Sukta 56
Sukta 1.56
Indra (high probability in this local sequence; exact assignment should be confirmed from RV Anukramaṇī)
Trishtubh (probable; requires metrical verification)
ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്രന്റെ അപ്രതിരോധ്യമായ മുന്നേറ്റത്തെ സ്തുതിക്കുന്നു: അവൻ വേഗമേറിയ കുതിരപോലെ എഴുന്നേൽക്കുന്നു, തവിട്ടുനിറം കെട്ടിയ രഥവുമായി മുന്നേറുന്നു, ഗർജ്ജിക്കുന്ന ശക്തിയാൽ അന്ധകാരം അകറ്റുന്നു. തന്റെ തന്നെ തവിഷി (ദൈവിക ബലം) കൊണ്ട് ശക്തനായ ഇന്ദ്രൻ ദ്യാവാപൃഥിവിയെ താങ്ങുന്നു; സോമാനന്ദത്തിൽ വൃത്രന്റെ ബന്ധനങ്ങൾ തകർത്തു ജലങ്ങളെ മോചിപ്പിക്കുന്നു. സംരക്ഷണത്തിനും പ്രകാശത്തിനും സമൃദ്ധിക്കും വേണ്ടി ഇന്ദ്രന്റെ വിജയശക്തിയെ ആഹ്വാനിക്കുന്നതാണ് ഈ സൂക്തം.
Mantras
Mantra 1
एष प्र पूर्वीरव तस्य चम्रिषोऽत्यो न योषामुदयंस्त भुर्वणिः । दक्षं महे पाययते हिरण्ययं रथमावृत्या हरियोगमृभ्वसम् ॥
ഈ (ഇന്ദ്രൻ) പുരാതന ശക്തികളെ മുന്നോട്ടു നയിക്കുന്നു; മറവിൽ നിന്നുയരുന്ന കുതിരപോലെ, വേഗഗാമി. മഹാനുവേണ്ടി സ്വർണ്ണദക്ഷത (ദക്ഷ) പാനം ചെയ്യിക്കുന്നു; ഹരികളാൽ (തവിട്ടുനിറ അശ്വങ്ങൾ) യുക്തമായ രഥം തിരിച്ചു, ഋഭുസമമായ കൈവൈഭവത്തോടെ മുന്നേറുന്നു.
Mantra 2
तं गूर्तयो नेमन्निषः परीणसः समुद्रं न संचरणे सनिष्यवः । पतिं दक्षस्य विदथस्य नू सहो गिरिं न वेना अधि रोह तेजसा ॥
അവന്റെ അടുക്കലേക്ക് സുനിയന്ത്രിതമായ അന്വേഷകർ—നിയത പ്രേരണകൾ (ഇഷഃ) വഹിച്ച്—സമുദ്രസംഗമത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന ധാരകളെപ്പോലെ ഒരുമിച്ചു നീങ്ങുന്നു. ഇപ്പോൾ അവർ ദക്ഷയുടെ പതിയിലേക്കും, വിദഥ (യജ്ഞസഭ)യുടെ അധിപതിയിലേക്കും—ബലത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ—പർവ്വതം കയറുന്ന ആഗ്രഹികളുപോലെ, അവന്റെ തേജസ്സിന്റെ ജ്വാലയാൽ കയറുന്നു.
Mantra 3
स तुर्वणिर्महाँ अरेणु पौंस्ये गिरेर्भृष्टिर्न भ्राजते तुजा शवः । येन शुष्णं मायिनमायसो मदे दुध्र आभूषु रामयन्नि दामनि ॥
അവൻ തുർവണി—മഹാൻ, പുരുഷബലത്തിൽ ധൂളിരഹിതൻ—പർവ്വതത്തിന്റെ മിന്നുന്ന പ്രഹാരത്തെപ്പോലെ ദീപ്തമാകുന്നു: അവന്റെ തുജാ ശവ (പ്രേരകബലം). അതേ ശക്തിയാൽ, ആയസ (ഇരുമ്പുപോലെ അചഞ്ചല) മദത്തിൽ, അവൻ മായാവിയായ ശുഷ്ണനെ അമർത്തി; ആക്രമണങ്ങളുടെ നടുവിൽ അവനെ കീഴടക്കി, ബന്ധനത്തിൽ കെട്ടി.
Mantra 4
देवी यदि तविषी त्वावृधोतय इन्द्रं सिषक्त्युषसं न सूर्यः । यो धृष्णुना शवसा बाधते तम इयर्ति रेणुं बृहदर्हरिष्वणिः ॥
ദേവീശക്തി—നിന്റെ വർധിച്ചുവരുന്ന തവിഷി—നമ്മുടെ സഹായത്തിനായി ഇന്ദ്രനെ യോജിപ്പിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യൻ ഉഷസ്സിനെ യോജിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ; അപ്പോൾ ധൃഷ്ണുവായ ശവസോടെ തമസ്സിനെ തള്ളിനീക്കുന്നവൻ മഹത്തായ രേണുവിനെ ചലിപ്പിക്കുന്നു—ഹരിഷ്വണി (ഹരിതാശ്വങ്ങളുള്ളവൻ) ഗർജ്ജിച്ച് പാഞ്ഞുചെല്ലുന്നു.
Mantra 5
वि यत्तिरो धरुणमच्युतं रजोऽतिष्ठिपो दिव आतासु बर्हणा । स्वर्मीळ्हे यन्मद इन्द्र हर्ष्याहन्वृत्रं निरपामौब्जो अर्णवम् ॥
നീ അചലവും അച്യുതവുമായ ധരുൺ (സ്ഥിരാധാരം) അതിക്രമിച്ച്, ബർഹണ (ഉന്നതികര) ശക്തിയാൽ രജഃ (മധ്യലോകം) കടന്നപ്പോൾ; അപ്പോൾ സ്വർമീൾഹേ—സ്വർ (പ്രകാശം) ജയിപ്പിക്കുന്ന—ആ മദത്തിൽ, ഹേ ഇന്ദ്ര, നീ ആനന്ദത്തോടെ വൃത്രനെ വധിച്ചു, ജലങ്ങളുടെ അർണവം (സമുദ്ര-പ്രവാഹം) പുറത്തേക്ക് ഒഴുകുവാൻ വിട്ടു.
Mantra 6
त्वं दिवो धरुणं धिष ओजसा पृथिव्या इन्द्र सदनेषु माहिनः । त्वं सुतस्य मदे अरिणा अपो वि वृत्रस्य समया पाष्यारुजः ॥
നീ നിന്റെ ഓജസ്സാൽ ദിവ്യത്തിന്റെ ദൃഢ ധരുൺ (സ്ഥിരാധാരം) സ്ഥാപിക്കുന്നു; ഹേ മഹിമാവാൻ ഇന്ദ്ര, പൃഥിവിയുടെ സദനങ്ങളിൽ (അടിത്തറകളിൽ) നീ ആസനം എടുക്കുന്നു. സുതസോമത്തിന്റെ മദത്തിൽ നീ അപഃ (ജലങ്ങളെ) മോചിപ്പിക്കുന്നു; വൃത്രന്റെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സന്ധികളും പാശ്യ (ബന്ധനങ്ങളും) നീ തകർത്തുകളയുന്നു.
Frequently Asked Questions
The hymn praises Indra, especially his victorious strength, his tawny-steed chariot, and his power to remove darkness and obstacles.
It refers to the classic Vedic story where Indra breaks Vṛtra’s blockage and lets the waters flow again—symbolizing rain, abundance, and the freeing of blocked life-energy.
Taviṣī is Indra’s divine might or empowering power. The hymn describes it as the force that ‘yokes’ Indra to help, like the Sun bringing forth the Dawn.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.