Sukta 84

Mantra 1

असावि सोम इन्द्र ते शविष्ठ धृष्णवा गहि । आ त्वा पृणक्त्विन्द्रियं रजः सूर्यो न रश्मिभिः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ! ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੋਮ ਨਿਚੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਧ੍ਰਿਸ਼ਣੁ ਬਲ ਨਾਲ ਆ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਰਜਃ (ਅੰਤਰਿਕਸ਼-ਵਿਸਤਾਰ) ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਇੰਦਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਕਰੇ।

Mantra 2

इन्द्रमिद्धरी वहतोऽप्रतिधृष्टशवसम् । ऋषीणां च स्तुतीरुप यज्ञं च मानुषाणाम् ॥

ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹੀ ਦੋ ਹਰੀ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ ਘੋੜੇ) ਵਾਹੁਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਸ ਦਾ ਬਲ ਅਪ੍ਰਤਿਧ੍ਰਿਸ਼ਟ (ਅਜਿੱਤ) ਹੈ—ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਵੱਲ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਯਜ्ञ ਵੱਲ।

Mantra 3

आ तिष्ठ वृत्रहन्रथं युक्ता ते ब्रह्मणा हरी । अर्वाचीनं सु ते मनो ग्रावा कृणोतु वग्नुना ॥

ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ (ਰੋਕ-ਨਾਸਕ), ਤੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ; ਬ੍ਰਹਮ (ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਦੋ ਹਰੀ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ ਘੋੜੇ) ਜੁਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵੇਗਵਾਨ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਗ੍ਰਾਵਾ (ਸੋਮ-ਪੇਸ਼ਣ ਪੱਥਰ) ਤੇਰਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦੇਵੇ।

Mantra 4

इममिन्द्र सुतं पिब ज्येष्ठममर्त्यं मदम् । शुक्रस्य त्वाभ्यक्षरन्धारा ऋतस्य सादने ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇਹ ਸੁਤ (ਨਿਚੋੜਿਆ) ਸੋਮ ਪੀ—ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ, ਅਮਰਤ੍ਯ ਮਦ (ਦਿਵ੍ਯ ਉਲ੍ਹਾਸ)। ਋ਤ ਦੇ ਸਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ) ਧਾਰਾਂ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 5

इन्द्राय नूनमर्चतोक्थानि च ब्रवीतन । सुता अमत्सुरिन्दवो ज्येष्ठं नमस्यता सहः ॥

ਹੁਣ ਇੰਦਰ ਲਈ ਗਾਓ ਅਤੇ ਉਕਥ (ਵਿਧਿਵਤ ਸਤੁਤੀ) ਬੋਲੋ। ਸੁਤ ਇੰਦੂ (ਸੋਮ-ਬੂੰਦਾਂ) ਉਲ੍ਹਾਸਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਸਹਃ (ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ।

Mantra 6

नकिष्ट्वद्रथीतरो हरी यदिन्द्र यच्छसे । नकिष्ट्वानु मज्मना नकिः स्वश्व आनशे ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਚੁਣਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ ਤੇਰੇ ਦੋ ਹਰੀ (ਤਾਂਬੇ-ਰੰਗ) ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਥ-ਸਾਰਥੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

Mantra 7

य एक इद्विदयते वसु मर्ताय दाशुषे । ईशानो अप्रतिष्कुत इन्द्रो अङ्ग ॥

ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਤ੍ਯ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਵਸੁ (ਧਨ) ਵੰਡ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਅਪ੍ਰਤਿਸ਼ਕੁਤ, ਸਰਵਾਧਿਪਤੀ, ਸੁਆਮੀ—ਉਹੀ ਇੰਦਰ ਹੈ; ਹਾਂ, ਉਹੀ ਇੰਦਰ।

Mantra 8

कदा मर्तमराधसं पदा क्षुम्पमिव स्फुरत् । कदा नः शुश्रवद्गिर इन्द्रो अङ्ग ॥

ਕਦੋਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਯੋਗ ਅਰਪਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਰਤ੍ਯ ਨੂੰ—ਸੁੱਕੇ ਠੂੰਠ ਵਾਂਗ—ਹਿਲਾ ਕੇ ਡਾਹ ਦੇਵੇਗਾ? ਅਤੇ ਕਦੋਂ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਪੁਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਸੁਣੇਗਾ?

Mantra 9

यश्चिद्धि त्वा बहुभ्य आ सुतावाँ आविवासति । उग्रं तत्पत्यते शव इन्द्रो अङ्ग ॥

ਜੋ ਕੋਈ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹ ਕੇ, ਬਹੁਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਉਹ ਉਗ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਪਤਿ ਬਣਦੀ ਹੈ—ਹਾਂ, ਉਹੀ ਇੰਦਰ ਹੈ।

Mantra 10

स्वादोरित्था विषूवतो मध्वः पिबन्ति गौर्यः । या इन्द्रेण सयावरीर्वृष्णा मदन्ति शोभसे वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਗੌਰ੍ਯਃ ਮਧੁਰ ਮਧੂ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਪੀਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਗਤੀ ਨਾਲ; ਜੋ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਸਹਯਾਤਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਵೃಷਣ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਾ ਲਈ ਮਦਮਸਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਸ ਦੇ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯ ਦੇ ਅਨੁਸਰ।

Mantra 11

ता अस्य पृशनायुवः सोमं श्रीणन्ति पृश्नयः । प्रिया इन्द्रस्य धेनवो वज्रं हिन्वन्ति सायकं वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥

ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਿਤਰੀਆਂ ਯੁਵ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸੋਮ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਿਯ ਧੇਨੂਆਂ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ—ਉਸ ਸਾਯਕ ਨੂੰ—ਅੱਗੇ ਧੱਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਸ ਦੇ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯ ਦੇ ਅਨੁਸਰ।

Mantra 12

ता अस्य नमसा सहः सपर्यन्ति प्रचेतसः । व्रतान्यस्य सश्चिरे पुरूणि पूर्वचित्तये वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥

ਉਹ ਪ੍ਰਚੇਤਸ (ਸੁਚੇਤ) ਜਨ ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੇਕ ਵ੍ਰਤ—ਕਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾਏ ਹਨ; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੇਤਨਾ ਲਈ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੇ ਸਵਰਾਜ (ਆਤਮ-ਸਰਬਭੌਮਤਾ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ।

Mantra 13

इन्द्रो दधीचो अस्थभिर्वृत्राण्यप्रतिष्कुतः । जघान नवतीर्नव ॥

ਇੰਦਰ, ਅਪ੍ਰਤਿਸ਼ਕੁਤ (ਅਟੱਲ), ਦਧੀਚ ਦੇ ਅਸਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵ੍ਰਤ੍ਰਾਂ—ਅਵਰੋਧ ਦੇ ਆਵਰਨਾਂ—ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਿਆ; ਨਿਨਾਨਵੇਂ (ਨਵਤੀਰ ਨਵ) ਵ੍ਰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਜਘਾਨ ਕੀਤਾ।

Mantra 14

इच्छन्नश्वस्य यच्छिरः पर्वतेष्वपश्रितम् । तद्विदच्छर्यणावति ॥

ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਅਸ਼ਵ ਦਾ ਸਿਰ ਲੱਭਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਰਿਆਣਾਵਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ—ਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਦੀ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 15

अत्राह गोरमन्वत नाम त्वष्टुरपीच्यम् । इत्था चन्द्रमसो गृहे ॥

ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਂ ਦਾ—ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦਾ—ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਅਨੁਸਰ ਕੇ ਲੱਭ ਲਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦਰ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ।

Mantra 16

को अद्य युङ्क्ते धुरि गा ऋतस्य शिमीवतो भामिनो दुर्हृणायून् । आसन्निषून्हृत्स्वसो मयोभून्य एषां भृत्यामृणधत्स जीवात् ॥

ਅੱਜ ਕੌਣ ਰਿਤ ਦੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨੂੰ ਧੁਰੇ ਉੱਤੇ ਜੋੜਦਾ ਹੈ—ਵੇਗਵਾਨ, ਜ੍ਵਲੰਤ, ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਔਖੇ? ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਹ; ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕਰ ਲਏ, ਉਹ ਜੀਊਂਦਾ ਰਹੇ।

Mantra 17

क ईषते तुज्यते को बिभाय को मंसते सन्तमिन्द्रं को अन्ति । कस्तोकाय क इभायोत रायेऽधि ब्रवत्तन्वे को जनाय ॥

ਕੌਣ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਟੱਕਰ ਵੱਲ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਡਰਦਾ ਹੈ? ਨੇੜੇ ਵੱਸਦੇ ਸੱਚੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕੌਣ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਬਾਲ-ਆਤਮਾ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਬਲਵਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਰਾਯ—ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ—ਲਈ? ਕੌਣ ਦੇਹ ਲਈ ਅਤੇ ਕੌਣ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਜਨ ਲਈ ਬੋਲਦਾ ਹੈ?

Mantra 18

को अग्निमीट्टे हविषा घृतेन स्रुचा यजाता ऋतुभिर्ध्रुवेभिः । कस्मै देवा आ वहानाशु होम को मंसते वीतिहोत्रः सुदेवः ॥

ਹਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਅਤੇ ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ, ਸ੍ਰੁਚਾ ਨਾਲ, ਧ੍ਰੁਵ ਰਿਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਤੁਭਿਃ—ਯਥਾਵਿਧਿ ਜੰਮੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ—ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਹੋਮ ਵੱਲ ਰਥ ਹੰਕਦੇ ਹੋਏ ਤੁਰੰਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ? ਕੌਣ ਸੁਦੇਵ, ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ—ਸੱਚੀ ਸਵਾਗਤ-ਵਿਧੀ—ਨੂੰ, ਰਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕ੍ਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਦਾ ਹੈ?

Mantra 19

त्वमङ्ग प्र शंसिषो देवः शविष्ठ मर्त्यम् । न त्वदन्यो मघवन्नस्ति मर्डितेन्द्र ब्रवीमि ते वचः ॥

ਤੂੰ ਹੀ, ਹੇ ਦੇਵ, ਅਤਿ-ਸ਼ਵਿਸ਼ਠ, ਮਰਤ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰ ਸ਼ੰਸਿਸੇ—ਉੱਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਮਘਵਨ ਇੰਦਰ, ਮਰਡਿਤਾ—ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵਚਨ, ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬਚਨ, ਆਖਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 20

मा ते राधांसि मा त ऊतयो वसोऽस्मान्कदा चना दभन् । विश्वा च न उपमिमीहि मानुष वसूनि चर्षणिभ्य आ ॥

ਹੇ ਵਸੋ, ਤੇਰੇ ਰਾਧਾਂਸਿ—ਦਾਨ—ਅਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਊਤਯੋ—ਸਹਾਇਤਾਂ—ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨ ਧੋਖਾ ਦੇਣ, ਕਦੇ ਵੀ ਨ ਘਾਟ ਪੈਣ। ਅਤੇ ਹੇ ਮਾਨੁਸ਼, ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਵਸੂਨਿ—ਧਨ ਤੇ ਤੇਜ—ਪੂਰਾ ਮਾਪ ਕੇ ਦੇ; ਚਰਸ਼ਣਿਭ੍ਯਃ—ਲੋਕ-ਸਮੂਹਾਂ—ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ।