
Sukta 6.53
Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 attribution)
Pūṣan (Pathaspati)
Gayatri (likely; short 3×8 pattern—needs verification)
ഈ സൂക്തം വഴികളുടെ അധിപനായ പൂഷനെ (പഥസ്പതി) ആഹ്വാനിച്ച്, അവന്റെ മാർഗ്ഗദർശകശക്തിയെ ദർശകന്റെ ധ്യാനചിന്തയോട് യോജിപ്പിക്കാനും, സുരക്ഷിതയാത്ര, ശരിയായ ദിശ, പോഷകസമ്പാദ്യം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കാനും അപേക്ഷിക്കുന്നു. കൂടാതെ, സംഭരിച്ച് മറച്ചുവെക്കുന്ന പണി (തടഞ്ഞുവെക്കുന്നവൻ)യുടെ നിധിയെ പൂഷൻ ഭേദിച്ച് വെളിപ്പെടുത്തി, ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ‘പ്രിയ’ നിധികളെ ആരാധകന്റെ ന്യായമായ അവകാശത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരണമെന്നുമാണ് പ്രാർത്ഥന. അവസാനം, ഗോകൾ, കുതിരകൾ, ജീവശക്തിപൂർണ്ണ സമൃദ്ധി എന്നിവ ഭോഗത്തിനും അർപ്പണത്തിനും നേടിക്കൊടുക്കുന്ന വിജയകരമായ, പുരുഷോചിതമായ ധീ (പ്രചോദിതബുദ്ധി) ലഭിക്കണമെന്ന പ്രാർത്ഥനകളോടെ സൂക്തം സമാപിക്കുന്നു.
Mantra 1
वयमु त्वा पथस्पते रथं न वाजसातये । धिये पूषन्नयुज्महि ॥
ഹേ പഥസ്പതേ, വാജസാതിക്കായി ഞങ്ങൾ നിന്നെ രഥംപോലെ യോജിപ്പിക്കുന്നു; ഹേ പൂഷൻ, ചേതനയുടെ യാത്ര സിദ്ധിക്കേണ്ടതിന് നിന്നെ ഞങ്ങളുടെ ധിയിലേക്കു ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 2
अभि नो नर्यं वसु वीरं प्रयतदक्षिणम् । वामं गृहपतिं नय ॥
ഞങ്ങളിലേക്കു നര്യ വസു—വീരനും ക്രമബദ്ധ ദക്ഷിണയുള്ളവനും—നയിക്കേണമേ; പ്രിയ ഗൃഹപതിയെ, ക്ഷേമം സ്ഥാപിക്കുന്ന ശക്തിയെ, ഞങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവരിക.
Mantra 3
अदित्सन्तं चिदाघृणे पूषन्दानाय चोदय । पणेश्चिद्वि म्रदा मनः ॥
ഹേ അഘൃണേ പൂഷൻ, ദാനത്തിനായി ഇച്ഛിക്കാത്തവനെയും പ്രേരിപ്പിക്ക; പണിയുടെ ഹൃദയത്തിലുമുള്ള കെട്ട് പൊട്ടിച്ച്—അതിനെ മൃദുവാക്കി ഉദാരതയിലേക്കു തിരിക്ക.
Mantra 4
वि पथो वाजसातये चिनुहि वि मृधो जहि । साधन्तामुग्र नो धियः ॥
വാജസാതി—സമൃദ്ധി-വിജയത്തിനായി പാതകൾ തുറക്ക; ശത്രുവായ പ്രതിരോധങ്ങളെ അകറ്റി തകർക്ക. ഹേ ഉഗ്ര, ഞങ്ങളുടെ പ്രേരിത ധിയകൾ തങ്ങളുടെ കര്മ്മം സഫലമാക്കട്ടെ.
Mantra 5
परि तृन्धि पणीनामारया हृदया कवे । अथेमस्मभ्यं रन्धय ॥
ഹേ കവേ പൂഷൻ, അന്തഃശൂലം—വിവേകമയ ഇച്ഛയുടെ കുന്തംകൊണ്ട് പണികളുടെ ഹൃദയ-പ്രദേശത്തെ ചുറ്റുമെല്ലാം മുറിച്ച് വേർതിരിക്ക; പിന്നെ അവർ തടഞ്ഞുവെച്ച സമൃദ്ധി ഞങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമാക്കുക.
Mantra 6
वि पूषन्नारया तुद पणेरिच्छ हृदि प्रियम् । अथेमस्मभ्यं रन्धय ॥
ഓ പൂഷൻ, തുളച്ചുകയറുന്ന മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രംകൊണ്ട് വേർതിരിച്ച് പ്രഹരിക്ക; പണിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പ്രിയവസ്തുവിനെ അന്വേഷിക്ക. പിന്നെ അതിനെ ഞങ്ങളുടെ യുക്തമായ അധീനതയിലേക്കു കീഴ്പ്പെടുത്തി ഏല്പിക്ക.
Mantra 7
आ रिख किकिरा कृणु पणीनां हृदया कवे । अथेमस्मभ्यं रन्धय ॥
ഓ കവി-പൂഷൻ, (അവരുടെ) മറവിയിലേക്കു കുഴിച്ചുകയറുക; പണികളുടെ ഹൃദയം പൊട്ടിച്ചിതറി ‘കികിരാ’ എന്നു കുലുങ്ങുന്നവണ്ണം ആക്കുക. പിന്നെ അവർ പിടിച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്നതു ഞങ്ങളിലേക്കു കീഴ്പ്പെടുത്തി ഏല്പിക്ക.
Mantra 8
यां पूषन्ब्रह्मचोदनीमारां बिभर्ष्याघृणे । तया समस्य हृदयमा रिख किकिरा कृणु ॥
ഓ അഘൃണേ പൂഷൻ, ബ്രഹ്മൻ (വാക്ക്) പ്രേരിപ്പിച്ചതും ദീപ്തമായ തപസ്സാൽ ചലിച്ചതുമായ നീ ധരിക്കുന്ന ആ അഗ്രായുധംകൊണ്ട്—വക്രനും ചുരുങ്ങിപ്പിടിക്കുന്നവനുമായ (അവരോദ്ധകന്റെ) ഹൃദയത്തിലേക്കു കുഴിച്ചുകയറി, ‘കികിരാ’ എന്നു പൊട്ടിച്ചിതറിക്ക.
Mantra 9
या ते अष्ट्रा गोपशाघृणे पशुसाधनी । तस्यास्ते सुम्नमीमहे ॥
ഹേ ദീപ്തനായ പൂഷൻ, കൂട്ടങ്ങളെ കാക്കുകയും പശുസമ്പത്ത് നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്ന നിന്റെ അഷ്ട്രാ (അങ്കുശം/കുത്തുവടി) — അതിന്റെ അനുഗ്രഹമായി നിന്റെ സുമനസ്സും കൃപയും ശുഭരക്ഷയും ഞങ്ങൾ യാചിക്കുന്നു.
Mantra 10
उत नो गोषणिं धियमश्वसां वाजसामुत । नृवत्कृणुहि वीतये ॥
ഇനിയും ഞങ്ങൾക്കായി ഗോവുകൾ നേടുന്ന ധീ (പ്രേരിത ബുദ്ധി) ഉണ്ടാക്കേണമേ; അതുപോലെ കുതിരകളും ബലസമൃദ്ധികളും നേടുന്നതും. ഞങ്ങളുടെ വീതയേ (പ്രാപ്തി-ഭോഗത്തിനായി) അതിനെ നൃവത്—പുരുഷാർഥസമ്പന്നവും ഫലപ്രദവും—ആക്കുക.
Pūṣan is a Vedic deity of guidance and nourishment. He is called Pathaspati, “Lord of the paths,” because he protects journeys, helps one find the right way, and brings the seeker safely to the goal.
The Paṇi represents the withholder who hides wealth and light. The hymn asks Pūṣan to pierce concealment and reveal the hidden treasure—so it can come into rightful possession and be used for good purpose.
It can be recited before travel or any important undertaking to seek clarity, protection, and right direction. Many also use it as a prayer for recovering what is lost and for gaining steady prosperity with a focused, strong mind.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.