
Sukta 4.13
Vāmadeva Gautama
Agni with Dawn/Sun and invocation to the Aśvins
Triṣṭubh (probable)
ഈ ചെറുസൂക്തം പ്രഭാതത്തിൽ അഗ്നിയെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്ന കര്മ്മത്തെ പ്രകാശത്തിന്റെ കോസ്മിക ഉദയവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു: ഉഷസ് വഴി തുറക്കുന്നു, സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നു, നന്നായി ഒരുക്കിയ ഗൃഹയാഗത്തിലേക്ക് അശ്വിന്മാരെ ക്ഷണിക്കുന്നു. ഉജ്ജ്വലമായ ഉഷസ്സിന്റെ ദൃശ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, സ്വർഗ്ഗത്തെ കാണാതെ താങ്ങിനിര്ത്തുന്ന അധാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധ്യാനപരമായ അത്ഭുതത്തിലേക്ക് ഇത് നീങ്ങുന്നു—ലോകങ്ങൾ വീഴാതെ നിലനിൽക്കാൻ കാരണമാകുന്ന മറഞ്ഞ നിയമമായ ഋത. ലക്ഷ്യം ആചാരപരവുമാണ് (പ്രഭാത ഹവനം ആരംഭിക്കുക) തത്ത്വചിന്താപരവുമാണ് (ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെ ധാരണം ചെയ്യുന്ന ക്രമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്തർദൃഷ്ടി ഉണർത്തുക).
Mantra 1
प्रत्यग्निरुषसामग्रमख्यद्विभातीनां सुमना रत्नधेयम् । यातमश्विना सुकृतो दुरोणमुत्सूर्यो ज्योतिषा देव एति ॥
അഗ്നി ഉഷസ്സുകളുടെ അഗ്രഭാഗത്തേക്ക് ദൃഷ്ടി ചെലുത്തി—പ്രകാശത്തിന്റെ വിഭാതികളിൽ—സുമനസ്സോടെ രത്നധേയം ധരിച്ച്. ഹേ അശ്വിന്മാരേ! സുകൃത ദുരോണം (സുസംസ്കൃത ഗൃഹം) ലക്ഷ്യമാക്കി വരുവിൻ; സൂര്യദേവൻ തന്റെ ജ്യോതിസ്സോടെ മേലോട്ടുയരുന്നു.
Mantra 2
ऊर्ध्वं भानुं सविता देवो अश्रेद्द्रप्सं दविध्वद्गविषो न सत्वा । अनु व्रतं वरुणो यन्ति मित्रो यत्सूर्यं दिव्यारोहयन्ति ॥
ദേവനായ സവിതൃൻ മേലോട്ടുയരുന്ന കിരണം ഉയർത്തുന്നു; പ്രകാശമുള്ള തുള്ളിയെ ചലനത്തിലാക്കുന്നു—പ്രകാശത്തെ തേടുന്ന ശക്തനായ അന്വേഷകനുപോലെ. ഋതത്തെ അനുഗമിച്ച് വരുണനും മിത്രനും സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവർ ദിവ്യാകാശത്തിൽ സൂര്യനെ आरोഹിപ്പിക്കുമ്പോൾ.
Mantra 3
यं सीमकृण्वन्तमसे विपृचे ध्रुवक्षेमा अनवस्यन्तो अर्थम् । तं सूर्यं हरितः सप्त यह्वीः स्पशं विश्वस्य जगतो वहन्ति ॥
ഇരുട്ടിനെതിരേ വിവേചകനായ ദ്രഷ്ടാവാകാൻ അവർ ആരെയോ രൂപപ്പെടുത്തി—ധ്രുവക്ഷേമത്തോടെ ലക്ഷ്യം തേടുന്നവരായി—ആ സൂര്യനെ ഏഴ് വേഗവതിയായ ഹരിതകൾ വഹിക്കുന്നു; സർവ്വ ജഗത്തിന്റെ ചലനങ്ങളുടെ സ്പശം, ഗൂഢ നിരീക്ഷകനും സാക്ഷിയും.
Mantra 4
वहिष्ठेभिर्विहरन्यासि तन्तुमवव्ययन्नसितं देव वस्म । दविध्वतो रश्मयः सूर्यस्य चर्मेवावाधुस्तमो अप्स्वन्तः ॥
അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള വാഹകരോടൊപ്പം നീ മുന്നോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു; തന്തുവിനെ താഴോട്ടു നെയ്ത്തുപോലെ. ഓ പ്രകാശമയ ദേവശക്തേ, നീ കറുത്ത മറ നീക്കി എറിയുന്നു. സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ, പ്രഹരിച്ച് പിളർത്തി, ഇരുട്ടിനെ താഴേക്ക് തള്ളിക്കളഞ്ഞു—തോൽ ഊരുന്നതുപോലെ—അന്തര ജലങ്ങളിലേക്കു.
Mantra 5
अनायतो अनिबद्धः कथायं न्यङ्ङुत्तानोऽव पद्यते न । कया याति स्वधया को ददर्श दिवः स्कम्भः समृतः पाति नाकम् ॥
അനായതൻ, അനിബദ്ധൻ—തലകീഴായി തിരിഞ്ഞിട്ടും ഇവൻ എങ്ങനെ താഴേക്ക് വീഴുന്നില്ല? ഏതു സ്വധാ (സ്വനിയമം) കൊണ്ടാണ് അവൻ സഞ്ചരിക്കുന്നത്—ആരെങ്കിലും ഇതിനെ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? ഋതത്തിൽ (സത്യക്രമത്തിൽ) സംഹതമായ ദിവഃ സ്കംഭഃ, നാകം (ലോക/ആകാശഗുംബജം) ധരിച്ച് പാലിക്കുന്ന ആകാശസ്തംഭം.
It connects the morning kindling of Agni with the daily victory of light: dawn opens, the sun rises, and the rite invites divine help. It also reflects on the unseen order (ṛta) that holds the cosmos steady.
The Aśvins are swift helpers associated with dawn and safe arrival. Calling them to the “well-built home” fits the morning ritual context—seeking protection, health, and smooth beginnings as the day starts.
It is a poetic way of speaking about the supporting principle that keeps the sky and world from collapsing. The verse suggests this support is grounded in ṛta—truth and cosmic order—operating by its own law (svadhā).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.