Sukta 53
Sukta 6.53
Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 attribution)
Pūṣan (Pathaspati)
Gayatri (likely; short 3×8 pattern—needs verification)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಮಾರ್ಗಾಧಿಪತಿಯಾದ ಪೂಷನನ್ನು (ಪಥಸ್ಪತಿ) ಆವಾಹಿಸಿ, ಅವನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಋಷಿಯ ಧ್ಯಾನ-ಚಿಂತನೆಗೆ ಯೋಕ್ತಮಾಡಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಚಾರ, ಸರಿಯಾದ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಯ ಲಾಭವನ್ನು ಕೋರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿರುವ ಪಣಿಯ (ತಡೆಹಿಡಿಯುವವನ) ಧನವನ್ನು ಪೂಷನು ಭೇದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಿ; ಅಡಗಿರುವ ‘ಪ್ರಿಯ’ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಯಜಮಾನನ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಡಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಸ್ತೋತ್ರವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಗೋವುಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಪೂರ್ಣ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಭೋಗಕ್ಕೂ ಅರ್ಪಣಕ್ಕೂ ಗಳಿಸಿಕೊಡುವ ವಿಜಯಶಾಲಿ, ಪುರುಷೋಚಿತ ಧೀ (ಪ್ರೇರಿತ ಬುದ್ಧಿ)ಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಪ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
वयमु त्वा पथस्पते रथं न वाजसातये । धिये पूषन्नयुज्महि ॥
ಹೇ ಪಥಸ್ಪತೇ, ವಾಜಸಾತಿಗಾಗಿ ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ರಥದಂತೆ ಯೋಕ್ತಮಾಡುತ್ತೇವೆ; ಹೇ ಪೂಷನ್, ಚೇತನಯಾತ್ರೆ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲೆಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ನಮ್ಮ ಧಿಯಿಗೆ ಯುಜಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 2
अभि नो नर्यं वसु वीरं प्रयतदक्षिणम् । वामं गृहपतिं नय ॥
ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ನರ್ಯ ವಸು—ವೀರ, ಸುಯೋಜಿತ ದಕ್ಷಿಣೆಯುಳ್ಳವನು—ತಂದುಕೊಡು; ಪ್ರಿಯ ಗೃಹಪತಿಯನ್ನು, ಕಲ್ಯಾಣಕರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ನಡೆಸು.
Mantra 3
अदित्सन्तं चिदाघृणे पूषन्दानाय चोदय । पणेश्चिद्वि म्रदा मनः ॥
ಹೇ ಅಘೃಣೆ ಪೂಷನ್, ದಾನಕ್ಕೆ ಇಚ್ಛಿಸದವನನ್ನೂ ಪ್ರೇರಿಸು; ಪಣಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೂ ಗಾಂಠವನ್ನು ಒಡೆದು—ಅದನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿಸಿ ಉದಾರತೆಯ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸು.
Mantra 4
वि पथो वाजसातये चिनुहि वि मृधो जहि । साधन्तामुग्र नो धियः ॥
ವಾಜಸಾತಿ—ಸಮೃದ್ಧಿ-ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೆರೆಯು; ಶತ್ರು ಪ್ರತಿರೋಧಗಳನ್ನು ದೂರ ಹೊಡೆ. ಹೇ ಉಗ್ರ, ನಮ್ಮ ಪ್ರೇರಿತ ಧಿಯಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಿ.
Mantra 5
परि तृन्धि पणीनामारया हृदया कवे । अथेमस्मभ्यं रन्धय ॥
ಹೇ ಕವೇ ಪೂಷನ್, ಅಂತಃಶೂಲ—ವಿವೇಕಮಯ ಇಚ್ಛೆಯ ಭಾಲದಿಂದ ಪಣಿಗಳ ಹೃದಯ-ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಕತ್ತರಿಸಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸು; ನಂತರ ಅವರ ತಡೆದಿಟ್ಟ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನಮಗೆ ಒಪ್ಪಿಸು.
Mantra 6
वि पूषन्नारया तुद पणेरिच्छ हृदि प्रियम् । अथेमस्मभ्यं रन्धय ॥
ಓ ಪೂಷನ್, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಗ್ರದಿಂದ ವಿಭಜಿಸಿ ಹೊಡೆ; ಪಣಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಪ್ರಿಯವಸ್ತುವನ್ನು ಹುಡುಕು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಅಧೀನಕ್ಕೆ, ನಮ್ಮ ಯೋಗ್ಯ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸು.
Mantra 7
आ रिख किकिरा कृणु पणीनां हृदया कवे । अथेमस्मभ्यं रन्धय ॥
ಓ ಕವಿ-ಪೂಷನ್, (ಅವರ) ಗುಪ್ತತೆಯಲ್ಲಿ ತೋಡಿ ಪ್ರವೇಶಿಸು; ಪಣಿಗಳ ಹೃದಯವನ್ನು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ, ಕಿಕಿರಾ-ಕಿಕಿರಾ ಎಂದು ಕದಡುವಂತೆ ಮಾಡು. ನಂತರ ಅವರು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸು.
Mantra 8
यां पूषन्ब्रह्मचोदनीमारां बिभर्ष्याघृणे । तया समस्य हृदयमा रिख किकिरा कृणु ॥
ಓ ಅಘೃಣೆ ಪೂಷನ್, ಬ್ರಹ್ಮನ್ (ವಾಕ್ಯ)ದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಲಿತವಾಗಿ ನೀನು ಧರಿಸಿರುವ ಆ ಅಗ್ರಾಯುಧವನ್ನು—ಅದರಿಂದ ವಕ್ರನಾದ, ಸಂಕುಚಿತನಾದ (ಅವರೋಧಕನ) ಹೃದಯವನ್ನು ತೋಡಿ, ಕಿಕಿರಾ ಎಂದು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡು.
Mantra 9
या ते अष्ट्रा गोपशाघृणे पशुसाधनी । तस्यास्ते सुम्नमीमहे ॥
ಹೇ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪೂಷನ್, ಗೋವುಗಳನ್ನೂ ಹಿಂಡನ್ನೂ ಕಾಪಾಡುವ, ಪಶುಸಂಪತ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ನಿನ್ನ ಅಷ್ಟ್ರಾ (ಅಂಕುಶ/ಗೋಡ್) — ಅದರ ಮೂಲಕ ನಿನ್ನ ಸುಮನಸ್ಸು, ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಶುಭ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಾವು ಬೇಡುತ್ತೇವೆ.
Mantra 10
उत नो गोषणिं धियमश्वसां वाजसामुत । नृवत्कृणुहि वीतये ॥
ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಧೀ (ಪ್ರೇರಿತ ಬುದ್ಧಿ) ಯನ್ನು ಮಾಡು; ಹಾಗೆಯೇ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ ಬಲದ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲುವದನ್ನೂ. ನಮ್ಮ ವೀತಯೇ (ಪ್ರಾಪ್ತಿ-ಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ) ಅದನ್ನು ನೃವತ್—ಪುರುಷಾರ್ಥಯುತ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ—ಮಾಡು.
Frequently Asked Questions
Pūṣan is a Vedic deity of guidance and nourishment. He is called Pathaspati, “Lord of the paths,” because he protects journeys, helps one find the right way, and brings the seeker safely to the goal.
The Paṇi represents the withholder who hides wealth and light. The hymn asks Pūṣan to pierce concealment and reveal the hidden treasure—so it can come into rightful possession and be used for good purpose.
It can be recited before travel or any important undertaking to seek clarity, protection, and right direction. Many also use it as a prayer for recovering what is lost and for gaining steady prosperity with a focused, strong mind.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.