Rig Veda 1.84.4 — Mandala 1, Sukta 84, Mantra 4

Sukta 1.84

Rishi: Gotama Rāhūgaṇa (traditionally for RV 1.84)

Devata: Indra

Chandas: Gāyatrī (probable; verse-level verification recommended)

Samhita Patha (Devanagari)

इममिन्द्र सुतं पिब ज्येष्ठममर्त्यं मदम् । शुक्रस्य त्वाभ्यक्षरन्धारा ऋतस्य सादने ॥

Transliteration

imám indra sutáṁ piba jyéṣṭham amártyaṁ mádam | śukrásya tvā́bhy àkṣaran dhā́rā ṛtásya sā́dane ||

Translation

ഹേ ഇന്ദ്ര, ഈ സുത (പിഴിഞ്ഞ) സോമം പാനം ചെയ്ക—ജ്യേഷ്ഠം, അമർത്യമായ മദം (ദിവ്യാനന്ദോന്മാദം). ഋതത്തിന്റെ സാദനത്തിൽ ശുക്ര (പ്രകാശമയ) ധാരകൾ നിനക്കു നേരെ ഒഴുകുന്നു.

Word by Word

• इमम्: this (him/it)
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: (सम्बोधन)
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सुतम्: pressed (Soma)
• सुतम्: कर्म
• Type: Noun/Participle
• Root: सु (धातु) → सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; PPP) अथवा ‘सुत’ (सोमः)

• पिब: drink
• पिब: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (पिबति)

• ज्येष्ठम्: the foremost/eldest
• ज्येष्ठम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक; ‘श्रेष्ठ/प्रथम’)

• अमर्त्यम्: immortal
• अमर्त्यम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-मर्त्य (प्रातिपदिक) < मृ (धातु) ‘मर्त्य’

• मदम्: intoxicating exhilaration (draught)
• मदम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक) < मद् (धातु) ‘हर्ष/मत्तता’

• शुक्रस्य: of the bright/pure (Soma)
• शुक्रस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अभ्यक्षरन्: they flowed toward/over (you)
• अभ्यक्षरन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षर् (धातु) + अभि (उपसर्ग)

• धाराः: streams
• धाराः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धारा (प्रातिपदिक) < धृ/धारय्-सम्बन्धः

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/rite)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• सादने: in the seat/abode
• सादने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सादन (प्रातिपदिक) < सद् (धातु) ‘आसीन/आसन/निवास’