
Sukta 7.39
Vasiṣṭha
Triṣṭubh (probable)
ഈ ചെറുവസിഷ്ഠസ്തുതിയിൽ അഗ്നിയെ മേലോട്ടുയരുന്ന ജ്വാലയായും ഹോതൃവായും—ഋതം (സത്യക്രമം) എന്ന പാതയിൽ ഹവിസ്സിനെ ദേവന്മാരിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്ന പുരോഹിതനായും—പ്രശംസിക്കുന്നു. ദേവന്മാർ പൊതുവായ യാഗാസനത്തിൽ ഒന്നിച്ചു കൂടുന്നതിനെ ഇത് ചിത്രീകരിക്കുന്നു; ആഗ്രഹിച്ച കര്മ്മം അഗ്നി നിർവഹിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവസാനം പ്രചോദിതമായ സ്തുതി-ശക്തി (അർക്ക)യും ദീർഘകാല ക്ഷേമം (സ്വസ്തി)യും ലഭിക്കട്ടെയെന്ന അനുഗ്രഹത്തോടെ സമാപിക്കുന്നു.
Mantra 1
ऊर्ध्वो अग्निः सुमतिं वस्वो अश्रेत्प्रतीची जूर्णिर्देवतातिमेति । भेजाते अद्री रथ्येव पन्थामृतं होता न इषितो यजाति ॥
ഊർദ്ധ്വമായി ഉയർന്ന അഗ്നി, ഹേ വസു (ധനദാതാ), സുമതി—ശ്രേഷ്ഠചിന്തയിലേക്കു ചായുന്നു; പ്രതീചി (തിരികെ മടങ്ങുന്ന) ജ്വാലാധാര ദേവതാസഭയിലേക്കു നീങ്ങുന്നു. രഥമാർഗ്ഗത്തിൽ പോകുന്ന രണ്ടു അദ്രി (സോമപീഷണക്കല്ലുകൾ)പോലെ, പ്രേരിതനായ ഹോതൃ ഋത (സത്യ-ക്രമം)ത്തിലും അമൃതത്വത്തിലും ഞങ്ങൾക്കായി യജ്ഞം നിർവഹിക്കുന്നു.
Mantra 2
प्र वावृजे सुप्रया बर्हिरेषामा विश्पतीव बीरिट इयाते । विशामक्तोरुषसः पूर्वहूतौ वायुः पूषा स्वस्तये नियुत्वान् ॥
സുപ്രയയോടെ ഈ ബർഹിസ് (പവിത്രാസനം) അവർക്കായി മനോഹരക്രമത്തിൽ വിരിച്ചിരിക്കുന്നു; വിശ്പതി—കുലാധിപതികളുപോലെ—അവർ ദൃഢസ്ഥാനത്തേക്ക് വരുന്നു. ജനങ്ങൾക്കായി, രാത്രിയും ഉഷസ്സും സംഗമിക്കുന്ന വേളയിൽ, പൂർവഹൂത (ആദ്യം ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ട) വായുവും പൂഷനും നിയുത്വാൻ (യുക്തരഥവാന്മാർ) ആയി നമ്മുടെ സ്വസ്തി (ക്ഷേമം)ക്കായി എത്തുന്നു.
Mantra 3
ज्मया अत्र वसवो रन्त देवा उरावन्तरिक्षे मर्जयन्त शुभ्राः । अर्वाक्पथ उरुज्रयः कृणुध्वं श्रोता दूतस्य जग्मुषो नो अस्य ॥
ഇവിടെ ഭൂമിതലത്തിൽ വസുക്കൾ—ദേവന്മാർ—ആനന്ദിക്കട്ടെ; ശുഭ്ര (പ്രകാശമാന)രായി അവർ വിശാല അന്തരിക്ഷത്തിൽ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. ഹേ ഉരുജ്രയ (വിശാലപാദചാരികൾ), ഞങ്ങൾക്കായി അർവാക് (താഴേക്ക് ഇറങ്ങുന്ന/ഞങ്ങളിലേക്കു വരുന്ന) പഥം വിശാലമാക്കുക; ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് നിങ്ങളിലേക്കു വന്ന ഈ ദൂതന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക.
Mantra 4
ते हि यज्ञेषु यज्ञियास ऊमाः सधस्थं विश्वे अभि सन्ति देवाः । ताँ अध्वर उशतो यक्ष्यग्ने श्रुष्टी भगं नासत्या पुरंधिम् ॥
യജ്ഞങ്ങളിൽ യജ്ഞിയരും ഉത്സുകരുമായ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഒരേ സധസ്ഥാനം—സാമൂഹ്യ ആസനം—ചുറ്റി ഒന്നിച്ചുകൂടുന്നു. ഹേ അഗ്നേ, ഇഷ്ടമായ അധ്വരത്തിൽ അവർക്കു യജിക്ക—ശ്രുഷ്ടിയോടെ, വിധേയമായ ശ്രദ്ധയോടെ—ഭഗനെ, നാസത്യന്മാരെ, പുരന്ധിയെ (പോഷക സമ്പൂർണ്ണത) അർപ്പിക്ക.
Mantra 5
आग्ने गिरो दिव आ पृथिव्या मित्रं वह वरुणमिन्द्रमग्निम् । आर्यमणमदितिं विष्णुमेषां सरस्वती मरुतो मादयन्ताम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, ദിവത്തിൽ നിന്നുമും പൃഥിവിയിൽ നിന്നുമും ഉയർന്ന പ്രചോദിത ഗിരോകൾ കൊണ്ടുവരിക; മിത്രനെ, വരുണനെ, ഇന്ദ്രനെ, അഗ്നിയെ (ദൈവാഗ്നിയുടെ സ്വരൂപ-ശക്തികളെ) വഹിക്ക. ആര്യമണനെ, അദിതിയെ, വിഷ്ണുവിനെ കൊണ്ടുവരിക; സരസ്വതിയും മരുതന്മാരും നമ്മുടെ ഹവിയിൽ ആനന്ദിച്ചു, അതിന്റെ ഹർഷം വർധിപ്പിക്കട്ടെ.
Mantra 6
ररे हव्यं मतिभिर्यज्ञियानां नक्षत्कामं मर्त्यानामसिन्वन् । धाता रयिमविदस्यं सदासां सक्षीमहि युज्येभिर्नु देवैः ॥
അവൻ നമ്മുടെ മതികളാൽ യജ്ഞിയർക്കു ഹവ്യം അർപ്പിച്ചു; അവൻ മർത്ത്യരുടെ കാമനയെ അസിന്വൻ—കഞ്ഞുഷമില്ലാതെ—നിറവേറ്റി. ധാതൃ നമ്മുടെ വേണ്ടി അവിദസ്യമായ, സദാ നിലനിൽക്കുന്ന റയിയെ സ്ഥാപിക്കട്ടെ; ഇപ്പോൾ യോഗത്തിൽ ചേർക്കപ്പെടേണ്ട ദേവന്മാരോടൊപ്പം നാം സഹഗാമികളാകാൻ കഴിവുള്ളവരാകട്ടെ.
Mantra 7
नू रोदसी अभिष्टुते वसिष्ठैॠतावानो वरुणो मित्रो अग्निः । यच्छन्तु चन्द्रा उपमं नो अर्कं यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഇപ്പോൾ, വസിഷ്ഠന്മാർ ദ്യാവാ-പൃഥിവിയെ അഭിഷ്ടുതിയാൽ ആഹ്വാനിക്കുമ്പോൾ, ഋതാവാൻ വരുണനും മിത്രനും അഗ്നിയും പ്രസന്നമായി സന്നിഹിതരാകട്ടെ. ചന്ദ്രവർണ്ണമായ പ്രകാശശക്തികൾ ഞങ്ങൾക്ക് പ്രകാശത്തിന്റെ പരമ അർക്ക് (സ്തോത്രഗാനം) നല്കട്ടെ; ഹേ ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ സദാ സ്വസ്തിഭിഃ—ക്ഷേമവും സുരക്ഷിതഗതിയുംകൊണ്ട്—ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളുക.
Agni is portrayed as ‘upright/upward’ and aligned with sumati, moving toward the divine assembly as the returning flame-current.
The hymn frames sacrifice as a true path (ṛta) on which Agni, like a skilled charioteer’s road, conducts the rite and brings the gods to the shared seat.
A focused request: in the desired adhvara, Agni is asked to offer to the gathered gods—explicitly naming Bhaga, the Nāsatyas, and Purandhi among the invoked powers.
A closing blessing invokes Heaven–Earth and ṛtāvā deities (Varuṇa, Mitra, Agni) to grant luminous inspiration (arka) and to guard the worshippers always with svasti.
ūrdhvo agniḥ
ते हि यज्ञेषु यज्ञियास ऊमाः सधस्थं विश्वे अभि सन्ति देवाः । ताँ अध्वर उशतो यक्ष्यग्ने श्रुष्टी भगं नासत्या पुरंधिम् ॥pāta svastibhiḥ sadā naḥ
It centers on Agni as Hotṛ—the priestly fire who carries offerings to the gods on the path of ṛta—while calling the gathered deities to bless the worshippers with inspiration and well-being.
The upward flame symbolizes Agni’s natural movement toward the gods and, inwardly, the rise of will and aspiration that lifts human intention into effective ritual action.
They are invoked as beneficent powers within the all-gods assembly: Bhaga as giver of shares/fortune, the Nāsatyas (Aśvins) as rescuing healers, and Purandhi as fullness or abundance that ‘builds up’ prosperity.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.