
Sukta 1.84
Gotama Rāhūgaṇa (traditionally for RV 1.84)
Indra
Gāyatrī (probable for RV 1.84.1; verse-level verification recommended)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ସୋମ-ପୀଡନ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ—“ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରବଳ” ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକୁ ଆସିବାକୁ ଡାକି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି କିରଣରେ ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କରେ ସେପରି ବିଜୟଶକ୍ତି (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ)ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆସିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଏଥିରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରାକ୍ରମ, ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଓ ଗୋ-ଶକ୍ତି/ସୋମ-ଶକ୍ତି ସହ ମିଶି ପାନୀୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ଗୁଣ ଗାୟନ କରାଯାଇଛି; ଏବଂ ଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଚ୍ୟୁତ ରକ୍ଷା ଓ ମାପି-ବଣ୍ଟା ଧନ ସମୃଦ୍ଧି ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି।
Mantra 1
असावि सोम इन्द्र ते शविष्ठ धृष्णवा गहि । आ त्वा पृणक्त्विन्द्रियं रजः सूर्यो न रश्मिभिः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ! ତୋ ପାଇଁ ସୋମ ପିଷାଯାଇଛି; ଧୃଷ୍ଣୁ ବଳ ନେଇ ଆସ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ନିଜ ରଶ୍ମିଦ୍ୱାରା ରଜଃ (ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ବିସ୍ତାର) ପୂରଣ କରେ, ସେପରି ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକ ତୋତେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଇନ୍ଦ୍ର-ଶକ୍ତି)ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁ।
Mantra 2
इन्द्रमिद्धरी वहतोऽप्रतिधृष्टशवसम् । ऋषीणां च स्तुतीरुप यज्ञं च मानुषाणाम् ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହିଁ ଦୁଇ ହରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱ) ବହନ କରନ୍ତି—ଯାହାଙ୍କ ଶବସ୍ (ବଳ) ଅପ୍ରତିଧୃଷ୍ଟ, ଅଜେୟ—ଋଷିମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତିମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଏବଂ ମାନବମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଦିଗକୁ।
Mantra 3
आ तिष्ठ वृत्रहन्रथं युक्ता ते ब्रह्मणा हरी । अर्वाचीनं सु ते मनो ग्रावा कृणोतु वग्नुना ॥
ହେ ବୃତ୍ରହନ୍ (ବାଧା-ନାଶକ), ତୁମେ ରଥରେ ଆରୋହଣ କର; ବ୍ରହ୍ମ (ମନ୍ତ୍ର-ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଦୁଇ ହରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱ) ଯୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ବେଗମୟ ପ୍ରେରଣା ସହ ଗ୍ରାବା (ସୋମପେଷଣ-ପଥର) ତୁମ ମନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆମ ପାଖକୁ ଫେରାଇଦେଉ।
Mantra 4
इममिन्द्र सुतं पिब ज्येष्ठममर्त्यं मदम् । शुक्रस्य त्वाभ्यक्षरन्धारा ऋतस्य सादने ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ସୁତ (ପିଡ଼ିତ) ସୋମକୁ ପାନ କର—ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଅମର୍ତ୍ୟ ମଦ (ଦିବ୍ୟ ଉଲ୍ଲାସ)। ଋତର ସାଦନରେ ଶୁକ୍ର (ପ୍ରଭାମୟ) ଧାରାମାନେ ତୁମ ପାଖକୁ ବହିଆସୁଛନ୍ତି।
Mantra 5
इन्द्राय नूनमर्चतोक्थानि च ब्रवीतन । सुता अमत्सुरिन्दवो ज्येष्ठं नमस्यता सहः ॥
ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଗାଅ ଏବଂ ଉକ୍ଥ (ବିଧିବଦ୍ଧ ସ୍ତୁତି) ଉଚ୍ଚାର କର। ସୁତ ଇନ୍ଦୁ (ସୋମ-ବିନ୍ଦୁମାନେ) ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସହଃ (ପରମ ଶକ୍ତି)କୁ ନମସ୍କାର କର।
Mantra 6
नकिष्ट्वद्रथीतरो हरी यदिन्द्र यच्छसे । नकिष्ट्वानु मज्मना नकिः स्वश्व आनशे ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦାନ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେତେବେଳେ ତୁମ ଦୁଇ ହରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱ ସହିତ ତୁମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥସାରଥି କେହି ନାହିଁ। ତୁମ ମହିମାରେ କେହି ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରିପାରେ ନାହିଁ; ନିଜ ଅଶ୍ୱ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେହି ତୁମକୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ।
Mantra 7
य एक इद्विदयते वसु मर्ताय दाशुषे । ईशानो अप्रतिष्कुत इन्द्रो अङ्ग ॥
ଯେ ଏକାକୀ ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ କରୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ବସୁ (ଧନ) ବଣ୍ଟନ କରିଦିଅନ୍ତି—ଅପ୍ରତିଷ୍କୁତ, ସର୍ବାଧିପତି, ସ୍ୱାମୀ—ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ର; ହଁ, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ର।
Mantra 8
कदा मर्तमराधसं पदा क्षुम्पमिव स्फुरत् । कदा नः शुश्रवद्गिर इन्द्रो अङ्ग ॥
କେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ପାଦଦ୍ୱାରା ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଅର୍ପଣହୀନ ମର୍ତ୍ୟକୁ—ଶୁଖିଲା ଠୁଣ୍ଠ ପରି—କମ୍ପାଇ ଭୂମିକୁ ପତିତ କରିବେ? ଏବଂ କେବେ, ହଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେ ଆମର ପୁକାର ଓ ବାଣୀକୁ ଶୁଣିବେ?
Mantra 9
यश्चिद्धि त्वा बहुभ्य आ सुतावाँ आविवासति । उग्रं तत्पत्यते शव इन्द्रो अङ्ग ॥
ଯେ କେହି ସୋମକୁ ପିଷି, ଅନେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମକୁ ଡାକି ନିମ୍ନକୁ ଆଣେ, ତାହାକୁ ହିଁ ସେ ଉଗ୍ର ଶକ୍ତି ମିଳେ ଏବଂ ଅଧିପତ୍ୟରୂପେ ପ୍ରବଳ ହୁଏ—ହଁ, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ର।
Mantra 10
स्वादोरित्था विषूवतो मध्वः पिबन्ति गौर्यः । या इन्द्रेण सयावरीर्वृष्णा मदन्ति शोभसे वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥
ଏଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗୌର୍ୟଃ ମଧୁମୟ ମଧୁରତାକୁ ପାନ କରନ୍ତି, ବିଶାଳ ଭାବେ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ଗତିରେ ଚଳି; ଯେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ସହଯାତ୍ରୀ ହୋଇ, ବୃଷ୍ଣା ସହ ଶୋଭା ପାଇଁ ମଦିତ ହୁଅନ୍ତି—ସମୃଦ୍ଧିମୟ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱରାଜ୍ୟକୁ ଅନୁସରି।
Mantra 11
ता अस्य पृशनायुवः सोमं श्रीणन्ति पृश्नयः । प्रिया इन्द्रस्य धेनवो वज्रं हिन्वन्ति सायकं वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥
ଏମାନେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଯୁବଶକ୍ତିମାନେ; ସୋମକୁ ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧେନୁମାନେ ବଜ୍ରକୁ—ସେ ସାୟକକୁ—ଆଗକୁ ପ୍ରେରଣ କରନ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧିମୟ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱରାଜ୍ୟକୁ ଅନୁସରି।
Mantra 12
ता अस्य नमसा सहः सपर्यन्ति प्रचेतसः । व्रतान्यस्य सश्चिरे पुरूणि पूर्वचित्तये वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥
ସେମାନେ ପ୍ରଚେତସ—ସୁଚେତନ—ହୋଇ, ନମସ୍କାର ଓ ବଳ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସେବା-ଆରାଧନା କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଅନେକ ବ୍ରତ—କର୍ମର ନିୟମ—ସେମାନେ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି; ପୁରାତନ ଚେତନା ପାଇଁ, ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱରାଜ୍ୟ (ସ୍ୱାଧୀନ ଅଧିପତ୍ୟ)କୁ ଅନୁସରି।
Mantra 13
इन्द्रो दधीचो अस्थभिर्वृत्राण्यप्रतिष्कुतः । जघान नवतीर्नव ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଅପ୍ରତିଷ୍କୁତ—ଅପରାଜେୟ—ହୋଇ, ଦଧୀଚିଙ୍କ ଅସ୍ଥିଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ରମାନଙ୍କୁ—ଅବରୋଧର ଆବରଣମାନଙ୍କୁ—ସଂହାର କଲେ; ନବତୀର୍ ନବ, ଅର୍ଥାତ୍ ନିର୍ଣ୍ଣବେ (୯୯) ବୃତ୍ରକୁ ସେ ଜଘାନ କଲେ।
Mantra 14
इच्छन्नश्वस्य यच्छिरः पर्वतेष्वपश्रितम् । तद्विदच्छर्यणावति ॥
ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚାଇ ରଖାଯାଇଥିବା ଅଶ୍ୱର ଶିରକୁ ଖୋଜୁଥିବା ସେ, ଶର୍ୟାଣାବତରେ ତାହାକୁ ଜାଣିଲେ/ପାଇଲେ—ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଗତିର ହରାଇଥିବା ଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃ ଅଧିଗତ କଲେ।
Mantra 15
अत्राह गोरमन्वत नाम त्वष्टुरपीच्यम् । इत्था चन्द्रमसो गृहे ॥
ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ସେମାନେ ଗୋର—ତ୍ୱଷ୍ଟୃଙ୍କ—ଗୁପ୍ତ ନାମକୁ ଅନୁସରି ଖୋଜି ପାଇଲେ; ଏଭଳି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହରେ।
Mantra 16
को अद्य युङ्क्ते धुरि गा ऋतस्य शिमीवतो भामिनो दुर्हृणायून् । आसन्निषून्हृत्स्वसो मयोभून्य एषां भृत्यामृणधत्स जीवात् ॥
ଆଜି କିଏ ଋତର ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଧୁରିରେ ଯୋଗାଏ—ବେଗବାନ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଦମନ କରିବାକୁ କଠିନ? ବାଣଧାରୀ ହୋଇ ଆସୀନ, ହୃଦୟରୁ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସେମାନେ; ଯେ ତାଙ୍କୁ ସେବାରେ ବଶ କରିପାରେ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ରହୁ।
Mantra 17
क ईषते तुज्यते को बिभाय को मंसते सन्तमिन्द्रं को अन्ति । कस्तोकाय क इभायोत रायेऽधि ब्रवत्तन्वे को जनाय ॥
କିଏ ଆଗକୁ ଧାଉଛି, କିଏ ସଂଘର୍ଷକୁ ଠେଲାଯାଉଛି, କିଏ ଭୟ କରୁଛି? ସମୀପସ୍ଥ ସତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କିଏ ମନେ ଧାରଣ କରିପାରିବ? କିଏ ତାଙ୍କୁ ଶିଶୁ-ଆତ୍ମା ପାଇଁ କହେ, କିଏ ବଳବାନ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଏବଂ କିଏ ରାୟ—ଅସ୍ତିତ୍ୱର ପୂର୍ଣ୍ଣତା—ପାଇଁ? କିଏ ଦେହ ପାଇଁ ଏବଂ କିଏ ଆମ ଭିତରର ଜନ ପାଇଁ କହେ?
Mantra 18
को अग्निमीट्टे हविषा घृतेन स्रुचा यजाता ऋतुभिर्ध्रुवेभिः । कस्मै देवा आ वहानाशु होम को मंसते वीतिहोत्रः सुदेवः ॥
ହବିଷା ଓ ଘୃତେନ, ସ୍ରୁଚା ଦ୍ୱାରା, ଧ୍ରୁବ ଋତୁମାନଙ୍କରେ ଋତୁଭିଃ—ଯଥାବିଧି ଜନ୍ମିତ ଯଜ୍ଞମାନେ—ଅଗ୍ନିକୁ କିଏ ସ୍ତୁତିପୂର୍ବକ ଆହ୍ୱାନ କରେ? କାହା ପାଇଁ ଦେବମାନେ ହୋମ ଦିଗକୁ ରଥ ହାଙ୍କି ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତି? କିଏ ସୁଦେବ, ବୀତିହୋତ୍ର—ସତ୍ୟ ସ୍ୱାଗତ-ବିଧି—କୁ, ଋତର ଦୀପ୍ତିମାନ କ୍ରମ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଉଥିବା, ମନେ ଧାରଣ କରେ?
Mantra 19
त्वमङ्ग प्र शंसिषो देवः शविष्ठ मर्त्यम् । न त्वदन्यो मघवन्नस्ति मर्डितेन्द्र ब्रवीमि ते वचः ॥
ତୁମେ ହିଁ, ହେ ଦେବ, ଅତିଶବିଷ୍ଠ, ମର୍ତ୍ୟକୁ ପ୍ର ଶଂସିସେ—ଉନ୍ନତ କର। ତୁମ ବ୍ୟତୀତ, ହେ ମଘବନ ଇନ୍ଦ୍ର, ମର୍ଡିତା—ରକ୍ଷକ ଓ ଚିକିତ୍ସକ—ଆଉ କେହି ନାହିଁ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଏହି ବଚନ, ଏହି ଦୃଢ଼ବାଣୀ, କହୁଛି।
Mantra 20
मा ते राधांसि मा त ऊतयो वसोऽस्मान्कदा चना दभन् । विश्वा च न उपमिमीहि मानुष वसूनि चर्षणिभ्य आ ॥
ହେ ବସୋ, ତୁମ ରାଧାଂସି—ଦାନ—ଓ ତୁମ ଊତୟଃ—ସହାୟ—ଆମକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ନ ଠକାଉ, କେବେ ମଧ୍ୟ ନ ବିଫଳ ହେଉ। ଏବଂ ହେ ମାନୁଷ, ଆମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବସୂନି—ଧନ ଓ ତେଜ—ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାପରେ ବଣ୍ଟନ କର; ଚର୍ଷଣିଭ୍ୟଃ—ଜନସମୁଦାୟମାନଙ୍କ—ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।
It calls Indra to the Soma offering, praises his mighty vajra power, and asks him to protect the worshippers and grant complete prosperity to the people.
In Vedic ritual, Soma is the enlivening offering for Indra; the hymn treats Soma as what strengthens Indra’s heroic energy so he can overcome obstacles and bless the community.
It means self-sovereignty or independent lordship—Indra’s unconquered mastery, which the hymn presents as the source of victory, order, and generous gifts to humans.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.