
Sukta 1.57
Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi
Indra
Triṣṭubh
ആറ് ഋക്കുകളുള്ള ത്രിഷ്ടുഭ് ഛന്ദസ്സിലെ ഈ സൂക്തം അളവറ്റ ദാതാവായ ഇന്ദ്രനെ സ്തുതിക്കുന്നു; അവന്റെ “പിടിക്കാനാകാത്ത” സമൃദ്ധി എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഒഴുകിപ്പകരുന്നു. വജ്രംകൊണ്ട് മഹാപർവ്വതം പിളർത്തി അടഞ്ഞുകിടന്ന ജലങ്ങളെ വിടുവിച്ച അവന്റെ നിർണായക വിജയകൃത്യം ഇത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു; അതിലൂടെ ലോകം നിലനിൽക്കുന്നു. കവിയാകട്ടെ സമൂഹത്തെ ഇന്ദ്രന്റെ ആശ്രിതരായി സ്ഥാപിച്ച്, അവരുടെ വാക്ക് സ്വീകരിച്ച് അവരുടെ ജീവനും ശക്തിയും പുഷ്ടിപ്പെടുവാൻ അനുഗ്രഹിക്കണമെന്നു അവനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
प्र मंहिष्ठाय बृहते बृहद्रये सत्यशुष्माय तवसे मतिं भरे । अपामिव प्रवणे यस्य दुर्धरं राधो विश्वायु शवसे अपावृतम् ॥
അത്യന്തം മഹിഷ്ഠനായ, മഹത്തായ, വിശാല ധനത്തിന്റെ ധാരകനായ, സത്യ-ശുഷ്മ (സത്യപരാക്രമ)മുള്ള, തവസ്വി (ബലവാൻ) ആയ ദേവനിലേക്കു ഞാൻ എന്റെ മതി (ചിന്ത-സ്തുതി) മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവരുന്നു. ചരിവിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ജലങ്ങളെപ്പോലെ, ആരുടെ ദുർധര (പിടിച്ചുനിര്ത്താൻ പ്രയാസമുള്ള) രാധസ് (ദാന-സമൃദ്ധി) വിശ്വായു—എല്ലാവരുടെയും ജീവൻക്കായി—അപാവൃത (തുറന്നൊഴുകി) ശവസ് (സ്ഥിര ഊർജ്ജം)ക്കായി വ്യാപിക്കുന്നു.
Mantra 2
अध ते विश्वमनु हासदिष्टय आपो निम्नेव सवना हविष्मतः । यत्पर्वते न समशीत हर्यत इन्द्रस्य वज्रः श्नथिता हिरण्ययः ॥
അപ്പോൾ യജ്ഞത്തിനായി എല്ലാം നിനക്കു പിന്നാലെ നടന്നു; ഹവിഷ്മാൻ (ഹവിഷ് ധാരകൻ)ന്റെ സവനങ്ങൾ (സോമപീഡനങ്ങൾ)ക്കു താഴ്വരയിലേക്കെന്നപോലെ ജലങ്ങൾ ഒഴുകി വന്നു. ഹര്യത (ആഗ്രഹനീയ) ഇന്ദ്രന്റെ ഹിരണ്യയ (സ്വർണ്ണ) വജ്രം പർവ്വതത്തിൽ നിൽക്കാതെ അതിനെ പിളർത്തി തകർത്തപ്പോൾ.
Mantra 3
अस्मै भीमाय नमसा समध्वर उषो न शुभ्र आ भरा पनीयसे । यस्य धाम श्रवसे नामेन्द्रियं ज्योतिरकारि हरितो नायसे ॥
ഈ ഭീമ (ഭയങ്കര) ദേവനുവേണ്ടി അധ്വര (യജ്ഞ)ത്തിൽ നമസ്കാരത്തോടെ സമർപ്പിതരാകുക; ഉഷാ (പ്രഭാതം)പോലെ ശുഭ്ര (പ്രകാശമുള്ള) ആഹുതി പനീയ (പ്രിയ, പോഷക)മായി കൊണ്ടുവരുക. ആരുടെ ധാമ (നിവാസം) ശ്രവസ് (യശസ്)ക്കായിരിക്കുന്നു; ആരുടെ നാമത്തിൽ ഇന്ദ്രിയ (ആധിപത്യ-ശക്തി) ഉണ്ട്; നായസേ (മുന്നോട്ട് നയിക്കാൻ) ജ്യോതി നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു—യാത്രയ്ക്കായി യോജിപ്പിച്ച ഹരിത (പച്ച) അശ്വങ്ങളെപ്പോലെ.
Mantra 4
इमे त इन्द्र ते वयं पुरुष्टुत ये त्वारभ्य चरामसि प्रभूवसो । नहि त्वदन्यो गिर्वणो गिरः सघत्क्षोणीरिव प्रति नो हर्य तद्वचः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, പുരുഷ്തുത (അനേകർ സ്തുതിക്കുന്നവനേ), ഇവ നിനക്കുള്ളവയാണ്; ഞങ്ങളും നിന്റേതുതന്നെ—ഹേ പ്രഭൂവസു—നിന്നെ ആശ്രയിച്ച്, നിന്നെ പിടിച്ചുകൊണ്ട്, നിന്റെ അധിപത്യത്തിൽ ഞങ്ങൾ ചരിക്കുന്നു. ഹേ ഗിർവണ (സ്തുതിപ്രിയ), നിന്നൊഴികെ മറ്റാരും നമ്മുടെ ഗിരഃ (സ്തുതി-വാണി)യെ ഭൂമി ഭാരം വഹിക്കുന്നതുപോലെ വഹിക്കുകയില്ല; അതിനാൽ, ഹേ ഹര്യ (ഹരി-അശ്വവാഹന), ഞങ്ങളുടെ ഈ വചനം സ്വീകരിക്കണമേ.
Mantra 5
भूरि त इन्द्र वीर्यं तव स्मस्यस्य स्तोतुर्मघवन्काममा पृण । अनु ते द्यौर्बृहती वीर्यं मम इयं च ते पृथिवी नेम ओजसे ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ വീര്യം (വീരശക്തി) അത്യന്തം സമൃദ്ധമാണ്; ഞങ്ങൾ നിന്റേതുതന്നെ. ഹേ മഘവൻ, ഈ സ്തോതാവിന്റെ കാമം (ആഗ്രഹം) പൂരിപ്പിക്കണമേ. നിന്റെ വീര്യത്തെ അനുഗമിച്ച്, വിശാലമായ ദ്യൗ (ആകാശം)യും ഈ പൃഥിവിയും നിന്റെ ഓജസ് (ബലം)ക്കായി നിശ്ചിത അളവിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
Mantra 6
त्वं तमिन्द्र पर्वतं महामुरुं वज्रेण वज्रिन्पर्वशश्चकर्तिथ । अवासृजो निवृताः सर्तवा अपः सत्रा विश्वं दधिषे केवलं सहः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഹേ വജ്രിൻ, നീ ആ മഹത്തും വിശാലവുമായ പർവ്വതത്തെ വജ്രംകൊണ്ട് പിളർത്തി, അതിന്റെ സന്ധികളോളം തകർത്തു. തടഞ്ഞുവെച്ചിരുന്ന ജലങ്ങളെ നീ താഴോട്ടു വിട്ടു—അവ ഒഴുകുവാൻ; കൂടാതെ നീ ഏകാഗ്രമായ, കേവലമായ നിന്റെ സഹസ് (സംഗഠിത പരാക്രമം)കൊണ്ട് സർവ്വത്ര ഈ സമസ്ത ലോകത്തെ ധാരണം ചെയ്യുന്നു.
It praises Indra as the great giver and obstacle-breaker, recalling how he split the mountain with the thunderbolt and released the blocked waters—symbolizing restored flow of life and prosperity.
In Vedic imagery, ‘waters’ stand for rain, fertility, inspiration, and abundance. Indra releasing them means removing constraints so life can flourish again.
It can be recited as a strength-and-obstacle-removal prayer—especially before important work—asking for clear energy, steady support, and the unhindered flow of resources and understanding.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.