Sukta 11
Sukta 3.11
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.11)
Agni
Gāyatrī (probable for RV 3.11.1; requires metrical confirmation)
ఈ సూక్తం అగ్నిని స్తుతిస్తుంది—యజ్ఞక్రియకు అగ్రభాగంలో నియమించబడిన ప్రధాన పురోహితుడు (హోతృ)గా, యజ్ఞాన్ని దాని సరైన మానవ క్రమంలో (ఆనుషక) తెలిసి తప్పులేకుండా ముందుకు నడిపించేవాడిగా వర్ణిస్తుంది. అగ్ని కులాల అజేయ నాయకుడు, వేగవంతుడు, నిత్యం నూతనంగా ప్రజ్వలించేవాడు అని ఆహ్వానించబడుతున్నాడు; అతడు దేవతలను హవిస్సు వద్దకు తీసుకొస్తాడు, అలాగే ఆరాధకులకు ఇష్టమైన ధనమూ బలమూ పొందేందుకు సహాయపడతాడు.
Mantras
Mantra 1
अग्निर्होता पुरोहितोऽध्वरस्य विचर्षणिः । स वेद यज्ञमानुषक् ॥
అగ్ని హోత, పురోహితుడు—అధ్వర (యజ్ఞ) యొక్క విచర్షణి, విశాలదర్శి; మానవ యజ్ఞాన్ని క్రమానుసారంగా అతడు తెలుసుకొనును.
Mantra 2
स हव्यवाळमर्त्य उशिग्दूतश्चनोहितः । अग्निर्धिया समृण्वति ॥
అతడు హవ్యవాహ అమర్త్యుడు, ఉశిగ్—ఉత్సుక జ్వాల, మరియు మన హితార్థం నియుక్తుడైన దూత; అగ్ని ధియా (జాగ్రత్త బుద్ధి) ద్వారా శక్తులను సమన్వయపరచి, కార్యాన్ని యథావిధిగా ప్రవృత్తింపజేస్తాడు.
Mantra 3
अग्निर्धिया स चेतति केतुर्यज्ञस्य पूर्व्यः । अर्थं ह्यस्य तरणि ॥
అగ్ని ధియా (ప్రేరిత ప్రజ్ఞ) ద్వారా చైతన్యవంతుడవుతాడు; అతడు యజ్ఞస్య పూర్వ్యః కేతుః (ధ్వజ-దీపం). ఎందుకంటే అతడే దీని అర్థాన్ని అవతలికి చేర్చి—యజ్ఞ లక్ష్యాన్ని సిద్ధం చేస్తాడు.
Mantra 4
अग्निं सूनुं सनश्रुतं सहसो जातवेदसम् । वह्निं देवा अकृण्वत ॥
సహస్ (బలం) యొక్క సుతుడు, సనశ్రుత (ప్రాచీన-ప్రసిద్ధుడు), జాతవేదస్—అటువంటి అగ్నిని దేవులు వహ్ని (వాహకుడు)గా చేశారు. ఈ విధంగా దివ్య శక్తులు మనలో హవిస్సును మరియు భవనాన్ని మోయగల అగ్నిని స్థాపిస్తాయి.
Mantra 5
अदाभ्यः पुरएता विशामग्निर्मानुषीणाम् । तूर्णी रथः सदा नवः ॥
అదాభ్య (అజేయ) అగ్ని మానుషీణాం విశాం ముందు పురఏతా (అగ్రగామి)గా సాగుతాడు. అతని రథ-శక్తి వేగవంతం, సదా నవ—నిత్య నూతనం; మన గమనాన్ని, పురోగతిని పునర్నవీకరిస్తుంది.
Mantra 6
साह्वान्विश्वा अभियुजः क्रतुर्देवानाममृक्तः । अग्निस्तुविश्रवस्तमः ॥
అతడు సమస్త విరోధి ఒత్తిళ్లను జయిస్తాడు; దేవులలో అతడు అచ్యుతమైన, అమోఘమైన ‘క్రతు’—సంకల్ప-శక్తి. అదే అగ్ని—అత్యంత విస్తృత-ఖ్యాతిగలవాడు; అతని కార్యాన్ని ఎవరూ అడ్డుకోలేరు.
Mantra 7
अभि प्रयांसि वाहसा दाश्वाँ अश्नोति मर्त्यः । क्षयं पावकशोचिषः ॥
అతని వాహన-శక్తి ద్వారా దానం చేసే మర్త్యుడు ‘ప్రయాంసి’—ముందుకు సాగే గమనాలు, ప్రగతిసాధనలు—సాధిస్తాడు. పావక-శోచిష్ అగ్ని యొక్క ప్రకాశమయ పవిత్రతలో అతడు ఒక నివాసాన్ని పొందుతాడు.
Mantra 8
परि विश्वानि सुधिताग्नेरश्याम मन्मभिः । विप्रासो जातवेदसः ॥
జాతవేదస్కు ప్రేరితులైన విప్రులమైన మేము, మా ‘మన్మ’—రూపుదిద్దుకున్న ఆలోచనలు—ద్వారా అగ్ని యొక్క సమస్త సుసంస్థిత నిధులను చుట్టుముట్టి పొందుదుము; ప్రకాశిత వాక్కుతోను అంతఃసంకల్పంతోను.
Mantra 9
अग्ने विश्वानि वार्या वाजेषु सनिषामहे । त्वे देवास एरिरे ॥
హే అగ్నీ, బల-సమృద్ధి యొక్క పుష్కలతల్లో మేము అన్ని వాంఛనీయ (వరణీయ) సంపదలను గెలుచుకొందుము. ఎందుకంటే నీలోనే దేవులు ప్రేరితులై మా కర్మమూ హవిస్సూ (అర్పణ) వైపు చలించుచున్నారు.
Frequently Asked Questions
It presents Agni as the leading priest of the sacrifice who knows the correct order of the rite and successfully brings the gods to the offering, granting prosperity and strength.
‘Purohita’ means placed in front as the guiding priest, and ‘hotṛ’ is the invoker who calls the gods; together they show Agni as the one who leads and completes the ritual properly.
It suggests “in proper human sequence” or “step by step,” emphasizing that Agni understands and carries out the sacrifice in the right order, without confusion or omission.
Ask anything about Sukta 11 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.