
Sukta 3.27
Viśvāmitra Gāthina
Agni (as the one who leads offerings to the gods; verse frames ascent of offerings/forces)
Gāyatrī (shorter tri-pāda style; this verse is compact and gāyatrī-like in feel—exact metrical counting may vary by recension)
अग्नीला उद्देशून हा सूक्त त्यांना यज्ञाची अग्रगामी शक्ती म्हणून मांडतो—जे घृताहुती वर नेऊन देवांपर्यंत पोहोचवतात आणि देवमार्ग सुलभ करतात. यात “वाज” (समृद्धी, विजयी बल) ही अशी शक्ती म्हणून वारंवार उभी राहते की जी अग्नी अध्वर—यज्ञ-यात्रा—भर प्रवर्तित करतात व मार्गदर्शित करतात. सूक्ताचा परिपाक अग्नीला वृषभ-बल म्हणून प्रज्वलित करण्यात होतो; त्यांनी बृहद् (विशाल) मध्ये सर्वत्र प्रखरतेने ज्वलावे, कृपा द्यावी आणि यज्ञाची सिद्धी व फलप्राप्ती घडवावी अशी प्रार्थना केली आहे.
Mantra 1
प्र वो वाजा अभिद्यवो हविष्मन्तो घृताच्या । देवाञ्जिगाति सुम्नयुः ॥
तुमचे वाज (बल-समृद्धी) पुढे जावोत—उंचींकडे झेपावत—हविष्-युक्त, घृत-आच्य (घृतप्रवाहाने दीप्त) होत. सुम्न-यु (अनुग्रहाचा साधक) देवांपर्यंत पोहोचतो.
Mantra 2
ईळे अग्निं विपश्चितं गिरा यज्ञस्य साधनम् । श्रुष्टीवानं धितावानम् ॥
वाणीने मी विपश्चित् अग्नीची स्तुती करतो—यज्ञाचे साधन (संपादक) त्याला। तो श्रुष्टीवान् आहे (आज्ञाकारी श्रवणयुक्त), आणि धितावान् आहे (स्थिर, प्रतिष्ठित धि असलेला).
Mantra 3
अग्ने शकेम ते वयं यमं देवस्य वाजिनः । अति द्वेषांसि तरेम ॥
हे अग्ने, आम्ही—तुझे वाजिन् (ऊर्जस्वी) जन—देवाचा यम (संयम/धर्म-नियमन) प्राप्त करण्यास समर्थ होवो; आणि द्वेषांना पार करून जावो.
Mantra 4
समिध्यमानो अध्वरेऽग्निः पावक ईड्यः । शोचिष्केशस्तमीमहे ॥
अध्वरात समिध्यमान अग्नी—पावक, ईड्य—ज्वाला-केश—त्यालाच आम्ही आवाहन करतो, त्यालाच आम्ही शोधतो.
Mantra 5
पृथुपाजा अमर्त्यो घृतनिर्णिक्स्वाहुतः । अग्निर्यज्ञस्य हव्यवाट् ॥
पृथुपाजा, अमर्त्य, घृत-निर्णिक्त, स्वाहुत—अग्नी हा यज्ञाचा हव्यवाह (हविष्य-वाहक) आहे.
Mantra 6
तं सबाधो यतस्रुच इत्था धिया यज्ञवन्तः । आ चक्रुरग्निमूतये ॥
त्या अविरोध्य ज्वालेस (अग्नी) — स्रुचि (यज्ञ-चमचे) संयमित ठेवणारे यज्ञवंत, जागृत धिया (बुद्धी)ने — सहाय्यासाठी येथे स्थापन करतात; अग्नी, दिव्य संकल्प-शक्ती (क्रतु)चे बळ.
Mantra 7
होता देवो अमर्त्यः पुरस्तादेति मायया । विदथानि प्रचोदयन् ॥
अमर देव, होता—आपल्या माया (रचना-शक्ती)ने—आमच्या पुढे पुढे जातो; तो विदथ (यज्ञ-सभा) यांना प्रेरित करून त्यांना योग्य गतीत प्रवृत्त करतो.
Mantra 8
वाजी वाजेषु धीयतेऽध्वरेषु प्र णीयते । विप्रो यज्ञस्य साधनः ॥
तो वाजी—वाज (समृद्धी/प्राचुर्य) मध्ये स्थापन होतो; अध्वर (यज्ञ-यात्रा) मध्ये पुढे नेला जातो—विप्र, यज्ञाचा साधक (सिद्धिकर्ता).
Mantra 9
धिया चक्रे वरेण्यो भूतानां गर्भमा दधे । दक्षस्य पितरं तना ॥
धिया (दिव्य दृष्टी-चिंतन) यांनी वरेण्य (पूज्य) यांनी रचना केली; आणि भूतानां (समस्त प्राण्यांचा) गर्भ स्थापन केला. त्याने आपल्या तनूतच दक्ष (विवेक-शक्ती) याच्या पितराला धारण केले.
Mantra 10
नि त्वा दधे वरेण्यं दक्षस्येळा सहस्कृत । अग्ने सुदीतिमुशिजम् ॥
हे अग्ने, मी तुला—वरेण्य (पूज्य) याला—स्थापित करतो; तू दक्षाची इळा (प्रेरणा) आहेस, सहस् (बल) यांनी संस्कृत. तू सुदीति (स्वच्छ दीप्ती) असलेला उशिज् (यज्ञ-सेवेत तत्पर साधक) आहेस.
Mantra 11
अग्निं यन्तुरमप्तुरमृतस्य योगे वनुषः । विप्रा वाजैः समिन्धते ॥
अग्नी—यन्तुर (मार्गदर्शक) आणि अप्तुर (सफल कर्ता)—ऋत (सत्य-व्यवस्था) यांच्या योगात; त्याला विप्र (प्रेरित ऋषी) वाज (बल-समृद्धी) यांनी एकत्र प्रज्वलित करतात.
Mantra 12
ऊर्जो नपातमध्वरे दीदिवांसमुप द्यवि । अग्निमीळे कविक्रतुम् ॥
ऊर्जेचा पुत्र, अध्वर-यज्ञात दीप्तिमान, द्युलोकाकडे उर्ध्वगामी—कवि-क्रतु (ऋषि-संकल्प) असलेल्या अग्नीची मी स्तुती करतो.
Mantra 13
ईळेन्यो नमस्यस्तिरस्तमांसि दर्शतः । समग्निरिध्यते वृषा ॥
ईळनीय व नमस्कारार्ह, तमसांच्या पलीकडे दर्शन देणारा—अग्नी पूर्णत्वाने प्रज्वलित होतो; वृषभासारखा बलवान व प्रेरक.
Mantra 14
वृषो अग्निः समिध्यतेऽश्वो न देववाहनः । तं हविष्मन्त ईळते ॥
वृषभासारखा अग्नी प्रज्वलित होतो; देववाहन अश्वासारखा. त्याला हविष्मंत—हविष्य धारण करणारे—आवाहन करतात.
Mantra 15
वृषणं त्वा वयं वृषन्वृषणः समिधीमहि । अग्ने दीद्यतं बृहत् ॥
हे अग्ने, तू वृषण—वृषभ-वीर्यशक्तीचा; आम्हीही वृषण, आमच्या प्रयत्नात वृषभ-बल घेऊन, तुला पूर्णपणे प्रज्वलित करतो. हे अग्ने, बृहद् (महत्) मध्ये व्यापक होऊन दीप्त हो.
It praises Agni as the power that leads the sacrifice forward and carries the offering upward to the gods, so that grace and success return to the worshipper.
“Vāja” is the hymn’s way of describing energized abundance and victory. Agni sets this force in motion and guides it through the sacrificial journey so it becomes effective.
It means “Agni, blaze widely in the Vast.” The prayer asks the fire to expand in power and light, completing the rite and opening a larger, auspicious state.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.