
Sukta 4.12
Vāmadeva Gautama
Agni (Jātavedas)
Triṣṭubh (probable)
അഗ്നി ജാതവേദസിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന ആറു ഋക്കുകളുള്ള ഈ സൂക്തം, ശരിയായ ക്രമത്തിൽ ജ്വലിപ്പിക്കുകയും നിത്യമായ ഹവിർഅർപ്പണങ്ങളാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ യജമാനനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന, ചൈതന്യസ്വരൂപനായ ജ്ഞാതാവായ അഗ്നിതത്ത്വത്തെ സ്തുതിക്കുന്നു. സ്തുതിയിൽ നിന്ന് ഇത് സമ്മതവും വിമോചനവും ലക്ഷ്യമാക്കി മാറുന്നു: ‘അജാഗ്രത’ ബോധത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ അപരാധങ്ങൾ ക്ഷമിക്കണമെന്നു കവി അഗ്നിയോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു; പിശകിന്റെ ബന്ധനങ്ങൾ അഴിച്ചു, ചുരുക്കം കടന്ന് ഉപാസകനെ കൂടുതൽ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തിലേക്കും വിജയത്തിലേക്കും നയിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
यस्त्वामग्न इनधते यतस्रुक्त्रिस्ते अन्नं कृणवत्सस्मिन्नहन् । स सु द्युम्नैरभ्यस्तु प्रसक्षत्तव क्रत्वा जातवेदश्चिकित्वान् ॥
യാതൊരാൾ നിന്നെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നുവോ, ഹേ അഗ്നേ, യഥാക്രമ സ്രുചാ (അർപ്പണ-ചമച്) കൊണ്ട്, അതേ ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം നിന്റെ അന്നം (ആഹുതി) ഒരുക്കുന്നുവോ—അവൻ നിന്റെ ദ്യുമ്ന (പ്രകാശമയ തേജസ്) കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടവനാകട്ടെ; നിന്റെ ക്രതു (കാര്യക്ഷമ സംकल्प) കൊണ്ട് മഹാബലത്തോടെ വിജയിക്കട്ടെ; ഹേ ജാതവേദസ്, ചികിത്വാൻ (സചേതന ജ്ഞാത).
Mantra 2
इध्मं यस्ते जभरच्छश्रमाणो महो अग्ने अनीकमा सपर्यन् । स इधानः प्रति दोषामुषासं पुष्यन्रयिं सचते घ्नन्नमित्रान् ॥
മഹാനായ അഗ്നേ! പരിശ്രമത്തോടെ നിനക്കായി ഇധ്മം (ഇന്ധനം) കൊണ്ടുവന്ന് നിന്റെ പ്രബലമായ അനീകം (അഗ്രമുഖം) ആരാധിക്കുന്നവൻ—നിന്നെ ജ്വലിപ്പിച്ച് ദോഷാ (രാത്രി)യും ഉഷാ (പ്രഭാതം)യും രണ്ടിനെയും അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു; റയി (സമൃദ്ധി)യെ പോഷിപ്പിച്ച് അതിനോടൊപ്പം ചേർന്ന് ശത്രുസക്തികളെ സംഹരിക്കുന്നു.
Mantra 3
अग्निरीशे बृहतः क्षत्रियस्याग्निर्वाजस्य परमस्य रायः । दधाति रत्नं विधते यविष्ठो व्यानुषङ्मर्त्याय स्वधावान् ॥
അഗ്നി വിശാലമായ ക്ഷത്ര (വീരശക്തി)യുടെ അധിപനാണ്; അഗ്നി പരമ വാജ (ബലം/വിജയം)ത്തിന്റെയും ഉന്നത റയി (ധന-സമൃദ്ധി)യുടെയും സ്വാമിയാണ്. യവിഷ്ഠൻ, സ്വധാവാൻ—വിധതേ (ആരാധകൻ)ക്കായി രത്നം (ദിവ്യദാനം) സ്ഥാപിക്കുന്നു; മർത്ത്യനുവേണ്ടി അതിനെ തുടർച്ചയായ അനുഷംഗമായി വ്യാപകമായി പരത്തുന്നു.
Mantra 4
यच्चिद्धि ते पुरुषत्रा यविष्ठाचित्तिभिश्चकृमा कच्चिदागः । कृधी ष्वस्माँ अदितेरनागान्व्येनांसि शिश्रथो विष्वगग्ने ॥
ഹേ പുരുഷത്രാ (മനുഷ്യഹിത-ശക്തിമാൻ) യവിഷ്ഠാ! ഞങ്ങളുടെ അജാഗൃത ചിത്തികളാൽ നിനക്കു വിരോധമായി ഏതെങ്കിലും ആഗഃ (അപരാധം) സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ—അദിതിയുടെ വിശാലതയിൽ ഞങ്ങളെ സത്യമായി അനാഗാൻ (നിർദോഷർ) ആക്കുക. ഹേ അഗ്നേ! എല്ലാദിക്കുകളിലും ഞങ്ങളുടെ ഏനാംസി (ദോഷ-പാപ)ബന്ധങ്ങൾ അഴിച്ചു വിടുക.
Mantra 5
महश्चिदग्न एनसो अभीक ऊर्वाद्देवानामुत मर्त्यानाम् । मा ते सखायः सदमिद्रिषाम यच्छा तोकाय तनयाय शं योः ॥
ഹേ അഗ്നേ! പാപത്തിന്റെ മഹാസമീപത്തിൽ നിന്നുമെങ്കിലും—ദേവന്മാരും മർത്ത്യരും സഞ്ചരിക്കുന്ന വിശാലഭൂമിയിൽ നിന്നുമെങ്കിലും—ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ. നിന്റെ സഖാക്കളായിട്ടും ഞങ്ങൾ ഹാനി അനുഭവിക്കാതിരിക്കട്ടെ. ഞങ്ങളുടെ കുഞ്ഞിനും സന്തതിക്കും ശാന്തിയും മംഗളകരമായ ക്ഷേമസുഖവും നല്കണമേ.
Mantra 6
यथा ह त्यद्वसवो गौर्यं चित्पदि षिताममुञ्चता यजत्राः । एवो ष्वस्मन्मुञ्चता व्यंहः प्र तार्यग्ने प्रतरं न आयुः ॥
ഹേ വസുക്കളേ, യജ്ഞാർഹരായ പൂജ്യരേ! ഒരിക്കൽ കുരുക്കിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട ‘ഗൗരീ’യെയെങ്കിലും നിങ്ങൾ മോചിപ്പിച്ചതുപോലെ, ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളെയും ഈ ചുരുക്കം/വ്യംഹത്തിൽ നിന്ന് വിടുവിക്കണമേ. ഹേ അഗ്നേ! ഞങ്ങളെ മുന്നോട്ട് നയിക്കണമേ—കൂടുതൽ ദൂരെയുള്ള പാരഗമനത്തിലേക്ക്, കൂടുതൽ ജയമയമായ പൂർണ്ണായുസ്സിലേക്കു.
It asks Agni Jātavedas to accept correctly ordered offerings, grant radiance and success, forgive mistakes made through lack of awareness, and free the worshipper from inner and outer constriction.
Aditi represents ‘wideness’ and freedom from limitation. The poet asks Agni to make the worshipper guiltless within that wideness—meaning a state of openness, protection, and restored order.
Acitti means unawakened or inattentive understanding. The hymn admits that errors can happen from such lack of clarity and asks Agni to loosen the resulting bonds of fault.
Answers come from the texts themselves, with the shlokas they draw on shown alongside. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.