Sukta 11

Mantra 1

अग्निर्होता पुरोहितोऽध्वरस्य विचर्षणिः । स वेद यज्ञमानुषक् ॥

अग्नी हा होता, पुरोहित—अध्वर (यज्ञ)चा विचर्षणि, व्यापक-द्रष्टा; तो मानवी यज्ञ अनुक्रमाने जाणतो.

Mantra 2

स हव्यवाळमर्त्य उशिग्दूतश्चनोहितः । अग्निर्धिया समृण्वति ॥

तो हव्यवाह अमर्त्य, उशिग्—उत्सुक ज्वाला, आणि आपल्या हितासाठी नेमलेला दूत; अग्नी धिया (जागृत बुद्धी)ने शक्तींना समरस करतो व कर्म यथाविधी प्रवर्तित करतो.

Mantra 3

अग्निर्धिया स चेतति केतुर्यज्ञस्य पूर्व्यः । अर्थं ह्यस्य तरणि ॥

अग्नि धिया (प्रेरित प्रज्ञा) ने चेतन होतो; तो यज्ञाचा प्राचीन केतु (ध्वज-दीप) आहे. कारण तोच याचा अर्थ पार नेतो—यज्ञाचे लक्ष्य सिद्ध करतो.

Mantra 4

अग्निं सूनुं सनश्रुतं सहसो जातवेदसम् । वह्निं देवा अकृण्वत ॥

सहस (बल) याचा पुत्र, सनश्रुत (प्राचीन-प्रसिद्ध), जातवेदस्—अशा अग्नीला देवांनी वह्नि (वाहक) केले. अशा रीतीने दिव्य शक्ती आपल्या अंतरी हवी आणि भवितव्य यांना वाहून नेणारा अग्नि स्थापन करतात.

Mantra 5

अदाभ्यः पुरएता विशामग्निर्मानुषीणाम् । तूर्णी रथः सदा नवः ॥

अदाभ्य (अजेय) अग्नि मनुष्यांच्या विशांच्या पुढे पुरएता (अग्रगामी) होऊन चालतो. त्याची रथ-शक्ती वेगवान, सदा नव—नित्य नवी; आपली गती व प्रगती नवी करणारी.

Mantra 6

साह्वान्विश्वा अभियुजः क्रतुर्देवानाममृक्तः । अग्निस्तुविश्रवस्तमः ॥

तो सर्व विरोधी आघातांवर मात करतो; देवांमध्ये तो अच्युत, अमोघ ‘क्रतु’—संकल्प-शक्ती—आहे. तोच अग्नी, अतिविश्रुत; ज्याचे कार्य कोणालाही रोखता येत नाही.

Mantra 7

अभि प्रयांसि वाहसा दाश्वाँ अश्नोति मर्त्यः । क्षयं पावकशोचिषः ॥

त्याच्या वहन-शक्तीने दान करणारा मर्त्य ‘प्रयांसि’—अग्रगती, प्रगत साधने—प्राप्त करतो. पावक-शोचिष् अग्नीच्या तेजस्वी पवित्रतेत तो एक निवासस्थान जिंकतो.

Mantra 8

परि विश्वानि सुधिताग्नेरश्याम मन्मभिः । विप्रासो जातवेदसः ॥

जातवेदस्‌चे प्रेरित विप्र आम्ही, आमच्या ‘मन्म’—घडविलेल्या विचारांनी—अग्नीचे सर्व सुस्थित निधी परितः व्यापून प्राप्त करू; प्रकाशमान वाणीने आणि अंतःसंकल्पाने.

Mantra 9

अग्ने विश्वानि वार्या वाजेषु सनिषामहे । त्वे देवास एरिरे ॥

हे अग्ने, बल-समृद्धीच्या परिपूर्णतेत आम्ही सर्व वरणीय (इष्ट) धन-वैभव जिंकून मिळवू. कारण तुझ्यामध्येच देव प्रेरित होऊन आमच्या कर्म व हवि (अर्पण) यांकडे प्रवृत्त होतात.