Rig Veda Sukta 27
Mandala 3Sukta 2715 Mantras

Sukta 27

Sukta 3.27

Rishi

Viśvāmitra Gāthina

Devata

Agni (as the one who leads offerings to the gods; verse frames ascent of offerings/forces)

Chandas

Gāyatrī (shorter tri-pāda style; this verse is compact and gāyatrī-like in feel—exact metrical counting may vary by recension)

આ અગ્નિસ્તુતિમાં અગ્નિને યજ્ઞની અગ્રગામી શક્તિ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો છે—જે ઘૃતાહુતિને ઉપર લઈ જાય છે અને દેવો સુધી પહોંચવાનો માર્ગ સુલભ કરે છે. તેમાં વારંવાર “વાજ” (સમૃદ્ધિ, વિજયી બળ)ને એવી શક્તિ તરીકે ગોઠવવામાં આવે છે કે જે અધ્વર (યજ્ઞયાત્રા)માં અગ્નિ દ્વારા પ્રેરિત અને માર્ગદર્શિત થાય છે. સૂક્તનો પર્યવસાન અગ્નિને વૃષભ-બળરૂપે પ્રજ્વલિત કરવામાં થાય છે; તેને બૃહત્ (વિસ્તૃત મહત્તા)માં સર્વત્ર પ્રખર રીતે દહકવા, કૃપા આપવા અને યજ્ઞની સિદ્ધિ પ્રદાન કરવા પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.

Mantras

Mantra 1

प्र वो वाजा अभिद्यवो हविष्मन्तो घृताच्या । देवाञ्जिगाति सुम्नयुः ॥

આગળ વધો—તમારા વાજા, બળની સમૃદ્ધિઓ—ઉચ્ચતાઓ તરફ અભિદ્યવ; હવિષ્યવંત, ઘૃતાચી—ઘૃતમય તેજે ગતિમાન. સુમ્નયુ—કૃપાનો શોધક—દેવોને પહોંચે છે.

Mantra 2

ईळे अग्निं विपश्चितं गिरा यज्ञस्य साधनम् । श्रुष्टीवानं धितावानम् ॥

હું અગ્નિને ઈળું છું—વિપશ્ચિત, સ્પષ્ટદર્શી—ગિરા દ્વારા; યજ્ઞનું સાધન કરનાર. તે શ્રુષ્ટીવાન—આજ્ઞાપાલક શ્રવણથી સમૃદ્ધ—અને ધિતાવાન—સ્થિર, સ્થાપિત ધી ધરાવનાર છે.

Mantra 3

अग्ने शकेम ते वयं यमं देवस्य वाजिनः । अति द्वेषांसि तरेम ॥

હે અગ્નિ, અમે—તારા વાજિનઃ (બળવાન, તેજસ્વી સહાયક)—દેવના યમં (નિયમ-સંયમ, ધર્મશાસન) સુધી પહોંચવા સમર્થ થઈએ; અને દ્વેષો તથા વિરોધોને પાર કરી જઈએ.

Mantra 4

समिध्यमानो अध्वरेऽग्निः पावक ईड्यः । शोचिष्केशस्तमीमहे ॥

અધ્વર (યજ્ઞ)માં સમિધ્યમાન—પ્રજ્વલિત થતો—પાવક, ઈડ્ય અગ્નિ, જ્વાલાકેશવાળો; તેને અમે આહ્વાન કરીએ છીએ.

Mantra 5

पृथुपाजा अमर्त्यो घृतनिर्णिक्स्वाहुतः । अग्निर्यज्ञस्य हव्यवाट् ॥

વિસ્તૃત બળવાળો, અમર્ત્ય, ઘૃતની તેજસ્વી આભાથી આવૃત, સ્વાહુત—અગ્નિ યજ્ઞનો હવ્યવાટ્ (હવિષ્ વહન કરનાર) છે.

Mantra 6

तं सबाधो यतस्रुच इत्था धिया यज्ञवन्तः । आ चक्रुरग्निमूतये ॥

તે અપ્રતિહત જ્વાલાને—યજમાનોએ, સુશિક્ષિત સ્રુચો (હવિર્લાડલ) સાથે, જાગૃત ધિયા દ્વારા—સહાય માટે અહીં સ્થાપ્યો: અગ્નિ, દિવ્ય સંકલ્પશક્તિનું બળ.

Mantra 7

होता देवो अमर्त्यः पुरस्तादेति मायया । विदथानि प्रचोदयन् ॥

અમર દેવ—હોતૃ—પોતાની માયા (રચનાશક્તિ) વડે આગળ ચાલે છે; વિદથોને પ્રેરિત કરીને તેમને યોગ્ય ગતિમાં ચલાવે છે.

Mantra 8

वाजी वाजेषु धीयतेऽध्वरेषु प्र णीयते । विप्रो यज्ञस्य साधनः ॥

વાજી—વાજોમાં સ્થાપિત થાય છે; અધ્વરો (યજ્ઞયાત્રાઓ)માં આગળ નેય છે—વિપ્ર, યજ્ઞનો સાધક (સિદ્ધિકર્તા).

Mantra 9

धिया चक्रे वरेण्यो भूतानां गर्भमा दधे । दक्षस्य पितरं तना ॥

ધિયા (દૃષ્ટિ-ચિંતન) વડે વરેण्य—પૂજનીય—એણે રચના કરી; અને ભૂતો (સર્વ પ્રાણીઓ/સત્તાઓ)નું ગર્ભ (ઉદ્ભવ-ગર્ભ) સ્થાપ્યો. દક્ષ (Dakṣa)ના પિતાને પણ તેણે પોતાના જ તનમાં સ્થિર કર્યો.

Mantra 10

नि त्वा दधे वरेण्यं दक्षस्येळा सहस्कृत । अग्ने सुदीतिमुशिजम् ॥

હે અગ્નિ, વરેણ્ય—પૂજનીય—તને હું સ્થાપું છું: દક્ષ (Dakṣa)ની ઇળા (પ્રેરણા/વાણી), સહસ્ (બળ)થી ઘડાયેલ; સુદીતિ (સુસ્પષ્ટ તેજ) ધરાવતો ઉશિજ (યજ્ઞ-સાધક, અર્પણ માટે તત્પર શોધક).

Mantra 11

अग्निं यन्तुरमप्तुरमृतस्य योगे वनुषः । विप्रा वाजैः समिन्धते ॥

અગ્નિ—યંતુ (માર્ગદર્શક) અને અપ્તુ (કાર્યસાધક)—ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા)ના યોગે (યોજન/યુક્તિમાં) સ્થિત છે; તેને વિપ્ર (પ્રેરિત ઋષિજન) વાજ (બળ-સમૃદ્ધિ) વડે એકસાથે પ્રજ્વલિત કરે છે.

Mantra 12

ऊर्जो नपातमध्वरे दीदिवांसमुप द्यवि । अग्निमीळे कविक्रतुम् ॥

અધ્વરમાં દીપ્તિમાન, ઊર્જાનો નપાત—આકાશ તરફ ઊઠતો—એવા અગ્નિને હું સ્તવું છું; કવિ-ક્રતુ, દ્રષ્ટા સમ ઇચ્છાવાળો.

Mantra 13

ईळेन्यो नमस्यस्तिरस्तमांसि दर्शतः । समग्निरिध्यते वृषा ॥

ઈળનીય, નમસ્કારયોગ્ય, અંધકારોને પાર દેખાતો; અગ્નિ સર્વથા પ્રજ્વલિત થાય છે—વૃષા, બળવાન અને પ્રેરક.

Mantra 14

वृषो अग्निः समिध्यतेऽश्वो न देववाहनः । तं हविष्मन्त ईळते ॥

વૃષ સમ અગ્નિ પ્રજ્વલિત થાય છે—દેવવાહન અશ્વ સમ; તેને હવિષ્માન જન સ્તુતિથી આહ્વાન કરે છે.

Mantra 15

वृषणं त्वा वयं वृषन्वृषणः समिधीमहि । अग्ने दीद्यतं बृहत् ॥

હે અગ્નિ, તું વृषણ—બળવાન વીર્યનો વૃષભ છે; અમે પણ વૃષભસમાન બળથી યુક્ત થઈ તને સમિધા વડે પૂર્ણ રીતે પ્રજ્વલિત કરીએ છીએ. હે અગ્નિ, મહાન વિશાળતામાં વ્યાપક રીતે દીપ્ત થા.

Frequently Asked Questions

It praises Agni as the power that leads the sacrifice forward and carries the offering upward to the gods, so that grace and success return to the worshipper.

“Vāja” is the hymn’s way of describing energized abundance and victory. Agni sets this force in motion and guides it through the sacrificial journey so it becomes effective.

It means “Agni, blaze widely in the Vast.” The prayer asks the fire to expand in power and light, completing the rite and opening a larger, auspicious state.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App