Sukta 84

Mantra 1

असावि सोम इन्द्र ते शविष्ठ धृष्णवा गहि । आ त्वा पृणक्त्विन्द्रियं रजः सूर्यो न रश्मिभिः ॥

હે ઇન્દ્ર, અતિશય શક્તિશાળી! તારા માટે સોમ પિષાયો છે; ધૃષ્ણુ બળ લઈને આવ. સૂર્ય જેમ પોતાની કિરણોથી રજઃ (અંતરિક્ષ-વિસ્તાર) ભરે છે, તેમ તેજસ્વી લોક તને ઇન્દ્રિય (ઇન્દ્ર-શક્તિ)થી પરિપૂર્ણ કરે.

Mantra 2

इन्द्रमिद्धरी वहतोऽप्रतिधृष्टशवसम् । ऋषीणां च स्तुतीरुप यज्ञं च मानुषाणाम् ॥

ઇન્દ્રને જ બે હરિ (તામ્રવર્ણ ઘોડા) વહે છે—જેનું બળ અપ્રતિધૃષ્ટ છે—ઋષિઓની સ્તુતિઓ તરફ અને માનવોના યજ્ઞ તરફ.

Mantra 3

आ तिष्ठ वृत्रहन्रथं युक्ता ते ब्रह्मणा हरी । अर्वाचीनं सु ते मनो ग्रावा कृणोतु वग्नुना ॥

હે વૃત્રહન (અવરોધ-વિનાશક), તું રથ પર આરોહણ કર; બ્રહ્મ (મંત્ર-શક્તિ) વડે તારા બે હરિ (તામ્રવર્ણ અશ્વ) યુક્ત થયાં છે. વેગવાળી પ્રેરણાથી ગ્રાવા (સોમપેષણ-પથ્થર) તારો મન સંપૂર્ણપણે અમારી તરફ વાળે.

Mantra 4

इममिन्द्र सुतं पिब ज्येष्ठममर्त्यं मदम् । शुक्रस्य त्वाभ्यक्षरन्धारा ऋतस्य सादने ॥

હે ઇન્દ્ર, આ સુત (પિષાયેલો) સોમ પા—જ્યેષ્ઠ, અમર્ત્ય મદ (દિવ્ય ઉલ્લાસ). ઋતના સદનમાં શુક્ર (પ્રકાશમાન) ધારા તારી તરફ વહે છે.

Mantra 5

इन्द्राय नूनमर्चतोक्थानि च ब्रवीतन । सुता अमत्सुरिन्दवो ज्येष्ठं नमस्यता सहः ॥

હવે ઇન્દ્ર માટે ગાવો અને ઉક્થ (વિધિવત સ્તુતિ) ઉચ્ચારો. સુત ઇન્દુ (સોમ-બિંદુઓ) આનંદિત થયા છે; જ્યેષ્ઠ સહઃ (પરમ શક્તિ)ને નમસ્કાર કરો.

Mantra 6

नकिष्ट्वद्रथीतरो हरी यदिन्द्र यच्छसे । नकिष्ट्वानु मज्मना नकिः स्वश्व आनशे ॥

હે ઇન્દ્ર! જ્યારે તું દાન આપવા ઇચ્છે છે, ત્યારે તારા બે હરિ (તામ્રવર્ણ) અશ્વો સાથે તારા કરતાં ઉત્તમ રથચાલક કોઈ નથી. તારા મહિમામાં કોઈ તારો અનુગામી નથી; પોતાના જ અશ્વો વડે પણ કોઈ તને પહોંચી શકતો નથી.

Mantra 7

य एक इद्विदयते वसु मर्ताय दाशुषे । ईशानो अप्रतिष्कुत इन्द्रो अङ्ग ॥

જે એકલો જ અર્પણ કરનાર મર્ત્યને સાચું વસુ (ધન) વહેંચે છે—અપ્રતિષ્કુત, સર્વાધિપતિ, સ્વામી—એ ઇન્દ્ર જ છે, હા, એ જ ઇન્દ્ર.

Mantra 8

कदा मर्तमराधसं पदा क्षुम्पमिव स्फुरत् । कदा नः शुश्रवद्गिर इन्द्रो अङ्ग ॥

ક્યારે ઇન્દ્ર પોતાના પગથી અયોગ્ય અર્પણ કરનાર મર્ત્યને—સૂકા ઠૂંઠ જેવો—ધ્રુજાવીને પાડી દેશે? અને ક્યારે, હા ઇન્દ્ર, તે અમારી પુકાર અને વાણી સાંભળશે?

Mantra 9

यश्चिद्धि त्वा बहुभ्य आ सुतावाँ आविवासति । उग्रं तत्पत्यते शव इन्द्रो अङ्ग ॥

જે કોઈ સોમ દબાવી, બહુજન વચ્ચે તને આમંત્રિત કરી નીચે ઉતારે છે, તેને જ તે ઉગ્ર શક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે અને પ્રભુત્વ પામે છે—હા, એ જ ઇન્દ્ર છે.

Mantra 10

स्वादोरित्था विषूवतो मध्वः पिबन्ति गौर्यः । या इन्द्रेण सयावरीर्वृष्णा मदन्ति शोभसे वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥

આ રીતે મધુર મધુથી ભરેલી મીઠાશને તેજસ્વી ગૌર્યઃ પીવે છે, વિશાળપણે વિહરતી; જે ઇન્દ્ર સાથે સહયાત્રી બની, વૃષણ સાથે સૌંદર્ય માટે આનંદિત થાય છે—સમૃદ્ધિથી ભરપૂર, તેની સ્વરાજ્યતા અનુસરી.

Mantra 11

ता अस्य पृशनायुवः सोमं श्रीणन्ति पृश्नयः । प्रिया इन्द्रस्य धेनवो वज्रं हिन्वन्ति सायकं वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥

આ તેની ચિતરાં યુવાન શક્તિઓ સોમને મિશ્રિત કરી તૈયાર કરે છે; ઇન્દ્રની પ્રિય ધેનુઓ વજ્ર—તે સાયકને—આગળ ધપાવે છે, સમૃદ્ધિથી ભરપૂર, તેની સ્વરાજ્યતા અનુસરી.

Mantra 12

ता अस्य नमसा सहः सपर्यन्ति प्रचेतसः । व्रतान्यस्य सश्चिरे पुरूणि पूर्वचित्तये वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥

તેઓ પ્રજ્ઞાવાન, નમસ્કાર અને બળ સાથે તેની સેવા કરે છે. તેની અનેક વ્રતો—કર્મના નિયમો—નું અનુસરણ તેમણે કર્યું છે; પ્રાચીન ચેતના માટે, સમૃદ્ધિથી ભરપૂર, તેની સ્વરાજ્ય-સ્વાધીનતાને અનુસરીને.

Mantra 13

इन्द्रो दधीचो अस्थभिर्वृत्राण्यप्रतिष्कुतः । जघान नवतीर्नव ॥

ઇન્દ્ર, અપ્રતિહત, દધીચિના અસ્થિઓ વડે, વૃત્રી—અવરોધના આવરણો—ને સંહાર્યા; નવ્વાણું (નવતી નવ) વૃત્રીને તેણે ઘાત કર્યો.

Mantra 14

इच्छन्नश्वस्य यच्छिरः पर्वतेष्वपश्रितम् । तद्विदच्छर्यणावति ॥

પર્વતોમાં છુપાવાયેલ અશ્વના શિરને શોધતો, તેણે તે શર્યાણાવતમાં જાણ્યું—અને ઝડપી ગતિની ગુમ થયેલી શક્તિને પુનઃ પ્રાપ્ત કરી.

Mantra 15

अत्राह गोरमन्वत नाम त्वष्टुरपीच्यम् । इत्था चन्द्रमसो गृहे ॥

અહીં જ તેમણે ગાયનું—ત્વષ્ટૃનું—ગુપ્ત નામ અનુસરી શોધી કાઢ્યું; આ રીતે ચંદ્રના ગૃહમાં.

Mantra 16

को अद्य युङ्क्ते धुरि गा ऋतस्य शिमीवतो भामिनो दुर्हृणायून् । आसन्निषून्हृत्स्वसो मयोभून्य एषां भृत्यामृणधत्स जीवात् ॥

આજે કોણ ઋતના અશ્વોને ધુરા પર જોડે છે—વેગવાન, જ્વલંત, દુષ્કાબૂ? બાણધારી, હૃદયથી શ્વાસ લેતા, આનંદદાયક એવા તેઓ; જે તેમને સેવામાં વશ કરે, તે જીવતો રહે.

Mantra 17

क ईषते तुज्यते को बिभाय को मंसते सन्तमिन्द्रं को अन्ति । कस्तोकाय क इभायोत रायेऽधि ब्रवत्तन्वे को जनाय ॥

કોણ આગળ ધસી જાય છે, કોણ અથડામણ તરફ ધકેલાય છે, કોણ ભય પામે છે? કોણ નજીક રહેલા સત્ય ઇન્દ્રને મનમાં ધારણ કરી શકે? કોણ તેને બાળક-આત્મા માટે કહે છે, કોણ બળવાન શક્તિઓ માટે, અને કોણ રાય—અસ્તિત્વની પૂર્ણતા—માટે? કોણ દેહ માટે અને કોણ આપણા અંદરના જન માટે બોલે છે?

Mantra 18

को अग्निमीट्टे हविषा घृतेन स्रुचा यजाता ऋतुभिर्ध्रुवेभिः । कस्मै देवा आ वहानाशु होम को मंसते वीतिहोत्रः सुदेवः ॥

હવિષ્ય અને ઘૃતથી, સ્રુચા વડે, ધ્રુવ ઋતુઓમાં ઋતુભિઃ—યોગ્ય રીતે જન્મેલા યજ્ઞોથી—અગ્નિને કોણ સ્તુતિપૂર્વક આહ્વાને છે? કોના માટે દેવો હોમ તરફ રથ હાંકતા ઝડપથી આવે છે? કોણ સુદેવ, વીતિહોત્ર—સત્ય સ્વાગત-વિધિ—ને, ઋતના તેજસ્વી ક્રમ તરફ દોરી જતી, મનમાં ધારણ કરે છે?

Mantra 19

त्वमङ्ग प्र शंसिषो देवः शविष्ठ मर्त्यम् । न त्वदन्यो मघवन्नस्ति मर्डितेन्द्र ब्रवीमि ते वचः ॥

તું જ, હે દેવ, અતિશવಿಷ್ಠ, મર્ત્યને પ્ર શંસિસે—ઉન્નત કરે છે. તારા સિવાય, હે મઘવન ઇન્દ્ર, કોઈ મર્ડિતા—રક્ષક અને ઉપચારક—નથી. તને હું આ વચન, આ નિશ્ચયવાણી, કહું છું.

Mantra 20

मा ते राधांसि मा त ऊतयो वसोऽस्मान्कदा चना दभन् । विश्वा च न उपमिमीहि मानुष वसूनि चर्षणिभ्य आ ॥

હે વસો, તારા રાધાંસિ—દાન—અને તારી ઊતયો—સહાય—અમને કદી પણ ન દભે, કદી નિષ્ફળ ન થાય. અને હે માનુષ, અમારા માટે સર્વ વસૂનિ—ધન-તેજ—પૂર્ણ માપે વહેંચી દે; ચર્ષણિભ્યઃ—જનસમુદાયો—માટે તેને અહીં લાવી દે.