
Sukta 1.84
Gotama Rāhūgaṇa (traditionally for RV 1.84)
Indra
Gāyatrī (probable for RV 1.84.1; verse-level verification recommended)
ഇത് സോമപീഡനയാഗത്തിലെ ഇന്ദ്രാവാഹനസ്തുതിയാണ്; ‘അത്യന്തം ശക്തനായ’ ദേവനെ യാഗത്തിലേക്ക് വിളിച്ചു, സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ആകാശത്തെ നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ വിജയശക്തിയായ ഇന്ദ്രിയത്തോടെ നിറഞ്ഞ് അവൻ വരണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രന്റെ മഹാബലം പുകഴ്ത്തുകയും, പാനീയത്തെ ഒരുക്കുന്ന മരുৎഗണങ്ങളുമായും ഗോ-സോമശക്തികളുമായും അവന്റെ സഹവാസം സ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ജനങ്ങൾക്ക് ഒരിക്കലും മുടങ്ങാത്ത സംരക്ഷണവും ജനസമൂഹങ്ങൾക്ക് അളന്നുനൽകുന്ന സമ്പത്തും ദയചെയ്യണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
असावि सोम इन्द्र ते शविष्ठ धृष्णवा गहि । आ त्वा पृणक्त्विन्द्रियं रजः सूर्यो न रश्मिभिः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, അതിശക്തനേ! നിനക്കായി സോമം പിഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ധൃഷ്ണു ബലത്തോടെ വരിക. സൂര്യൻ തന്റെ രശ്മികളാൽ രജഃ (അന്തരിക്ഷ-വിസ്താരം) നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ, പ്രകാശമയ ലോകം നിന്നെ ഇന്ദ്രിയ (ഇന്ദ്ര-ശക്തി) കൊണ്ട് പരിപൂർണ്ണമാക്കട്ടെ.
Mantra 2
इन्द्रमिद्धरी वहतोऽप्रतिधृष्टशवसम् । ऋषीणां च स्तुतीरुप यज्ञं च मानुषाणाम् ॥
ഇന്ദ്രനെയേ രണ്ടു ഹരി (താമ്രവർണ്ണ അശ്വങ്ങൾ) വഹിക്കുന്നു—അപ്രതിധൃഷ്ട ശവസ് (അജേയ ബലം) ഉള്ളവനെ—ഋഷികളുടെ സ്തുതികളിലേക്കും മനുഷ്യരുടെ യജ്ഞത്തിലേക്കും.
Mantra 3
आ तिष्ठ वृत्रहन्रथं युक्ता ते ब्रह्मणा हरी । अर्वाचीनं सु ते मनो ग्रावा कृणोतु वग्नुना ॥
ഹേ വൃത്രഹൻ (തടസ്സനാശക), നീ രഥത്തിൽ आरोഹിക്ക; ബ്രഹ്മ (മന്ത്രശക്തി)കൊണ്ട് നിന്റെ രണ്ടു ഹരി (താമ്രവർണ്ണ അശ്വങ്ങൾ) യുക്തമായിരിക്കുന്നു. വേഗപ്രേരണയോടെ ഗ്രാവാ (സോമപേഷണക്കല്ല്) നിന്റെ മനസ്സിനെ മുഴുവനായി ഞങ്ങളിലേക്കു തിരിക്കട്ടെ.
Mantra 4
इममिन्द्र सुतं पिब ज्येष्ठममर्त्यं मदम् । शुक्रस्य त्वाभ्यक्षरन्धारा ऋतस्य सादने ॥
ഹേ ഇന്ദ്ര, ഈ സുത (പിഴിഞ്ഞ) സോമം പാനം ചെയ്ക—ജ്യേഷ്ഠം, അമർത്യമായ മദം (ദിവ്യാനന്ദോന്മാദം). ഋതത്തിന്റെ സാദനത്തിൽ ശുക്ര (പ്രകാശമയ) ധാരകൾ നിനക്കു നേരെ ഒഴുകുന്നു.
Mantra 5
इन्द्राय नूनमर्चतोक्थानि च ब्रवीतन । सुता अमत्सुरिन्दवो ज्येष्ठं नमस्यता सहः ॥
ഇപ്പോൾ ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി പാടുവിൻ, ഉക്ത (വിധിപൂർവ്വ സ്തുതി)ങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുവിൻ. സുത ഇന്ദു (സോമബിന്ദുക്കൾ) ആനന്ദോന്മാദത്തിലായി; ജ്യേഷ്ഠ സഹഃ (പരമശക്തി)യെ നമസ്കരിക്കുവിൻ.
Mantra 6
नकिष्ट्वद्रथीतरो हरी यदिन्द्र यच्छसे । नकिष्ट्वानु मज्मना नकिः स्वश्व आनशे ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ! നീ ദാനം നൽകാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നപ്പോൾ, നിന്റെ രണ്ടു ഹരികൾ (താമ്രവർണ്ണ അശ്വങ്ങൾ) സഹിതം നിന്നേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനായ രഥസാരഥി ആരുമില്ല. നിന്റെ മഹത്വത്തിൽ ആരും നിന്നെ അനുഗമിക്കുകയില്ല; സ്വന്തം അശ്വങ്ങളാൽ പോലും ആരും നിന്നെ എത്തിപ്പിടിക്കുകയില്ല.
Mantra 7
य एक इद्विदयते वसु मर्ताय दाशुषे । ईशानो अप्रतिष्कुत इन्द्रो अङ्ग ॥
യാഗാർപ്പണം ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യന് സത്യമായ വസു (സമ്പത്ത്) ഏകാന്തമായി വിഭജിച്ചു നൽകുന്നവൻ—അപ്രതിഷ്കുതൻ, അധിപതി, സ്വാമി—അവൻ ഇന്ദ്രൻ തന്നേ; അതെ, ആ ഇന്ദ്രൻ.
Mantra 8
कदा मर्तमराधसं पदा क्षुम्पमिव स्फुरत् । कदा नः शुश्रवद्गिर इन्द्रो अङ्ग ॥
എപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ തന്റെ പാദത്തോടെ യുക്തമായ അർപ്പണമില്ലാത്ത മർത്ത്യനെ—ഉണങ്ങിയ തടി-തുമ്പുപോലെ—കുലുക്കി താഴെയിടും? പിന്നെ എപ്പോൾ, ഹാ ഇന്ദ്രാ, അവൻ നമ്മുടെ വിളിയും വാക്കും കേൾക്കും?
Mantra 9
यश्चिद्धि त्वा बहुभ्य आ सुतावाँ आविवासति । उग्रं तत्पत्यते शव इन्द्रो अङ्ग ॥
ആരെങ്കിലും സോമം പിഴിഞ്ഞ്, അനേകരുടെ നടുവിൽ നിന്നെ വിളിച്ചു താഴെയിറക്കുമ്പോൾ, അവനു തന്നെയാണ് ആ ഉഗ്രശക്തി ലഭിച്ചു അധിപത്യമായി മാറുന്നത്—അതെ, അതാണ് ഇന്ദ്രൻ.
Mantra 10
स्वादोरित्था विषूवतो मध्वः पिबन्ति गौर्यः । या इन्द्रेण सयावरीर्वृष्णा मदन्ति शोभसे वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥
ഇങ്ങനെ മധുരമായ മധുവിന്റെ മാധുര്യം പ്രകാശമുള്ള ഗൗര്യഃ കുടിക്കുന്നു, വിശാലമായി സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിച്ച്; ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സഹയാത്രികരായി, വൃഷ്ണനോടൊപ്പം ശോഭയ്ക്കായി ഉല്ലസിക്കുന്നവർ—സമൃദ്ധിയാൽ നിറഞ്ഞവർ, അവന്റെ സ്വരാജ്യം അനുഗമിക്കുന്നു.
Mantra 11
ता अस्य पृशनायुवः सोमं श्रीणन्ति पृश्नयः । प्रिया इन्द्रस्य धेनवो वज्रं हिन्वन्ति सायकं वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥
ഇവ അവന്റെ പുള്ളിപ്പുള്ളിയായ യുവശക്തികൾ സോമത്തെ കലക്കി ഒരുക്കുന്നു; ഇന്ദ്രന്റെ പ്രിയ ധേനുക്കൾ വജ്രത്തെ—ആ സായകത്തെ—മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, സമൃദ്ധിയാൽ നിറഞ്ഞവർ, അവന്റെ സ്വരാജ്യം അനുഗമിച്ച്.
Mantra 12
ता अस्य नमसा सहः सपर्यन्ति प्रचेतसः । व्रतान्यस्य सश्चिरे पुरूणि पूर्वचित्तये वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥
അവർ പ്രചേതസ്സുകളായി, നമസ്കാരത്തോടും ബലത്തോടും കൂടി അവനെ ആരാധിച്ചു സേവിക്കുന്നു. അവന്റെ അനേകം വ്രതങ്ങൾ—കർമ്മനിയമങ്ങൾ—അവർ പിന്തുടർന്നു; പുരാതന ബോധത്തിനായി, സമൃദ്ധിയാൽ നിറഞ്ഞവർ, അവന്റെ സ്വരാജ്യം (സ്വാധീനാധിപത്യം) അനുസരിച്ച്.
Mantra 13
इन्द्रो दधीचो अस्थभिर्वृत्राण्यप्रतिष्कुतः । जघान नवतीर्नव ॥
ഇന്ദ്രൻ, അപ്രതിഷ്കുതൻ (അടക്കാനാവാത്തവൻ), ദധീചിയുടെ അസ്ഥികളാൽ വൃത്രങ്ങളെ—അവരോദ്ധത്തിന്റെ ആവരണങ്ങളെ—സംഹരിച്ചു; ഒൻപത്തൊമ്പത് (നവതീർ നവ) വൃത്രങ്ങളെ അവൻ ജഘാന ചെയ്തു.
Mantra 14
इच्छन्नश्वस्य यच्छिरः पर्वतेष्वपश्रितम् । तद्विदच्छर्यणावति ॥
പർവ്വതങ്ങളിൽ ഒളിപ്പിച്ചിരുന്ന അശ്വത്തിന്റെ ശിരസ്സിനെ തേടി, അവൻ അത് ശർയാണാവത്തിൽ കണ്ടെത്തി—വേഗഗതിയുടെ നഷ്ടപ്പെട്ട ശക്തിയെ വീണ്ടെടുത്തു.
Mantra 15
अत्राह गोरमन्वत नाम त्वष्टुरपीच्यम् । इत्था चन्द्रमसो गृहे ॥
ഇവിടെയേ അവർ ഗാവിന്റെ—ത്വഷ്ടൃയുടെ—ഗൂഢനാമം പിന്തുടർന്ന് കണ്ടെത്തി; ഇങ്ങനെ ചന്ദ്രന്റെ ഗൃഹത്തിൽ.
Mantra 16
को अद्य युङ्क्ते धुरि गा ऋतस्य शिमीवतो भामिनो दुर्हृणायून् । आसन्निषून्हृत्स्वसो मयोभून्य एषां भृत्यामृणधत्स जीवात् ॥
ഇന്ന് ആര് ഋതത്തിന്റെ അശ്വങ്ങളെ ധൂരിയിൽ (നുകപ്പാളിയിൽ) കെട്ടുന്നു—വേഗവാന്മാർ, ജ്വലിക്കുന്നവർ, നിയന്ത്രിക്കാൻ ദുഷ്കരർ? അമ്പുകളോടെ ഇരിക്കുന്ന, ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു ശ്വസിക്കുന്ന, ആനന്ദം പകരുന്ന അവർ; ആരാണ് അവരെ സേവനത്തിലേക്ക് കീഴ്പ്പെടുത്തുക, അവൻ ജീവിക്കട്ടെ.
Mantra 17
क ईषते तुज्यते को बिभाय को मंसते सन्तमिन्द्रं को अन्ति । कस्तोकाय क इभायोत रायेऽधि ब्रवत्तन्वे को जनाय ॥
ആര് മുന്നോട്ടു പായുന്നു, ആര് സംഘർഷത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു, ആര് ഭയപ്പെടുന്നു? സമീപസ്ഥനായ സത്യ ഇന്ദ്രനെ ആര് മനസ്സിൽ ധരിക്കാനാകും? ആര് അവനെ ബാല-ആത്മാവിനായി പറയുന്നു, ആര് ശക്തമായ ശക്തികൾക്കായി, ആര് റായ്—അസ്തിത്വത്തിന്റെ പൂർണ്ണത—ക്കായി? ആര് ദേഹത്തിനായി, ആര് നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ജനത്തിനായി പറയുന്നു?
Mantra 18
को अग्निमीट्टे हविषा घृतेन स्रुचा यजाता ऋतुभिर्ध्रुवेभिः । कस्मै देवा आ वहानाशु होम को मंसते वीतिहोत्रः सुदेवः ॥
ഹവിഷ്യത്താലും ഘൃതത്താലും, സ്രുചയാൽ, ധ്രുവമായ ഋതുക്കളിൽ ഋതുഭിഃ—യഥാവിധി ജനിച്ച യജ്ഞങ്ങളാൽ—അഗ്നിയെ ആരാണ് സ്തുതിച്ച് ആഹ്വാനിക്കുന്നത്? ആര്ക്കുവേണ്ടി ദേവന്മാർ ഹോമത്തിലേക്ക് രഥം ഓടിച്ച് വേഗത്തിൽ വരുന്നു? ആരാണ് സുദേവൻ, വീതിഹോത്ര—സത്യമായ സ്വീകരണ-വിധി—യെ, ഋതത്തിന്റെ പ്രകാശമയ ക്രമത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിനെ, മനസ്സിൽ ധരിക്കുന്നത്?
Mantra 19
त्वमङ्ग प्र शंसिषो देवः शविष्ठ मर्त्यम् । न त्वदन्यो मघवन्नस्ति मर्डितेन्द्र ब्रवीमि ते वचः ॥
നീ തന്നേ, ഹേ ദേവാ, അതിശവಿಷ್ಠ, മർത്ത്യനെ പ്ര ശംസിച്ച്—ഉന്നതനാക്കുന്നു. നിന്നൊഴികെ, ഹേ മഘവൻ ഇന്ദ്ര, മർഡിതാ—രക്ഷകനും ചികിത്സകനും—ആരും ഇല്ല. നിനക്കു ഞാൻ ഈ വചനം, ഈ ദൃഢവാക്യം, പറയുന്നു.
Mantra 20
मा ते राधांसि मा त ऊतयो वसोऽस्मान्कदा चना दभन् । विश्वा च न उपमिमीहि मानुष वसूनि चर्षणिभ्य आ ॥
ഹേ വസോ, നിന്റെ രാധാംസി—ദാനങ്ങൾ—ഉം നിന്റെ ഊതയഃ—സഹായങ്ങൾ—ഉം ഞങ്ങളെ ഒരിക്കലും വഞ്ചിക്കരുത്, ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടരുത്. ഹേ മാനുഷ, ഞങ്ങൾക്ക് സർവ്വ വസൂനി—ധനം-തേജസ്—പൂർണ്ണമായി അളന്ന് നൽകുക; ചർഷണിഭ്യഃ—ജനസമൂഹങ്ങൾക്കായി—അവയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.
It calls Indra to the Soma offering, praises his mighty vajra power, and asks him to protect the worshippers and grant complete prosperity to the people.
In Vedic ritual, Soma is the enlivening offering for Indra; the hymn treats Soma as what strengthens Indra’s heroic energy so he can overcome obstacles and bless the community.
It means self-sovereignty or independent lordship—Indra’s unconquered mastery, which the hymn presents as the source of victory, order, and generous gifts to humans.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.