെ വർധിപ്പിച്ചു; അദിതിയുടെ ശക്തിമാന്മാരായ, അദബ്ധ (വഞ്ചിക്കപ്പെടാത്ത) പുത്രന്മാർ.
Mantra 6
इमे मित्रो वरुणो दूळभासोऽचेतसं चिच्चितयन्ति दक्षैः । अपि क्रतुं सुचेतसं वतन्तस्तिरश्चिदंहः सुपथा नयन्ति ॥
ഈ മിത്രനും വരുണനും—ദൂളഭാസ (അജേയർ)—തങ്ങളുടെ ദക്ഷ (ശുദ്ധവിവേകശക്തി)കൊണ്ട് അചേതനനെയും ഉണർത്തുന്നു. സുചേത ക്രതു (പ്രകാശമുള്ള സംകല്പം) രൂപപ്പെടുത്തി, സുപ്പഥത്തിലൂടെ പാപത്തിന്റെ വളവും അന്തർ അംഹസ് (ക്ലേശം)വും കടത്തിവെച്ച് നമ്മെ നയിക്കുന്നു.
Mantra 7
इमे दिवो अनिमिषा पृथिव्याश्चिकित्वांसो अचेतसं नयन्ति । प्रव्राजे चिन्नद्यो गाधमस्ति पारं नो अस्य विष्पितस्य पर्षन् ॥
ഇവർ ദ്യൗസിന്റെയും പൃഥിവിയുടെയും അനിമിഷ (നിദ്രാരഹിത) കാവൽക്കാരൻമാർ, ചികിത്വാംസ (ജ്ഞാനികൾ)—അചേത മനസ്സിനെയും നയിക്കുന്നു. പ്രവ്രാജ (അലഞ്ഞുനടക്കുന്നവൻ)ക്കു പോലും നദീപ്രവാഹങ്ങളിൽ ഗാധം (കടവു) ഉണ്ട്; ഈ ഭീഷണമായ വിശാലതയുടെ അപ്പുറക്കരയിലേക്കു ഞങ്ങളെ കടത്തട്ടെ.
Mantra 8
यद्गोपावददितिः शर्म भद्रं मित्रो यच्छन्ति वरुणः सुदासे । तस्मिन्ना तोकं तनयं दधाना मा कर्म देवहेळनं तुरासः ॥
കാവൽശക്തിയോടുകൂടിയ അദിതി, മിത്രനും വരുണനും ചേർന്ന് സുദാസന് കല്യാണകരമായ ആശ്രയം (ശർമ) നല്കുമ്പോൾ, ആ കൃപയ്ക്കുള്ളിൽ നമ്മുടെ സന്താനവും വംശപരമ്പരയും ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തിക്കൊണ്ട്, ഹേ തുരാസഃ (വേഗശാലികളേ), ദേവഹേളനം (ദേവന്മാരെ അപമാനിക്കുന്ന) ആയ കർമം ഞങ്ങൾ ചെയ്യാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 9
अव वेदिं होत्राभिर्यजेत रिपः काश्चिद्वरुणध्रुतः सः । परि द्वेषोभिरर्यमा वृणक्तूरुं सुदासे वृषणा उ लोकम् ॥
വേദിയിൽ ഹോതൃശക്തികളാൽ യജ്ഞം നടത്തട്ടെ; ഋതധൃതൻ (ഋതത്തെ ധരിക്കുന്ന) വരുണൻ ഏതു ശത്രുഭംഗകനായ റിപുവായാലും അവനെ താഴെയിറക്കും. ദ്വേഷങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പറ്റി ആർയമൻ, ഹേ വൃഷണോ (പരാക്രമികളേ), സുദാസന് വിശാലമായ ലോക-വിസ്താരം തിരഞ്ഞെടുക്കട്ടെ.
Mantra 10
सस्वश्चिद्धि समृतिस्त्वेष्येषामपीच्येन सहसा सहन्ते । युष्मद्भिया वृषणो रेजमाना दक्षस्य चिन्महिना मृळता नः ॥
സ്വയംചലിക്കുന്നതും അക്രമിതവുമായതും പോലും അവരുടെ തീക്ഷ്ണവും ഗൂഢവുമായ സഹസാൽ ശരിയായ ചേർച്ചയിലേക്കു (സമൃതി) തള്ളപ്പെടുന്നു. നിങ്ങളുടെ ഭയത്തിൽ വിറയുന്ന ഹേ വൃഷണോ (മഹാബലവാന്മാരേ), ദക്ഷ (വിവേകം) എന്ന മഹിമയാൽ—ഞങ്ങളോടു മൃളത (കരുണ) കാണിക്കണമേ.
Mantra 11
यो ब्रह्मणे सुमतिमायजाते वाजस्य सातौ परमस्य रायः । सीक्षन्त मन्युं मघवानो अर्य उरु क्षयाय चक्रिरे सुधातु ॥
ബ്രഹ്മണേ (ബ്രഹ്മ-വാണി/ബ്രഹ്മശക്തി)യ്ക്കായി സുമതി അർപ്പിക്കുന്നവൻ വാജത്തിന്റെ ജയത്തിൽ പരമ റായഃ—ഉന്നത സമൃദ്ധി—നേടുന്നു. മഘവാനോ അർയഃ (ഉദാരദാതാക്കൾ) തങ്ങളുടെ മന്യു (ഉത്സാഹം/വീരക്രോധം) മൂർച്ചപ്പെടുത്തുന്നു; അവർ വിശാലമായ വാസസ്ഥലം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു—സ്ഥിര വർദ്ധനയ്ക്കായി, സുധാതു (സുസ്ഥാപിതം).
Mantra 12
इयं देव पुरोहितिर्युवभ्यां यज्ञेषु मित्रावरुणावकारि । विश्वानि दुर्गा पिपृतं तिरो नो यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഹേ ദേവ, ഈ പുരോഹിതി—മുന്നിൽ സ്ഥാപിച്ച മാർഗ്ഗദർശക സാന്നിധ്യം—യജ്ഞങ്ങളിൽ നിങ്ങളിരുവര്ക്കായി, ഹേ മിത്ര-വരുണ, ഒരുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എല്ലാ ദുര്ഗ്ഗമ പാതകളും കടത്തിവിട്ട് ഞങ്ങളെ അപ്പുറം എത്തിക്കൂ; നിങ്ങൾ സ്വസ്തിഭിഃ—ക്ഷേമകരമായ നിലകളാൽ—ഞങ്ങളെ എപ്പോഴും കാത്തുകൊള്ളൂ.
Sūrya rises proclaiming satya to Mitra–Varuṇa; the worshipper asks to be ‘devatrā’ and dear to Aditi and Aryaman through praise.
The Ādityas are portrayed as vigilant, wise guardians who guide even the unperceiving, and who create a crossing-place (gādha/ford) amid dangerous currents.
The prayer intensifies into a direct request to be carried to the farther shore of peril—transcending ‘viṣpita’ (dangerous expanse) and ‘durgā’ (hard passages) through divine guardianship.
The hymn seals its intent in a yajña-setting: the ‘purohitī’ (guiding placement/fore-front guidance) is made for Mitra–Varuṇa, and the final plea asks them to protect always with svasti (well-being).
devatrā (देवत्रा) / satyam (सत्यम्)animiṣāḥ (अनि॑मिषाः) / pāraṃ naḥ (पारं नः)svastibhiḥ sadā naḥ (स्वस्तिभिः सदा नः)It asks Sūrya and the Ādityas—especially Mitra–Varuṇa—to keep the worshipper aligned with truth (satya/ṛta), guide the mind, and carry one safely beyond dangers into well-being (svasti).
They are Ādityas who guard cosmic and moral order: Mitra supports harmony and right agreements, while Varuṇa upholds the binding law of ṛta and protects against ethical and existential peril.
It is an image for a safe crossing through difficult, risky conditions—outer obstacles and inner confusion. The Ādityas are prayed to provide the crossing and lead the seeker to safety, clarity, and stability.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.