Sukta 25
Sukta 2.25
Gṛtsamada (traditional ascription)
Brahmaṇaspati (with Agni as invoked instrument)
Jagatī (probable for RV 2.25 refrain structure; confirm by metrical count)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବାଣୀ ଓ ଯଜ୍ଞ-ନିପୁଣତାର ଅଧିପତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ସଫଳ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର “ଯୋଗ” କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଜ୍ୱାଳନ ଓ ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦେଇ ନେବା ଶକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ। ତାଙ୍କୁ ବାଙ୍କା ବିରୋଧର ସମ୍ମୁଖରେ ଅପରାଜେୟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ସେ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗନ୍ତି ଏବଂ ଭକ୍ତ ପାଇଁ ନିରାପଦ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି। ପୁନରାବୃତ୍ତ ଧ୍ରୁବପଦ ତାଙ୍କର ଏହି ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ ଯେ ସେ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ, ବିଜୟୀ ଦଳରେ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି।
Mantras
Mantra 1
इन्धानो अग्निं वनवद्वनुष्यतः कृतब्रह्मा शूशुवद्रातहव्य इत् । जातेन जातमति स प्र सर्सृते यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥
ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି ସେ ଉପାସକ ପାଇଁ ଜୟ ଆଣେ; ବ୍ରହ୍ମ (ବାଣୀ) ଗଢ଼ି ସେ ତୀବ୍ରତେଜସ୍ବୀ ହୁଏ, ଯାହାର ହବ୍ୟ ସ୍ୱୀକୃତ। ଜନିତ ଦ୍ୱାରା ଜନିତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ଆଗକୁ ସରେ; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ-ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଜ (ଯୋଗ-ସହଚର)କୁ ଯୁକ୍ତ କରେ—କର୍ମ ପାଇଁ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି।
Mantra 2
वीरेभिर्वीरान्वनवद्वनुष्यतो गोभी रयिं पप्रथद्बोधति त्मना । तोकं च तस्य तनयं च वर्धते यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥
ବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରୟାସୀ ଉପାସକ ପାଇଁ ବୀରମାନଙ୍କୁ ଜିତାଏ; ଗୋଭିଃ (କିରଣ/ଗୋ) ଦ୍ୱାରା ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି)କୁ ପ୍ରସାର କରି, ନିଜ ସ୍ୱଭାବଶକ୍ତିରେ ତାହାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ। ତେବେ ତାହାର ବଂଶ ଓ ସନ୍ତତି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ—ଯାହା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଜକୁ ଶକ୍ତିସହଚର କରନ୍ତି।
Mantra 3
सिन्धुर्न क्षोदः शिमीवाँ ऋघायतो वृषेव वध्रीँरभि वष्ट्योजसा । अग्नेरिव प्रसितिर्नाह वर्तवे यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥
ପ୍ରବାହିତ ସିନ୍ଧୁ ପରି ପ୍ରଚଣ୍ଡ, ବାଙ୍କା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିରୋଧେ—ସେ ବଳରେ ପ୍ରହାର କରେ, ଯେପରି ବୃଷଭ ବନ୍ଧା ନିବନ୍ଧନକୁ ଭାଙ୍ଗି ଫେଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅଗ୍ରଗତି ପରି ତାହାର ପ୍ରେରଣା—ତାକୁ ପଛକୁ ଫେରାଇବା ଯାଏ ନାହିଁ; ଯାହା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଜନକୁ (ଜୁଆ-ସହଚରକୁ) ଶକ୍ତିମାନ କରନ୍ତି।
Mantra 4
तस्मा अर्षन्ति दिव्या असश्चतः स सत्वभिः प्रथमो गोषु गच्छति । अनिभृष्टतविषिर्हन्त्योजसा यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଧାରାମାନେ ଅଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ବହେ; ନିଜ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ସେ ଗୋଶୁ—କିରଣ/ଗୋମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ପ୍ରଥମେ ପହଞ୍ଚେ। ଅନିଭୃଷ୍ଟ-ତବିଷି (ଅଦମ୍ୟ ତେଜ) ଥିବା ସେ ବଳରେ ହନନ କରେ; ଯାହା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଜନକୁ (ଜୁଆ-ସହଚରକୁ) ଶକ୍ତିମାନ କରନ୍ତି।
Mantra 5
तस्मा इद्विश्वे धुनयन्त सिन्धवोऽच्छिद्रा शर्म दधिरे पुरूणि । देवानां सुम्ने सुभगः स एधते यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ସିନ୍ଧବ—ନଦୀମାନେ—ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ ଗତିମାନ ହୁଅନ୍ତି; ଅନେକ ଅଚ୍ଛିଦ୍ର ଶର୍ମ—ଆଶ୍ରୟ—ସେମାନେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଦେବମାନଙ୍କ ସୁମ୍ନେ—କୃପାରେ—ସେ ସୁଭଗ ହୋଇ ବୃଦ୍ଧି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଯାହା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଜନକୁ (ଜୁଆ-ସହଚରକୁ) ଶକ୍ତିମାନ କରନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
Brahmaṇaspati is the deity of brahman—powerful, well-formed sacred speech and priestly insight that makes rituals and intentions succeed. In this hymn he is also the one who unites all needed powers into a single effective effort.
The refrain highlights the central idea: Brahmaṇaspati “makes each and every yoke-fellow,” meaning he brings allies, energies, and faculties into cooperation so the work can be completed without obstruction.
It asks for unstoppable progress, the breaking of restraints and hostile resistance, and the establishment of “acchidra śarma”—unbroken protection and secure well-being—along with growth and good fortune under divine favor.
Ask anything about Sukta 25 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.