Sukta 39
Sukta 7.39
Vasiṣṭha
Agni (as Hotṛ and upward flame)
Triṣṭubh (probable)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବସିଷ୍ଠ-ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ଉଠୁଥିବା ଶିଖା ଭାବେ ଏବଂ ହୋତୃ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଋତ (ସତ୍ୟ-ନିୟମ)ର ପଥରେ ହବିକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ବହନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦେବମାନେ ସାଧାରଣ ଯଜ୍ଞାସନରେ ସମବେତ ହେଉଥିବା ଚିତ୍ରିତ; ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ କ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି, ଶେଷରେ ପ୍ରେରିତ ସ୍ତୋତ୍ର-ଶକ୍ତି (ଅର୍କ) ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ କୁଶଳ (ସ୍ୱସ୍ତି) ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଆଯାଇଛି।
Mantras
Mantra 1
ऊर्ध्वो अग्निः सुमतिं वस्वो अश्रेत्प्रतीची जूर्णिर्देवतातिमेति । भेजाते अद्री रथ्येव पन्थामृतं होता न इषितो यजाति ॥
ଊର୍ଧ୍ୱ ଉତ୍ଥିତ ଅଗ୍ନି, ହେ ବସୁ (ଧନଦାତା), ସୁମତି—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିନ୍ତା ପ୍ରତି ଝୁକିଛି; ପ୍ରତୀଚୀ (ପଛକୁ ଫେରୁଥିବା) ଜ୍ୱାଳାଧାରା ଦେବତାସଭା ପ୍ରତି ଗତି କରେ। ଯେପରି ଦୁଇ ଅଦ୍ରି (ସୋମ-ପିଷଣ ପଥର) ରଥମାର୍ଗ ଧରେ, ସେପରି ପ୍ରେରିତ ହୋତୃ ଋତ (ସତ୍ୟ-କ୍ରମ) ଓ ଅମୃତତ୍ୱରେ ଆମ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରେ।
Mantra 2
प्र वावृजे सुप्रया बर्हिरेषामा विश्पतीव बीरिट इयाते । विशामक्तोरुषसः पूर्वहूतौ वायुः पूषा स्वस्तये नियुत्वान् ॥
ସୁପ୍ରୟା ସହ ଏହି ବର୍ହିସ୍ (ପବିତ୍ର ଆସନ) ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୁନ୍ଦର କ୍ରମରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି; ବିଶ୍ପତି—କୁଳାଧିପତିମାନଙ୍କ ପରି—ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ସ୍ଥାନକୁ ଆସନ୍ତି। ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ରାତ୍ରି ଓ ଉଷାର ସଙ୍ଗମରେ, ପୂର୍ବହୂତ (ପ୍ରଥମେ ଆହ୍ୱାନିତ) ବାୟୁ ଓ ପୂଷା ନିୟୁତ୍ୱାନ୍ (ଯୁକ୍ତ ରଥବାହୀ) ହୋଇ ଆମ ସ୍ୱସ୍ତି (କ୍ଷେମ) ପାଇଁ ଆଗମନ କରନ୍ତି।
Mantra 3
ज्मया अत्र वसवो रन्त देवा उरावन्तरिक्षे मर्जयन्त शुभ्राः । अर्वाक्पथ उरुज्रयः कृणुध्वं श्रोता दूतस्य जग्मुषो नो अस्य ॥
ଏଠାରେ ଭୂମିତଳରେ ବସୁମାନେ—ଦେବମାନେ—ଆନନ୍ଦ କରୁନ୍ତୁ; ଶୁଭ୍ର (ପ୍ରଭାମୟ) ହୋଇ ସେମାନେ ବିଶାଳ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଶୁଦ୍ଧି କରନ୍ତି। ହେ ଉରୁଜ୍ରୟ (ବିସ୍ତୃତ ପଦଚାରୀମାନେ), ଆମ ପାଇଁ ଅର୍ୱାକ୍ (ତଳକୁ ଅବତରୁଥିବା/ଆମ ଦିଗକୁ ଆସୁଥିବା) ପଥକୁ ପ୍ରଶସ୍ତ କର; ଆମ ପକ୍ଷରୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଥିବା ଏହି ଦୂତର ବାଣୀ ଶୁଣ।
Mantra 4
ते हि यज्ञेषु यज्ञियास ऊमाः सधस्थं विश्वे अभि सन्ति देवाः । ताँ अध्वर उशतो यक्ष्यग्ने श्रुष्टी भगं नासत्या पुरंधिम् ॥
ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କରେ ଯଜ୍ଞିୟ ଓ ଉତ୍ସୁକ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକେ ସଧସ୍ଥାନ—ସାମୂହିକ ଆସନ—ଚାରିପାଖରେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ହେ ଅଗ୍ନି, ଇଚ୍ଛିତ ଅଧ୍ୱରରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଜ—ଶ୍ରୁଷ୍ଟିସହ, ଆଜ୍ଞାପାଳନୀୟ ଧ୍ୟାନରେ—ଭଗକୁ, ନାସତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ପୁରନ୍ଧିକୁ (ପୋଷକ ପୂର୍ଣ୍ଣତା) ଅର୍ପଣ କର।
Mantra 5
आग्ने गिरो दिव आ पृथिव्या मित्रं वह वरुणमिन्द्रमग्निम् । आर्यमणमदितिं विष्णुमेषां सरस्वती मरुतो मादयन्ताम् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଦିବରୁ ଓ ପୃଥିବୀରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ପ୍ରେରିତ ଗିରମାନଙ୍କୁ ଆଣ; ମିତ୍ରକୁ, ବରୁଣକୁ, ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ (ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନିର ସ୍ୱରୂପ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ) ବହନ କର। ଆର୍ୟମଣକୁ, ଅଦିତିକୁ ଓ ବିଷ୍ଣୁକୁ ଆଣ; ସରସ୍ୱତୀ ଓ ମରୁତମାନେ ଆମ ହବିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତାହାର ହର୍ଷ ବଢ଼ାନ୍ତୁ।
Mantra 6
ररे हव्यं मतिभिर्यज्ञियानां नक्षत्कामं मर्त्यानामसिन्वन् । धाता रयिमविदस्यं सदासां सक्षीमहि युज्येभिर्नु देवैः ॥
ସେ ଆମ ମତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞିୟମାନଙ୍କୁ ହବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରାଇଛି; ସେ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କର କାମନାକୁ ଅସିନ୍ୱନ—କଞ୍ଜୁସି ବିନା—ପୂରଣ କରିଛି। ଧାତୃ ଆମ ପାଇଁ ଅବିଦସ୍ୟ, ସଦା ଅବସ୍ଥିତ ରୟିକୁ ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ଏବେ ଯୋଗରେ ଯୋଗ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଆମେ ସହଗାମୀ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଉ।
Mantra 7
नू रोदसी अभिष्टुते वसिष्ठैॠतावानो वरुणो मित्रो अग्निः । यच्छन्तु चन्द्रा उपमं नो अर्कं यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ଏବେ, ଯେତେବେଳେ ବସିଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ଅଭିଷ୍ଟୁତିରେ ଆହ୍ୱାନିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଋତାବାନ୍ ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପ୍ରକଟ ହେଉନ୍ତୁ। ଚନ୍ଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ତେଜୋମୟ ଶକ୍ତିମାନେ ଆମକୁ ପ୍ରକାଶର ପରମ ଅର୍କ (ସ୍ତୁତି-ଗୀତ) ଦିଅନ୍ତୁ; ଏବଂ ହେ ଦେବମାନେ, ଆପଣମାନେ ସଦା ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ—କଲ୍ୟାଣ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଗତିଦ୍ୱାରା—ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
It centers on Agni as Hotṛ—the priestly fire who carries offerings to the gods on the path of ṛta—while calling the gathered deities to bless the worshippers with inspiration and well-being.
The upward flame symbolizes Agni’s natural movement toward the gods and, inwardly, the rise of will and aspiration that lifts human intention into effective ritual action.
They are invoked as beneficent powers within the all-gods assembly: Bhaga as giver of shares/fortune, the Nāsatyas (Aśvins) as rescuing healers, and Purandhi as fullness or abundance that ‘builds up’ prosperity.
Ask anything about Sukta 39 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.