The Exposition of the Krishna Mantra (Kṛṣṇa-mantra-prakāśa): Nyāsa, Dhyāna, Worship, Yantra, and Prayoga

Verse 1

सूत उवाच । श्रुत्वा तु नारदो विप्राः कुमारवचनं मुनिः । यत्पप्रच्छ पुनस्तच्च युष्मभ्यं प्रवदाम्यहम् ॥ १ ॥

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ! കുമാരന്മാരുടെ വചനം കേട്ട ശേഷം മുനി നാരദൻ വീണ്ടും എന്തു ചോദിച്ചുവോ, അതും ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു.

Verse 2

कार्तवीर्यस्य कवचं तथा हनुमतोऽपि च । चरितं च महत्पुण्यं श्रुत्वा भूयोऽब्रवीद्वचः ॥ २ ॥

കാർത്തവീര്യന്റെ കവചവും, ഹനുമാന്റെ കവചവും, ഹനുമാന്റെ മഹാപുണ്യകരമായ ചരിതവും കേട്ട ശേഷം അദ്ദേഹം വീണ്ടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 3

नारद उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ त्वयातिकरुणात्मना । श्रावितं चरितं पुण्यं शिवस्य च हनूमतः ॥ ३ ॥

നാരദൻ പറഞ്ഞു—സാധു, സാധു! ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! അത്യന്തം കരുണാമയമായ ഹൃദയത്തോടെ നിങ്ങൾ എനിക്ക് ശിവന്റെയും ഹനുമാന്റെയും പവിത്രവും പുണ്യപ്രദവുമായ ചരിതം ശ്രവിപ്പിച്ചു.

Verse 4

तन्त्रस्यांस्य क्रमप्राप्तं कथनीयं च यत्त्वया । तत्प्रब्रूहि महाभाग किं पृष्ट्वान्यद्विदांवर ॥ ४ ॥

ഹേ മഹാഭാഗാ! ഈ തന്ത്രത്തിൽ ക്രമപ്രാപ്തമായി നിങ്ങൾ പറയേണ്ടതെന്തോ അത് പ്രസ്താവിക്കൂ. ഹേ വിദ്യാവരാ! നിങ്ങളോട് ഇനി എന്ത് ചോദിക്കാനുണ്ട്?

Verse 5

सनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये कृष्णमंत्रान्भुक्तिमुक्तिफलप्रदान् । ब्रह्माद्या यान्समाराध्य सृष्ट्यादिकरणे क्षमाः ॥ ५ ॥

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഭുക്തിയും മുക്തിയും എന്ന ഇരുവിധ ഫലങ്ങളും നൽകുന്ന കൃഷ്ണമന്ത്രങ്ങളെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അവയെ സമ്യകാരംഭിച്ച് ആരാധിച്ചതാൽ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ സൃഷ്ടി മുതലായ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ശേഷിയുള്ളവരാകുന്നു.

Verse 6

कामः कृष्णपदं ङतं गोविंदं च तथाविधम् । गोपीजनपदं पश्चाद्वल्लभायाग्निसुंदरी ॥ ६ ॥

കാമദേവൻ കൃഷ്ണപദത്തെ പ്രാപിച്ചു; അതുപോലെ ഗോവിന്ദനെയും സമീപിച്ചു. തുടർന്ന് അഗ്നിസുന്ദരീ ദേവി ഗോപീജനങ്ങളുടെ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് ചെന്നു വല്ലഭായുടെ പ്രിയസഖിയായി (സംഗിനിയായി) ഭവിച്ചു.

Verse 7

अष्टादशार्णो मंत्रोऽयं दुर्गाधिष्ठातृदैवतः । नारदोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः ॥ ७ ॥

ഇത് അഷ്ടാദശാക്ഷര മന്ത്രമാണ്; ഇതിന്റെ അധിഷ്ഠാതൃദൈവം ദുർഗാദേവി. ഇതിന്റെ ഋഷി നാരദൻ, ഛന്ദസ് ഗായത്രി, ദേവതയും വീണ്ടും ഗായത്രിയെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 8

श्रीकृष्णः परमात्मा च कामो बीजं प्रकीर्तितम् । स्वाहा शक्तिर्नियोगस्तु चतुर्वर्गप्रसिद्धये ॥ ८ ॥

ശ്രീകൃഷ്ണൻ പരമാത്മാവാണ്; ‘കാമ’ ബീജമായി കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു. ‘സ്വാഹാ’ ശക്തി; നിയോഗം ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്ന ചതുര്വർഗസിദ്ധിക്കായി.

Verse 9

ऋषिं शिरसि वक्त्रे तु छंदश्च हृदि देवताम् । गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः ॥ ९ ॥

ശ്രേഷ്ഠ സാധകൻ ന്യാസം ചെയ്യണം—ഋഷിയെ ശിരസ്സിൽ, ഛന്ദസിനെ മുഖത്തിൽ, ദേവതയെ ഹൃദയത്തിൽ, ബീജത്തെ ഗുഹ്യസ്ഥാനത്ത്, ശക്തിയെ പാദങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 10

युगेवदाब्धि निगमैर्द्वाभ्यां वर्णैर्मनूद्भवैः । पंचांगानि प्रविन्यस्य तत्त्वन्यासं समाचरेत् ॥ १० ॥

വേദനിഗമ മന്ത്രങ്ങളാലും മനുവിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച രണ്ടു വർണങ്ങളാലും കൂടി ആദ്യം പഞ്ചാംഗ ന്യാസം വിധിപൂർവ്വം സ്ഥാപിച്ച്, തുടർന്ന് തത്ത്വന്യാസം ആചരിക്കണം.

Verse 11

हृदंतिमादिकांतार्णमपराद्यानि चात्मने । मत्यंतानि च तत्वानि जीवाद्यानि न्यसेत्क्रमात् ॥ ११ ॥

ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് അന്തർപ്രാന്തമായ മൂർദ്ധാന്തം വരെ ആത്മഹിതാർത്ഥം പരതത്ത്വങ്ങളുടെ ന്യാസം ചെയ്യണം. അതുപോലെ ക്രമമായി ജീവാദി തത്ത്വങ്ങളും മർത്ത്യ-ദേഹനിലവരെ ന്യാസിക്കണം.

Verse 12

जीवं प्राणं मतिमहंकारं मनस्तथैव च । शब्दं स्पर्शं रूपरसौ गंधं श्रोत्रं त्वचं तथा ॥ १२ ॥

ജീവൻ, പ്രാണൻ, മതി (ബുദ്ധി), അഹങ്കാരം, മനസ്; ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, ഗന്ധം; കൂടാതെ ശ്രോത്രം (ചെവി) ത്വക് (ചർമ്മം)—ഇവ തത്ത്വങ്ങളായി നിരൂപിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 13

नेत्रं च रसनांघ्राणं वाचं पाणिं पदेंद्रियम् । पायुं शिश्नमथाकाशं वायुं वह्निं जलं महीम् ॥ १३ ॥

നേത്രം; രസന (നാവ്)യും ഘ്രാണം (മൂക്ക്)യും; വാക്; പാണി (കൈ); പാദേന്ദ്രിയം; പായു; ശിശ്നം (ഉപസ്ഥം); പിന്നെ ആകാശം, വായു, വഹ്നി (അഗ്നി), ജലം, മഹീ (പൃഥ്വി)—ഇവയും തത്ത്വങ്ങൾ.

Verse 14

जीवं प्राणं च सर्वागे मत्यादित्रितयं हृदि । मूर्द्धास्यहृद्गुह्य पादेष्वथ शब्दादिकान्न्यसेत् ॥ १४ ॥

ജീവനും പ്രാണനും സകല അവയവങ്ങളിലുമെങ്ങും ന്യാസിക്കണം; മതി മുതലായ ത്രയം ഹൃദയത്തിൽ ന്യാസിക്കണം. തുടർന്ന് ശബ്ദാദികളെ മൂർദ്ധ, മുഖം, ഹൃദയം, ഗുഹ്യപ്രദേശം, പാദങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ന്യാസിക്കണം.

Verse 15

कर्णादिस्वस्वस्थानेषु श्रोत्रादीनींद्रियाणि च । तथा वागादींद्रियाणि स्वस्वस्थानषु विन्यसेत् ॥ १५ ॥

കർണം മുതലായ സ്വസ്വസ്ഥാനങ്ങളിൽ ശ്രോത്രാദി ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ന്യാസിക്കണം. അതുപോലെ വാക് മുതലായ കർമേന്ദ്രിയങ്ങളെയും അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ വിന്യസിക്കണം.

Verse 16

मूद्धस्यहृद्गुह्यपादेष्वाकाशादीन्न्यसेत्ततः । हृत्पुंडरीकमर्केन्दुह्निबिंबान्यनुक्रमात् ॥ १६ ॥

അനന്തരം সাধകൻ ശിരസ്, ഹൃദയം, ഗുഹ്യപ്രദേശം, പാദങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ആകാശാദി ഭൂതതത്ത്വങ്ങളെ യഥാക്രമം ന്യാസം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ഹൃദയപദ്മത്തിൽ ക്രമമായി സൂര്യ-ചന്ദ്ര-അഗ്നി എന്നീ തേജോമയ മണ്ഡലങ്ങളെ ധ്യാനിക്കണം॥१६॥

Verse 17

द्विषट्ह्यष्टदशकलाव्याप्तानि च तथा मतः । भूताष्टां गाक्षिपदगैर्वर्णैः प्रग्विन्न्यसेद्धृदि ॥ १७ ॥

ഇവയും അഷ്ടാദശ കലകളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവയെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ‘ഗ’ ആദിവർണങ്ങളും ‘അക്ഷി’, ‘പദ’ ഗണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്ന അക്ഷരങ്ങളും മുൻവിധിപ്രകാരം ക്രമമായി ചേർത്ത് ഹൃദയത്തിൽ അഷ്ടഭൂത ന്യാസം ചെയ്യണം॥१७॥

Verse 18

अथाकाशादिस्थलेषु वासुदेवादिकांस्ततः । वासुदेवः संकर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः ॥ १८ ॥

തുടർന്ന് ആകാശാദി തത്ത്വസ്ഥലങ്ങളിൽ വാസുദേവാദി ദിവ്യരൂപങ്ങളെ ധ്യാനിക്കണം—വാസുദേവൻ, സംകർഷണൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, അനിരുദ്ധൻ॥१८॥

Verse 19

नारायणश्च क्रमशः परमेष्ठ्यादिभिर्युताः । परमेष्ठिपुमांच्छौ चविश्वनिवृत्तिसर्वकाः ॥ १९ ॥

നാരായണനെ ക്രമമായി ‘പരമേഷ്ഠീ’ മുതലായ പദങ്ങളോടുകൂടി വിവరిచിരിക്കുന്നു. അതുപോലെ ‘പരമേഷ്ഠീ’, ‘പുമാൻ’ മുതലായ നാമങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം വിശ്വനിവൃത്തി (പ്രപഞ്ചലയ) സൂചിപ്പിക്കുന്നതും സർവാത്മക പരതത്ത്വത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്॥१९॥

Verse 20

श्वेतानिलाग्न्यंबुभूमिवर्णैः प्राग्वत्प्रविन्यसेत् । स्वबीजाद्यं कोपतत्वं नृसिंहं व्यापकेन च ॥ २० ॥

ശ്വേതം, അനിലം, അഗ്നി, അംബു, ഭൂമി—ഇവയുടെ വർണങ്ങളോട് ബന്ധപ്പെട്ട അക്ഷരങ്ങളാൽ മുൻപുപോലെ ന്യാസം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് സ്വന്തം ബീജാക്ഷരത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, വ്യാപകരൂപത്തോടുകൂടി, കോപതത്ത്വത്തിൽ നൃസിംഹനെ ന്യാസം ചെയ്യണം॥२०॥

Verse 21

प्राग्वद्विन्यस्य सर्वाङ्गे तत्त्वन्यासोऽयमीरितः । मकाराद्या आद्यवर्णाः सर्वे स्युश्चंद्रभूषिताः ॥ २१ ॥

മുന്പുപോലെ സർവ്വാംഗങ്ങളിലും വിന്യസിച്ചാൽ, ഇതേ തത്ത്വ-ന്യാസമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ‘മ’കാരാദിയായ ആദിവർണ്ണങ്ങൾ എല്ലാം ചന്ദ്ര-ഭൂഷണത്താൽ അലങ്കൃതങ്ങളാകട്ടെ.

Verse 22

वासुदेवादिका ज्ञेया ङेंताः साधकसत्तमैः । प्राणायामं ततः कृत्वा पूरकुम्भकरेचकैः ॥ २२ ॥

സാധകരിൽ ശ്രേഷ്ഠർ ‘വാസുദേവ’ മുതലായ മന്ത്രാക്ഷരങ്ങളെ മാർഗ്ഗദർശകസമൂഹമായി അറിയണം. തുടർന്ന് പ്രാണായാമം ചെയ്ത് പൂരക, കുംഭക, രേചകങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 23

चतुर्भिः षड्भर्द्वाभ्यां च मूलमंत्रेण मंत्रवित् । केचिदाहुरिहाचार्याः प्राणायामोत्तरं पुनः ॥ २३ ॥

മന്ത്രവിദനായ সাধകൻ മൂലമന്ത്രം നാലു പ്രാവശ്യം, അല്ലെങ്കിൽ ആറു പ്രാവശ്യം, അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടു പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം. ചില ആചാര്യർ പ്രാണായാമത്തിനു ശേഷം വീണ്ടും ചെയ്യണമെന്നും പറയുന്നു.

Verse 24

पीठन्यासं विधायाथ न्यासानन्यान्समाचरेत् । दशतत्त्वादि विन्यस्य वक्ष्यमाणविधानतः ॥ २४ ॥

ആദ്യം പീഠ-ന്യാസം നിർവഹിച്ചു, തുടർന്ന് മറ്റു ന്യാസങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കണം. ദശതത്ത്വാദികളെ ഇനി പറയപ്പെടുന്ന വിധിപ്രകാരം വിന്യസിക്കണം.

Verse 25

मूर्तिपंजरनामानं पूर्वोक्तं विन्यसेद्बुधः । सर्वांगे व्यापकं कृत्वा किरीटमनुना सुधीः ॥ २५ ॥

ബുദ്ധിമാനായ সাধകൻ മുൻപ് പറഞ്ഞ ‘മൂർത്തി-പഞ്ജര’ എന്ന ന്യാസം നിർവഹിക്കണം. അതിനെ സർവ്വാംഗങ്ങളിലും വ്യാപകമാക്കി, തുടർന്ന് ‘കിരീട’ മന്ത്രംകൊണ്ട് മുദ്രിതമാക്കണം.

Verse 26

ततस्तारपुटं मंत्रं व्यापय्य करयोस्त्रिशः । पंचांगुलीषु करयोः पंचांगं विन्यसेत्ततः ॥ २६ ॥

അതിനുശേഷം ‘താര-പുട’ മന്ത്രം ഇരുകൈകളിലും സ്ഥാപിച്ച് മൂന്നു പ്രാവശ്യം വ്യാപിപ്പിക്കണം. പിന്നെ ഇരുകൈകളിലെ അഞ്ചു വിരലുകളിൽ ക്രമമായി പഞ്ചാംഗ-ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 27

त्रिशो मूलेन मूर्द्धादिपादांतं व्यापकं न्यसेत् । सकृद्व्यापय्य तारेण मंत्रन्यासं ततश्चरेत् ॥ २७ ॥

മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് ശിരോശിഖരത്തിൽ നിന്ന് പാദാന്തം വരെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം വ്യാപക ന്യാസം ചെയ്യണം. പിന്നെ ‘താരാ’ മന്ത്രംകൊണ്ട് ഒരിക്കൽ ദേഹം വ്യാപിപ്പിച്ച്, തുടർന്ന് വിധിപൂർവ്വം മന്ത്ര-ന്യാസം നടത്തണം.

Verse 28

शिरोललाटे भ्रूमध्ये कर्णयोश्चक्षुषोस्तथा । घ्राणयोर्वदने कंठे हृदि नाभौ तथा पुनः ॥ २८ ॥

ശിരസ്സിൽ, ലലാട്ടിൽ, ഭ്രൂമധ്യേ, കർണങ്ങളിലും നേത്രങ്ങളിലും; നാസാരന്ധ്രങ്ങളിൽ, മുഖത്തിൽ, കണ്ഠത്തിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, പിന്നെയും നാഭിയിൽ—(മന്ത്ര) ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 29

कट्यां लिंगे जानुनोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात् । हृदंतान्मंत्रवर्णांश्च ततो मूर्ध्नि ध्रुवं न्यसेत् ॥ २९ ॥

ക്രമമായി കട്ടിയിൽ, ലിംഗത്തിൽ, ഇരുജാനുക്കളിലും പാദങ്ങളിലും (മന്ത്രം) വിന്യസിക്കണം. തുടർന്ന് ഹൃദയം വരെ മന്ത്രവർണങ്ങളുടെ ന്യാസം ചെയ്ത്, അവസാനം ശിരസ്സിൽ ധ്രുവ-ന്യാസം സ്ഥിരപ്പെടുത്തണം.

Verse 30

पुनर्नयनयोरास्ये हृदि गुह्ये च पादयोः । विन्यसेद्धृदयांतानि मनोः पंचपदानि च ॥ ३० ॥

വീണ്ടും ഇരുനേത്രങ്ങളിൽ, മുഖത്തിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, ഗുഹ്യപ്രദേശത്ത്, പാദങ്ങളിൽ—‘ഹൃദയ’ത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന മന്ത്രത്തിലെ അഞ്ചു പദങ്ങളുടെ ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 31

भूयो मुन्यादिकं न्यस्य पंचांगं पूर्ववन्न्यसेत् । अथ वक्ष्ये महागुह्यं सर्वन्यासोत्तमोत्तमम् ॥ ३१ ॥

വീണ്ടും മുനി (ഋഷി) മുതലായ ന്യാസം നിർവഹിച്ചു, മുൻപുപോലെ പഞ്ചാംഗ-ന്യാസം സ്ഥാപിക്കണം. ഇനി ഞാൻ മഹാഗുഹ്യം—സകല ന്യാസങ്ങളിലുമേറ്റവും പരമോത്തമമായ ന്യാസം—ഉപദേശിക്കുന്നു.

Verse 32

यस्य विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः । अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः ॥ ३२ ॥

അതിന്റെ വെറും വിജ്ഞാനം (സാക്ഷാത് ബോധം) മാത്രത്താൽ മനുഷ്യൻ ജീവന്മുക്തനാകുന്നു; അണിമാ മുതലായ അഷ്ടസിദ്ധികളുടെ അധിപതിയുമാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 33

यस्याराधनतो मंत्री कृष्णसंनिध्यतां व्रजेत् । ताराद्याभिर्व्याहृतिभिः संपुटं विन्यसेन्मनुम् ॥ ३३ ॥

ആരാധനയാൽ മന്ത്രസാധകൻ ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധി പ്രാപിക്കുന്നുവോ, അവൻ പ്രണവം (താരാ) മുതലായവയും വ്യാഹൃതികളും കൊണ്ട് ‘സംപുടം’ ചെയ്തു മന്ത്രം വിന്യസിക്കണം.

Verse 34

मंत्रेण पुटितांश्चापि प्रणवाद्यांस्ततो न्यसेत् । गायत्र्या पुटुतं मंत्रं विन्यसेन्मातृकास्थले ॥ ३४ ॥

തുടർന്ന് മന്ത്രംകൊണ്ട് പുടിതമായ (സംസ്കൃതമായ) പ്രണവം മുതലായ അക്ഷരങ്ങളുടെയും ന്യാസം ചെയ്യണം. ഗായത്രിയാൽ പുടിതമായ മന്ത്രത്തെ മാതൃകാ-സ്ഥലത്തിൽ (അക്ഷരപീഠത്തിൽ) വിന്യസിക്കണം.

Verse 35

मंत्रेण पुटितां तां च गायत्रीं विन्यसेत्क्रमात् । मातृकापुटितं मूलं विन्यसेत्साधकोत्तमः ॥ ३५ ॥

തുടർന്ന് മന്ത്രംകൊണ്ട് പുടിതമായ ആ ഗായത്രിയെ ക്രമമായി വിന്യസിക്കണം. കൂടാതെ ഉത്തമസാധകൻ മാതൃകയാൽ പുടിതമായ മൂലമന്ത്രത്തെയും ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 36

मूलेन पुटितां चैव मातृकां विन्यसेत्क्रमात् । तृचं न मातृकावर्णान्पूर्वं तत्तत्स्थले सुधीः ॥ ३६ ॥

തുടർന്ന് ജ്ഞാനിയായ সাধകൻ മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് ആവൃതവും സംരക്ഷിതവും ആയ മാതൃകാ വർണങ്ങളെ ക്രമമായി ന്യാസം ചെയ്യണം. മൂന്ന് ഋചകൾ ആദ്യം സ്ഥാപിക്കരുത്; ആദ്യം തത്തത് സ്ഥാനങ്ങളിൽ മാതൃകാ അക്ഷരങ്ങളെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം.

Verse 37

विन्यसेन्न्यासषट्कं च षोढा न्यासोऽयमीरितः । अनेन न्यासवर्येण साक्षात्कृष्णसमो भवेत् ॥ ३७ ॥

ആറ് വിധ ന്യാസം ചെയ്യണം; ഇതേയാണ് ഷോഡശാംഗ ന്യാസം എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ ശ്രേഷ്ഠ ന്യാസംകൊണ്ട് সাধകൻ സാക്ഷാൽ കൃഷ്ണസമൻ (സന്നിധിയും ശക്തിയും) ആകുന്നു.

Verse 38

न्यासेन पुटितं दृष्ट्वा सिद्धगंधर्वकिन्नराः । देवा अपि नमंत्येनं किंपुनर्मानवा भुवि ॥ ३८ ॥

ന്യാസംകൊണ്ട് അഭിഷിക്തനായി ദൃഢനായ അവനെ കണ്ടു സിദ്ധരും ഗന്ധർവരും കിന്നരരും നമസ്കരിക്കുന്നു; ദേവന്മാരും വന്ദിക്കുന്നു—അപ്പോൾ ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യർ എത്രയധികം!

Verse 39

सुदर्शनस्य मंत्रेण कुर्याद्दिग्बंधनं ततः । देवं ध्यायन्स्वहृदये सर्वाभीष्टप्रदायकम् ॥ ३९ ॥

പിന്നീട് സുദർശനമന്ത്രംകൊണ്ട് ദിഗ്ബന്ധനം (ദിശാരക്ഷ) ചെയ്യണം. സ്വന്തം ഹൃദയത്തിൽ സർവാഭീഷ്ടപ്രദായകനായ ദേവനെ ധ്യാനിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകണം.

Verse 40

उत्फुल्लकुसुमव्रातनम्रशाखैर्वरद्रुमैः । सस्मेयमंजरीवृंदवल्लरीवेष्टितैः शुभैः ॥ ४० ॥

ആ സ്ഥലം വരദ്രുമങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ പുഷ്പസമൂഹങ്ങളുടെ ഭാരത്തിൽ അവയുടെ ശാഖകൾ താഴ്ന്നിരുന്നു. ശുഭ വള്ളികൾ അവയെ ചുറ്റിപ്പിണഞ്ഞ്, പുഞ്ചിരിപോലുള്ള മഞ്ജരിക്കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.

Verse 41

गलत्परागधूलिभिः सुरभीकृतदिङ्मुखः । स्मरेच्छिशिरितं वृंदावनं मंत्रीसमाहितः ॥ ४१ ॥

പറക്കുന്ന പരാഗധൂളിയാൽ ദിക്കുകളുടെ മുഖങ്ങൾ സുഗന്ധിതമാകുന്നു; മന്ത്രസാധകൻ മനസ്സിനെ പൂർണ്ണമായി സമാഹിതമാക്കി, സ്മരണയാൽ ശീതളമായ വൃന്ദാവനത്തെ ധ്യാനിക്കട്ടെ।

Verse 42

उन्मीलन्नवकंजालिविगलन्मधुसंचयैः । लुब्धांतः करणैर्गुंजद्द्विरेफपटलैः शुभम् ॥ ४२ ॥

പുതിയ താമരക്കൂട്ടങ്ങൾ വിരിഞ്ഞ് മധുസഞ്ചയം ചോരുന്നു; അമൃതലോഭത്തിൽ ആകർഷിതമായ അന്തഃകരണങ്ങളോടെ മുഴങ്ങുന്ന തേൻചീറ്റകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ ചുറ്റി—ആ ദൃശ്യം അത്യന്തം ശുഭമായിരുന്നു।

Verse 43

मरालपरभृत्कीरकपोतनिकरैर्मुहुः । मुखरीकृतमानृत्यन्मायूरकुलमंजुलम् ॥ ४३ ॥

ഹംസം, കുയിൽ, തത്ത, പ്രാവ് എന്നിവയുടെ കൂട്ടങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും അതിനെ മുഴക്കമാക്കി; നൃത്തം ചെയ്യുന്ന മയൂരക്കൂട്ടങ്ങൾ മധുരകൂജനത്തോടെ അതിനെ കൂടുതൽ മനോഹരമാക്കി।

Verse 44

कालिंद्या लोलकल्लोलविप्रुषैर्मंदवाहिभिः । उन्निद्रांबुरुहव्रातरजोभिर्धूसरैः शिवैः ॥ ४४ ॥

കാലിന്ദി (യമുന)യുടെ ഇളകിയൊഴുകുന്ന തരംഗങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മ തുള്ളികൾ മന്ദമാരുതത്തിൽ പടരുന്നു; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ താമരക്കൂട്ടങ്ങളുടെ പരാഗധൂളിയിൽ ധൂസരമായ ആ വായു ശുഭവും ശാന്തിദായകവുമാകുന്നു।

Verse 45

प्रदीपित स्मरैर्गोष्ठसुंदरीमृदुवाससाम् । विलोलनपरैः संसेवितं वा तैर्निरंतरम् ॥ ४५ ॥

അല്ലെങ്കിൽ കാമരസത്തിൽ പ്രദീപ്തരായി, അവർ ഗോഷ്ടത്തിലെ സുന്ദരിയായ ഗോപികകളോടൊപ്പം—മൃദുവസ്ത്രധാരിണികൾ, ക്രീഡാവിലാസത്തിൽ തൽപരർ—നിരന്തരം സഹവസിക്കുന്നു।

Verse 46

स्मरेत्तदंते गीर्वाणभूरुहं सुमनोहरम् । तदधः स्वर्णवेद्यां च रत्नपीठमनुत्तमम् ॥ ४६ ॥

ആ ധ്യാനത്തിന്റെ അവസാനം അതിമനോഹരമായ ദിവ്യ കൽപവൃക്ഷത്തെ സ്മരിക്കണം; അതിന്റെ കീഴിൽ സ്വർണവേദിയും അനുത്തമ രത്നപീഠവും ധ്യാനിക്കണം।

Verse 47

रत्नकुट्टिमपीठेऽस्मिन्नरुणं कमलं स्मरेत् । अष्टपत्रं च तन्मध्ये मुकुंदं संस्मरेत्स्थितम् ॥ ४७ ॥

ഈ രത്നകുട്ടിമ പീഠത്തിൽ അരുണകമലം ധ്യാനിക്കണം; അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിലുള്ള അഷ്ടദളത്തിൽ വിരാജിക്കുന്ന മുകുന്ദനെ സ്മരിക്കണം।

Verse 48

फुल्लेंदीवरकांतं च केकिबर्हावतंसकम् । पीतांशुकं चंद्रमुखं सरसीरुहनेत्रकम् ॥ ४८ ॥

പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ നീലത്താമരപോലെ കാന്തിയുള്ളവൻ, മയില്പീലി ശിരോഭൂഷണത്തോടെ അലങ്കൃതൻ; പീതാംബരം ധരിച്ച ചന്ദ്രമുഖനും താമരനേത്രനും ആയ പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 49

कौस्तुभोद्भासितांगं च श्रीवत्सांकं सुभूषितम् । व्रजस्त्रीनेत्रकमलाभ्यर्चितं गोगणावृतम् ॥ ४९ ॥

കൗസ്തുഭമണിയുടെ ദീപ്തിയാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ദേഹം, ശ്രീവത്സചിഹ്നം ധരിച്ച് സുന്ദരമായി അലങ്കൃതൻ; വ്രജസ്ത്രീകളുടെ താമരനേത്രാരാധന ലഭിച്ചവൻ, പശുക്കൂട്ടങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 50

गोपवृंदयुतं वंशीं वादयंतं स्मरेत्सुधीः । एवं ध्यात्वा जपेदादावयुतद्वितयं बुधः ॥ ५० ॥

സുധീജനൻ ഗോപവൃന്ദത്തോടുകൂടെ വേണു വായിക്കുന്ന പ്രഭുവിനെ സ്മരിക്കണം. ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച് പണ്ഡിതൻ ആദ്യം മന്ത്രം ഇരുപതിനായിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം।

Verse 51

जुहुयादरुणांभोजैस्तद्दशांशं समाहितः । जपेत्पश्चान्मंत्रसिद्ध्यै भूतलक्षं समाहितः ॥ ५१ ॥

സമാഹിതചിത്തത്തോടെ ചുവന്ന താമരകളാൽ അതിന്റെ ദശാംശം അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് മന്ത്രസിദ്ധിക്കായി ഭൂമിയിൽ ലക്ഷജപം സ്ഥിരമനസ്സോടെ ചെയ്യണം.

Verse 52

अरुणैः कमलैहुत्वा सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् । पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः ॥ ५२ ॥

ചുവന്ന താമരകളാൽ ഹോമം ചെയ്താൽ साधകൻ സർവ്വസിദ്ധികളുടെ അധിപനായിത്തീരും. മുൻപ് പറഞ്ഞ വൈഷ്ണവ പീഠത്തിൽ അടിത്തറ മുതൽ ദേവമൂർത്തിയെ സംकल्पിച്ച് സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 53

तस्यामावाह्य चाभ्यर्चेद्गोपीजनमनोहरम् । मुखे वेणुं समभ्यर्च्य वनमालां च कौस्तुभम् ॥ ५३ ॥

അവിടെ അവനെ ആവാഹനം ചെയ്ത് ഗോപീജനമനോഹരനായ പ്രഭുവിനെ അർച്ചിക്കണം. അവന്റെ മുഖത്തിലെ വേണുവിനെയും, വനമാലയും കൗസ്തുഭമണിയും കൂടി പൂജിക്കണം.

Verse 54

श्रीवत्सं च हृदि प्रार्च्य ततः पुष्पांजलिं क्षिपेत् । ततः श्वेतां च तुलसीं शुक्लचंदनपंकिलाम् ॥ ५४ ॥

ഹൃദയത്തിലെ ശ്രീവത്സചിഹ്നം വിധിപൂർവ്വം അർച്ചിച്ച് പിന്നെ പുഷ്പാഞ്ജലി അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് വെളുത്ത ചന്ദനലേപം പുരട്ടിയ ശ്വേത തുളസിയും സമർപ്പിക്കണം.

Verse 55

रक्तां च तुलसीं रक्तंचदनाक्तां क्रसात्सुधीः । अर्पयेद्दक्षिणे जद्वयमश्वारियुग्मकम् ॥ ५५ ॥

വിദ്വാൻ ദക്ഷിണയായി ചുവന്ന തുളസിയും ചുവന്ന ചന്ദനലേപം പുരട്ടിയ രണ്ടു ദ്രവ്യങ്ങളും അർപ്പിക്കണം; കൂടാതെ അശ്വ-അശ്വാ, കുതിര-കുതിരപ്പെൺ എന്ന ജോഡിയും സമർപ്പിക്കണം.

Verse 56

हयमारद्वयेनैव हृदि मूर्ध्नि तथा पुनः । पद्मद्वयं च विधिवत्ततः शीर्षे समर्पयेत् ॥ ५६ ॥

‘ഹയമാരാ’ എന്ന യുഗ്മമന്ത്രം മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആദ്യം ഹൃദയത്തിലും പിന്നെ ശിരോശിഖരത്തിലും ന്യാസം ചെയ്യുക; തുടർന്ന് വിധിപൂർവ്വം ‘പദ്മ’ യുഗ്മം ശിരസ്സിൽ സമർപ്പിക്കുക।

Verse 57

तुलसीद्वयमंभोजद्वयमश्वारियुग्मकम् । ततः सर्वाणि पुष्पाणि सर्वाङ्गेषु समर्पयेत् ॥ ५७ ॥

രണ്ട് തുളസിദളങ്ങൾ, രണ്ട് താമരപ്പൂക്കൾ, കൂടാതെ അശ്വാരി പൂക്കളുടെ ഒരു യുഗ്മം അർപ്പിക്കുക; പിന്നെ മറ്റു എല്ലാ പൂക്കളും ദേവന്റെ സർവ്വാംഗങ്ങളിൽ സമർപ്പിക്കുക।

Verse 58

दक्षिणे वासुदेवाख्यं स्वच्छं चैतन्यमव्ययम् । वामे च रुक्मिणीं तदून्नित्यां रक्तां रजोगुणाम् ॥ ५८ ॥

വലത്തുഭാഗത്ത് വാസുദേവൻ—നിർമ്മലവും ദീപ്തവുമായ ചൈതന്യം, അവ്യയം; ഇടത്തുഭാഗത്ത് രുക്മിണി—അവന്റെ നിത്യ സഹചരി—ചുവന്ന വർണ്ണവും രജോഗുണശക്തിയും ഉള്ളവൾ।

Verse 59

एवं संपूज्य गोपालं कुर्यादावरणार्चनम् । यजेद्दामसुदामौ च वसुदामं च किंकिणीम् ॥ ५९ ॥

ഇങ്ങനെ ഗോപാലനെ സമ്യക് പൂജിച്ച ശേഷം ആവരണാർചന നടത്തുക; കൂടാതെ ദാമ, സുദാമ, വസുദാമ, കിങ്കിണീ എന്നിവർക്കും യജന-പൂജ ചെയ്യുക।

Verse 60

पूर्वाद्याशासु दामाद्या ङेंनमोन्तध्रुवादिकाः । अग्निनैर्ऋतिवाय्वीशकोणेषु हृदयादिकान् ॥ ६० ॥

കിഴക്ക് മുതലായ ദിക്കുകളിൽ ‘ദാമ’ മുതലായ മന്ത്രങ്ങളും ‘ങേം, നമഃ, അന്ത, ധ്രുവ’ മുതലായ സമുച്ചയവും വിന്യസിക്കണം; അഗ്നി, നൈഋതി, വായു, ഈശാന കോണുകളിൽ ‘ഹൃദയ’ മുതലായ അങ്ക-ന്യാസം വിന്യസിക്കണം।

Verse 61

दिक्ष्वस्त्राणि समभ्यर्च्य पत्रेषु महिषीर्यजेत् । रुक्मिणी सत्यभामा च नाग्नजित्यभिधा पुनः ॥ ६१ ॥

അഷ്ടദിക്കുകളിലെ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച ശേഷം, ഇലത്തട്ടുകളിൽ മഹിഷിമാരെ പൂജിക്കണം—രുക്മിണി, സത്യഭാമ, പിന്നെയും നാഗ്നജിതീ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായ റാണി।

Verse 62

सुविंदा मित्रविंदा च लक्ष्मणा चर्क्षजा ततः । सुशीला च लसद्रम्यचित्रितांबरभूषणा ॥ ६२ ॥

സുവിന്ദാ, മിത്രവിന്ദാ; തുടർന്ന് ലക്ഷ്മണാ, പിന്നെ അർക്ക്ഷജാ; കൂടാതെ സുശീലാ—ദീപ്തിമതി, മനോഹരി, ചിത്രവസ്ത്രാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായവൾ।

Verse 63

ततो यजेद्दलाग्रेषु वसुदेवञ्च देवकीम् । नंदगोपं यशोदां च बलभद्रं सुभद्रिकाम् ॥ ६३ ॥

പിന്നീട് ഇലകളുടെ അഗ്രഭാഗങ്ങളിൽ പൂജാർപ്പണം നടത്തണം—വസുദേവനും ദേവകിയും, നന്ദഗോപനും യശോദയും, ബലഭദ്രനും സുഭദ്രയും।

Verse 64

गोपानूगोपीश्च गोविंदविलीनमतिलोचनान् । ज्ञानमुद्राभयकरौ पितरौ पीतपांडुरौ ॥ ६४ ॥

ഗോപന്മാരെയും ഗോപികമാരെയും ധ്യാനിക്കണം—അവരുടെ മനസ്സും കണ്ണുകളും ഗോവിന്ദനിൽ പൂർണ്ണമായി ലീനമായിരിക്കും; കൂടാതെ ആ രണ്ടു പൂജ്യ മുതിർന്നവരെയും—പീതപാണ്ഡുര വർണ്ണത്തിൽ, ജ്ഞാനമുദ്രയും അഭയമുദ്രയും കാണിക്കുന്ന കൈകളോടെ।

Verse 65

दिव्यमाल्यांबरालेपभूषणे मातरौ पुनः । धारयंत्यौ चरुं चैव पायसीं पूर्णपात्रिकाम् ॥ ६५ ॥

വീണ്ടും ആ രണ്ടു മാതാക്കൾ—ദിവ്യമാല, വസ്ത്രം, സുഗന്ധലേപം, ആഭരണം എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കൃതരായി—ചരു നൈവേദ്യവും പായസിയാൽ നിറഞ്ഞ പൂർണ്ണപാത്രവും വഹിച്ചു।

Verse 66

अरुणश्यामले हारमणिकुं डलमंडिते । बलः शंखेंदुधवलो मुशलं लांगलं दधत् ॥ ६६ ॥

അദ്ദേഹം അരുണ-ശ്യാമ വർണ്ണൻ; ഹാരവും മണികുണ്ഡലങ്ങളും ധരിച്ച് ശോഭിക്കുന്നു. ശംഖ-ചന്ദ്രസമ ധവളനായ ബലരാമൻ മുഷലവും ലാങ്ഗലവും വഹിക്കുന്നു॥

Verse 67

हालालोलो नीलवासा हलवानेककुंडलः । कला या श्यामला भद्रा सुभद्रा भद्रभूषणा ॥ ६७ ॥

അവൾ ഹാലാ-ലോലാ, ക്രീഡയിൽ ഇളകിയാടുന്നവൾ; നീലവസ്ത്രധാരിണി, അനേകം കുണ്ഡലങ്ങളാൽ അലങ്കൃത. അവൾ കലാരൂപിണി ശ്യാമള, ഭദ്ര, സുഭദ്ര, ഭദ്രാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതാ॥

Verse 68

वराभययुता पीतवसना रूढयौवना । वेणुवीणाहेमयष्टिशंखश्रृंगादिपाणयः ॥ ६८ ॥

അവർ വരദ-അഭയ മുദ്രകളോടെ, പീതവസ്ത്രധാരികളായി, യൗവനവൈഭവത്തിൽ സ്ഥാപിതർ. അവരുടെ കൈകളിൽ വേണു, വീണ, സ്വർണ്ണദണ്ഡം, ശംഖം, ശൃംഗം മുതലായ ചിഹ്നങ്ങൾ ഉണ്ട്॥

Verse 69

गोपा गोप्यश्च विविधप्राभृतान्नकरांबुजाः । मंदारदींश्च तद्बाह्ये पूजयेत्कल्पपादपान् ॥ ६९ ॥

ഗോപന്മാരും ഗോപികമാരും, തങ്ങളുടെ കരകമലങ്ങളിൽ വിവിധ നിവേദ്യങ്ങളും അന്നവും വഹിച്ച്, ആ സ്ഥലത്തിന് പുറത്തുള്ള മന്ദാരാദി കല്പവൃക്ഷങ്ങളെ പൂജിക്കട്ടെ॥

Verse 70

मंदारश्च तथा संतानको वै पारिजातकः । कल्पद्रुमस्ततः पश्चाद्ध्वरिचन्दनसंज्ञकः ॥ ७० ॥

മന്ദാരം, അതുപോലെ സന്താനകവും പാരിജാതവും; തുടർന്ന് കല്പദ്രുമം, പിന്നെ ധ്വരി-ചന്ദനം എന്ന പേരിലുള്ള വൃക്ഷം॥

Verse 71

मध्ये दिक्षु समभ्यर्च्य बहिः शक्रादिकान्यजेत् । तदस्त्राणि च संपूज्य यजेत्कृष्णाष्टकेन च ॥ ७१ ॥

മദ്ധ്യത്തിലും ദിക്കുകളിലും വിധിപൂർവ്വം മൂലദേവനെ ആരാധിച്ച ശേഷം, പുറത്തായി ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർക്ക് അർഘ്യ-നൈവേദ്യങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം. അവരുടെ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളും സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിച്ച്, കൃഷ്ണാഷ്ടകത്താൽ ആരാധന നടത്തണം.

Verse 72

कृष्णं च वासुदेवं च देवकीनन्दनं तथा । नारायणं यदुश्रेष्ठं वार्ष्णेयं धर्मपालकम् ॥ ७२ ॥

ഞാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനോട്—വാസുദേവനോട്, ദേവകീനന്ദനനോട്—നമസ്കരിക്കുന്നു; നാരായണനോട്, യദുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനോട്, വാർഷ്ണേയ വീരനോട്, ധർമ്മപാലകനോട് പ്രണാമം അർപ്പിക്കുന്നു.

Verse 73

असुराक्रांतभूभारहारिणं पूजयेत्ततः । एभिरावरणैः पूजा कर्तव्यासुखैरिणः ॥ ७३ ॥

അതിനുശേഷം അസുരന്മാർ അധിനിവേശിച്ച ഭൂമിയുടെ ഭാരമകറ്റുന്ന പ്രഭുവിനെ പൂജിക്കണം. ഈ ആവരണദേവതകളിലൂടെ സുഖദായകനായ ഭഗവാന്റെ പൂജ നിർവ്വഹിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 74

संसारसागरोत्थीर्त्यै सर्वकामाप्तये बुधः । एवं पूजादिभिः सिद्धा भवद्वैश्रवणो यमः ॥ ७४ ॥

സംസാരസാഗരം കടക്കാനും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രാപിക്കാനും ജ്ഞാനി ഇങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യണം. ഇത്തരത്തിലുള്ള പൂജാദി അനുഷ്ഠാനങ്ങളാൽ നിനക്കായി വൈശ്രവണന്റെയും യമന്റെയും അനുഗ്രഹം സിദ്ധമാകുന്നു.

Verse 75

त्रिकालपूजनं चास्य वक्ष्ये सर्वार्थसिद्धिदम् । श्रीमदुद्यानसंवीतिहेमभूरत्नमंडपे ॥ ७५ ॥

ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവന്റെ ത്രികാലപൂജയെ വിവരിക്കുന്നു; അത് സർവാർത്ഥസിദ്ധി നൽകുന്നതാണ്—ശ്രീമദ് ഉദ്യാനങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ, സ്വർണ്ണഭൂമിയുള്ള രത്നമണ്ഡപത്തിൽ.

Verse 76

लसत्कल्पद्रुमाधस्थरत्नाब्जपीठसंस्थितम् । सुत्रामरत्नसंकाशं गुडस्निग्धालकं शिशुम् ॥ ७६ ॥

പ്രകാശിക്കുന്ന കല്പവൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴിൽ രത്നമയ പദ്മപീഠത്തിൽ ഇരുന്ന ശിശുവിനെ അവൻ കണ്ടു. അവൻ മുത്തുമാലപോലെ ദീപ്തൻ; ശർക്കരപോലെ സ്നിഗ്ധമായ കറുത്ത ചുരുള്മുടിയാൽ ശോഭിച്ചു।

Verse 77

चलत्कनककुंडलोल्लसितचारुगंडस्थलं सुघोणधरमद्भुतस्मितमुखांवुतं सुन्दरम् । स्फुरद्विमलरत्नयुक्कनकसूत्रनद्धं दधत्सुवर्णपरिमंडितं सुभगपौंडरीकं नखम् ॥ ७७ ॥

ആടിയുലയുന്ന സ്വർണ്ണകുണ്ഡലങ്ങൾ കൊണ്ട് അവന്റെ മനോഹരമായ കവിള്പ്രദേശം ദീപ്തമായി; നാസിക സുന്ദരമായി ഘടിതം, മുഖപദ്മത്തിൽ അത്ഭുതസ്മിതം വിരിഞ്ഞു. അവന്റെ മംഗളമായ പദ്മസദൃശ നഖത്തിൽ നിർമ്മല രത്നങ്ങൾ പതിച്ച സ്വർണ്ണസൂത്രം മിന്നി, ചുറ്റും സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കൃതമായി।

Verse 78

समुद्धूसरोरस्थले धेनुधूल्या सुपुष्टांगमष्टापदाकल्पदीप्तम् । कटीलस्थले चारुजंघान्तयुग्मं पिनद्धं क्वणत्किंकिणीजालदाम्ना ॥ ७८ ॥

പശുക്കൾ ഉയർത്തിയ സൂക്ഷ്മധൂളി കൊണ്ട് അവന്റെ വക്ഷസ്ഥലം അല്പം ധൂസരമായി; അവന്റെ സുഷ്ടമായ ദേഹം ശുദ്ധസ്വർണ്ണംപോലെ ദീപ്തമായി. അരയിൽ മനോഹരമായ ജംഘാന്തംവരെ കെട്ടിയ കിങ്കിണികളുടെ ജാലദാമം മധുരമായി മണിഞ്ഞു.

Verse 79

हसन्तं हसद्वंधुजीवप्रसूनप्रभापाणिपादांबुजोदारकांत्या । दधानं करो दक्षिणे पायसान्न सुहैयंगवीनं तथा वामहस्ते ॥ ७९ ॥

അവൻ പുഞ്ചിരിച്ചു; ബന്ധുജീവ പുഷ്പത്തിന്റെ പ്രഭപോലെ അവന്റെ പദ്മസദൃശ കൈകാലുകൾ ദിവ്യകാന്തിയിൽ തിളങ്ങി. അവൻ വലങ്കയ്യിൽ പായസം (ക്ഷീരാന്നം)യും ഇടങ്കയ്യിൽ പുതുവെണ്ണ (ഹൈയംഗവ)യും ധരിച്ചു നിന്നു।

Verse 80

लसद्गोपगोपीगवां वृंदमध्ये स्थितं वासवाद्यैः सुरैरर्चितांध्रिम् । महाभारभूतामरारातियूथांस्ततः पूतनादीन्निहंतुं प्रवृत्तम् ॥ ८० ॥

അവൻ ദീപ്തമായ ഗോപന്മാരുടെയും ഗോപികമാരുടെയും പശുക്കളുടെയും വൃത്തമദ്ധ്യേ നിലകൊണ്ടു; വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുതലായ ദേവന്മാർ അവന്റെ പാദങ്ങളെ ആരാധിച്ചു. തുടർന്ന് ഭൂമിക്കു ഭാരമായ ദേവശത്രു ദൈത്യസമൂഹങ്ങളെ—പൂതനാദികളെ—നശിപ്പിക്കാൻ അവൻ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 81

एवं ध्यात्वार्च्चयेद्देवं पूर्ववत्स्थिरमानसः । दध्ना गुडेन नैवेद्यं दत्वा दशशतं जपेत् ॥ ८१ ॥

ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച് സ്ഥിരമനസ്സോടെ മുൻപുപോലെ ദേവനെ ആരാധിക്കണം. തുടർന്ന് തൈരും ശർക്കരയും ചേർന്ന നൈവേദ്യം അർപ്പിച്ച് മന്ത്രം ആയിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം.

Verse 82

मध्यंदिने यजेदेवं विशिष्यरूपधारिणम् । नारदाद्यैर्मुनिगणैः सुरवृन्दैश्च पूजितम् ॥ ८२ ॥

മധ്യാഹ്നത്തിൽ അതിവിശിഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്ന ആ ദേവനെ ആരാധിക്കണം; നാരദാദി മുനിഗണങ്ങളും ദേവവൃന്ദങ്ങളും പൂജിക്കുന്നവനെയത്രേ.

Verse 83

लसद्गोपगोपीगवां वृन्दमध्यस्तितं सांद्रमेघप्रभंसुंन्दरांगम् । शिखंडिच्छदापीडमब्जायताक्षं लसञ्चिल्लिकं पूर्णचद्राननं च ॥ ८३ ॥

ദീപ്തമായ ഗോപന്മാരുടെയും ഗോപികമാരുടെയും പശുക്കളുടെയും വൃന്ദത്തിന്റെ നടുവിൽ അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു; ഘനമേഘനിറത്തിന്റെ ശ്യാമപ്രഭയിൽ അവന്റെ സുന്ദരാംഗം തിളങ്ങുന്നു. മയൂർപിഞ്ചുമുടി, പദ്മദീർഘനേത്രങ്ങൾ, മിനുങ്ങുന്ന ചുരുള്മുടി, പൂർണ്ണചന്ദ്രസമാനമായ മുഖം.

Verse 84

चलत्कुण्डलोल्लासिगंडस्थलश्रीभरं सुन्दरं मंदहासं सुनासम् । सुकार्तस्वराभांबरं दिव्यभूषं क्वणत्किंकिणीजालमत्तानुलेपम् ॥ ८४ ॥

ആടുന്ന കുണ്ഡലങ്ങൾ കൊണ്ട് കവിള്പ്രദേശത്തിന്റെ ശോഭ തിളങ്ങുന്നവൻ അത്യന്തം സുന്ദരൻ; മന്ദഹാസവും സുന്ദരനാസികയും ഉള്ളവൻ. ശുദ്ധസ്വർണ്ണംപോലെ തിളങ്ങുന്ന വസ്ത്രം, ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ; മണിമുഴങ്ങുന്ന കിങ്കിണിജാലം; മദകരമായ സുഗന്ധലേപനം പൂശിയവൻ.

Verse 85

वेणुं धमंतं स्वकरे दधानं सव्ये दरं यष्टिमुदारवेषम् । दक्षे तथैवेप्सितदानदक्षं ध्यात्वार्चयेन्नंदजमिंदिराप्त्यै ॥ ८५ ॥

നന്ദന്റെ പുത്രനെ ധ്യാനിക്കണം—സ്വകൈയിൽ വേണു ധരിച്ചു ഊതുന്നവൻ, ഇടങ്കൈയിൽ ദണ്ഡം/യഷ്ടി വഹിക്കുന്നവൻ, ഉദാരവേഷത്തിൽ ശോഭിക്കുന്നവൻ, വലങ്കൈകൊണ്ട് ഇഷ്ടവരങ്ങൾ നൽകുന്നതിൽ നിപുണൻ. ശ്രീകൃപയും സമൃദ്ധിയും ലഭിക്കാനായി അവനെ അർച്ചിക്കണം.

Verse 86

एवं ध्यात्वार्चयेत्कृष्णं पूर्ववद्वैष्णवोत्तमः । अपूपपायसान्नाद्यैर्नैवैद्यं परिकल्पयेत् ॥ ८६ ॥

ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച്, വൈഷ്ണവോത്തമൻ മുൻപറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം ശ്രീകൃഷ്ണനെ ആരാധിക്കണം; അപൂപം, പായസം, അന്നം മുതലായവകൊണ്ട് നൈവേദ്യം ഒരുക്കണം।

Verse 87

हुत्वा चाष्टत्तरशतं पयोऽनैः सर्पिषाप्लुतैः । स्वस्वदिक्षु बलिं दद्याद्दिशेदाचमनं ततः ॥ ८७ ॥

പാലും അന്നവും നെയ്യിൽ നനച്ചുകൊണ്ട് അഷ്ടോത്തരശതം ആഹുതികൾ ഹോമത്തിൽ അർപ്പിച്ച്; തുടർന്ന് വിധിപ്രകാരം ഓരോ ദിക്കിലും ബലി നല്കി, പിന്നെ ആചമനം ചെയ്യണം।

Verse 88

अष्ट्त्तरसहस्रं च प्रजपेन्मंत्रमुत्तमम् । अह्नो मध्ये यजेदेवं यः कृष्णं वैष्णवोत्तमः ॥ ८८ ॥

കൃഷ്ണഭക്തനായ വൈഷ്ണവോത്തമൻ ഉത്തമമന്ത്രം ആയിരത്തി എട്ട് പ്രാവശ്യം ജപിച്ച്, മധ്യാഹ്നത്തിൽ ഇതേ വിധിപ്രകാരം ഭഗവാനെ ആരാധിക്കണം।

Verse 89

देवाः सर्वे नमस्यंति लोकानां वल्लभो नरः । मेधायुःश्रीकांतियुक्तः पुत्रैः पौत्रैश्च वर्द्धते ॥ ८९ ॥

ലോകങ്ങൾക്ക് പ്രിയനായ ആ മനുഷ്യനെ എല്ലാ ദേവന്മാരും നമസ്കരിക്കുന്നു; അവൻ ബുദ്ധി, ദീർഘായുസ്സ്, ശ്രീ, കാന്തി എന്നിവയോടെ പുത്രപൗത്രങ്ങളോടുകൂടെ വർധിക്കുന്നു।

Verse 90

तृतीयकालपूजायामस्ति कालविकल्पना । सायाह्ने निशि वेत्यत्र वदंत्येके विपश्चितः ॥ ९० ॥

തൃതീയകാല പൂജയിൽ സമയത്തെക്കുറിച്ച് വ്യത്യാസമുണ്ട്; ചില പണ്ഡിതർ സായാഹ്നത്തിൽ ചെയ്യണമെന്ന്, മറ്റുചിലർ രാത്രിയിൽ ചെയ്യണമെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 91

दशाक्षरेण चेद्रात्रौ सायाह्नेऽष्टादशार्णतः । उभयीमुभयेनैव कुर्यादित्यपरे जगुः ॥ ९१ ॥

രാത്രിയിൽ ഈ വിധി ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ ദശാക്ഷരി മന്ത്രംകൊണ്ട് ചെയ്യണം; സായാഹ്നസന്ധ്യയിൽ അഷ്ടാദശാക്ഷരി മന്ത്രംകൊണ്ട്. മറ്റുചിലർ പറയുന്നു—ഉഭയഫലദായിനിയായ വിധി രണ്ടു മന്ത്രങ്ങളും ഒരുമിച്ച് ജപിച്ച് ചെയ്യേണ്ടതാണ്.

Verse 92

सायाह्ने द्वारवत्यां तु चित्रोद्यानोपशोभिते । अष्टसाहस्रसंख्यातैर्भवनैरुपमंडिते ॥ ९२ ॥

സായാഹ്നത്തിൽ ദ്വാരവതിയിൽ—വിചിത്രമായ ഉദ്യാനങ്ങൾകൊണ്ട് ശോഭിതവും, എട്ടായിരം ഭവനങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവും ആയ—(അങ്ങനെയൊരു ദൃശ്യമായിരുന്നു)।

Verse 93

हंससारससंकीर्णकमलोत्पलशालिभिः । सरोभिर्नीलांभोभिः परीते भवनोत्तमे ॥ ९३ ॥

ആ ഉത്തമ ഭവനം നീലജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ സരോവരങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നു; അവയിൽ ഹംസങ്ങളും സാരസപ്പക്ഷികളും നിറഞ്ഞു, കമലവും നീലോത്പലവും സമൃദ്ധമായി വിരിഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 94

उद्यत्प्रद्योतनोद्योतद्युतौ श्रीमणिमंडले । हेमांभोजासनासीनं कृष्णं त्रैलोक्यमोहनम् ॥ ९४ ॥

ഉദയിക്കുന്ന ദീപ്തിയുടെ പ്രകാശത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്ന ശ്രീമണിമണ്ഡലത്തിൽ, സ്വർണ്ണകമലാസനത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ആസീനനായിരുന്നു—ത്രിലോകമോഹനൻ.

Verse 95

मुनिवृंदैः परिवृतमात्मतत्त्वविनिर्णये । तेभ्यो मुनिभ्यः स्वं धाम दिशंतं परमक्षरम् ॥ ९५ ॥

ആത്മതത്ത്വനിർണ്ണയത്തിൽ ലീനമായ മുനിവൃന്ദങ്ങൾ ചുറ്റിനിന്നപ്പോൾ, ആ പരമാക്ഷരൻ അവർക്കു തന്റെ സ്വധാമം അനുഗ്രഹിച്ച് ദർശിപ്പിച്ചു.

Verse 96

उन्निद्रेंदीवरश्यामं पद्मपत्रायतेक्षणम् । स्निग्धं कुंतलसंभिन्नकिरीटवनमालिनम् ॥ ९६ ॥

അവൻ പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ നീലത്താമരപോലെ ശ്യാമവർണ്ണൻ; താമരഇലപോലെ ദീർഘനേത്രൻ. മിനുക്കമുള്ള ചുരുള്‍മുടി ഭാഗികമായി മൂടിയ കിരീടധാരിയും വനമാലയാൽ അലങ്കൃതനുമായിരുന്നു.

Verse 97

चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुंडलम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं सुमनोहरम् ॥ ९७ ॥

അവന്റെ മുഖം മനോഹരവും പ്രസന്നവുമായിരുന്നു; മകരാകൃതിയിലുള്ള കുണ്ഡലങ്ങൾ തിളങ്ങി. വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ശ്രീവത്സചിഹ്നവും ദീപ്തമായ കൗസ്തുഭമണിയും പ്രകാശിച്ചു—സകലവും പരമമോഹനം.

Verse 98

काश्मीरकपिशोरस्कं पीतकौशेयवाससम् । हारकेयूरकटककटिसूत्रैरलंकृतम् ॥ ९८ ॥

അവന്റെ വക്ഷസ്ഥലം കാശ്മീരി കുങ്കുമ-കേസരത്തിന്റെ അരുണാഭ കാന്തിയാൽ ദീപ്തമായിരുന്നു; പീത കൗശേയവസ്ത്രം ധരിച്ചിരുന്നു. ഹാരം, കേയൂരം, കടകം, കടിസൂത്രം മുതലായ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായിരുന്നു.

Verse 99

हृतविश्वंभराभूरिभारं मुदितमानसम् । शंखचक्रगदापद्मराजद्भुजचतुष्टयम् ॥ ९९ ॥

വിശ്വധാരണത്തിന്റെ അപാരഭാരം ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് നീങ്ങി മനസ്സ് ആനന്ദിതമായപ്പോൾ—അവൻ പ്രഭുവിനെ നാലു ദീപ്തഭുജങ്ങളോടെ ദർശിച്ചു; അവയിൽ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം എന്നിവ ശോഭിച്ചു.

Verse 100

एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादंगैः प्रथमावृत्तिः । द्वितीया महिषीभिस्तु तृतीयायां समर्चयेत् ॥ १०० ॥

ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച് മന്ത്രജ്ഞൻ ആരാധന നടത്തണം. ആദ്യ ആവൃത്തി അങ്കമന്ത്രങ്ങളോടെ; രണ്ടാം ആവൃത്തി ദിവ്യ മഹിഷികളോടെ (ഭഗവാന്റെ സഹചാരി ദേവിമാരോടെ); മൂന്നാം ആവൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായി സമർചന നടത്തണം.

Verse 101

नारदं पर्वतं जिष्णुं निशठोद्धवदारुकान् । विष्वक्सेनं च शैनेयं दिक्ष्वग्रे विनतासुतम् ॥ १०१ ॥

ഭഗവാൻ നാരദൻ, പർവതൻ, ജിഷ്ണു, നിശഠ, ഉദ്ധവൻ, ദാരുകൻ എന്നിവരെ നിയോഗിച്ചു; വിഷ്വക്സേനനെയും ശൈനേയനെയും കൂടി—ദിക്കുകളുടെ അഗ്രസ്ഥാനത്ത് വിനതാപുത്രൻ ഗരുഡനെയും സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 102

लोकपालैश्च वज्राद्यैः पूजयेद्वैष्णवोत्तमः । एवं संपूज्य विधिवत्पायसं विनिवेदयेत् ॥ १०२ ॥

വൈഷ്ണവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭക്തൻ ലോകപാലന്മാരെയും, ഇന്ദ്രാദി വജ്രധാരികളായ ദേവശക്തികളെയും കൂടി പൂജിക്കണം. ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം സമ്പൂജനം നടത്തി, പായസം (ക്ഷീരം) നൈവേദ്യമായി സമർപ്പിക്കണം।

Verse 103

तर्पयित्वा खंडमिश्रदुग्धबुद्ध्या जलैरिह । जपेदष्टशतं मन्त्री भावयन्पुरुषोत्तमम् ॥ १०३ ॥

ഇവിടെ ജലത്താൽ തർപ്പണം നടത്തി, മനസ്സിൽ അതിനെ പഞ്ചസാര കലർന്ന പാലായി കരുതി, മന്ത്രസാധകൻ പുരുഷോത്തമൻ (വിഷ്ണു)നെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് മന്ത്രം എട്ടുനൂറു പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം।

Verse 104

पूजासु होमं सर्वासु कुर्यान्मध्यंदिनेऽथवा । आसनादर्घ्यपर्यंतं कृत्वा स्तुत्वा नमेत्सुधीः ॥ १०४ ॥

എല്ലാ പൂജകളിലും ഹോമം ചെയ്യണം, അല്ലെങ്കിൽ മധ്യാഹ്നത്തിൽ അത് നിർവഹിക്കണം. ആസനാർപ്പണം മുതൽ അർഘ്യാർപ്പണം വരെ പൂർത്തിയാക്കി, ബുദ്ധിമാൻ ഭക്തൻ സ്തുതി ചെയ്ത് പിന്നെ നമസ്കരിക്കണം।

Verse 105

समर्थात्मानमुद्वास्य स्वीयहृत्सरसीरुहे । विन्यस्य तन्मयो भूत्वा पुनरात्मानमर्चयेत् ॥ १०५ ॥

പൂജയ്ക്കായി ആവാഹിച്ച സമർത്ഥാത്മാവിനെ ആദരത്തോടെ ഉദ്വാസനം ചെയ്ത്, അവനെ സ്വന്തം ഹൃദയ-സരോവരത്തിലെ താമരയിൽ വീണ്ടും സ്ഥാപിക്കണം. അതിൽ തന്മയനായി, അന്തരാത്മാവിനെ വീണ്ടും അർച്ചിക്കണം।

Verse 106

सायाह्ने वासुदेवं यो नित्यमेवं समर्चयेत् । सर्वान्कामानवाप्यांते स याति परमां गतिम् ॥ १०६ ॥

സായാഹ്നത്തിൽ ഇപ്രകാരം നിത്യമായി വാസുദേവനെ സമർച്ചിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടി അവസാനം പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 107

रात्रौ चेन्मदनाक्रांतचेतसं नन्दनन्दनम् । यजेद्रासपरिश्रांतं गोपीमंडलमध्यगम् ॥ १०७ ॥

രാത്രിയിൽ മനസ്സ് കാമവശമായി ആക്രാന്തമാകുന്നുവെങ്കിൽ, രാസലീലയിൽ ക്ഷീണിച്ചും ഗോപീമണ്ഡലത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ നിലകൊള്ളുന്ന നന്ദനന്ദനൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ആരാധിക്കണം।

Verse 108

विकसत्कुंदकह्लारमल्लिकाकुसुमोद्गतैः । रजोभिर्धूसरैर्मंदमारुतैः शिशिरीकृते ॥ १०८ ॥

വികസിച്ച കുന്ദം, കഹ്ലാരം, മല്ലികാ പുഷ്പങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന വെളുത്ത പരാഗധൂളിയിൽ മങ്ങിയും, മന്ദമാരുതങ്ങളാൽ അത് ശീതളമായി।

Verse 109

उन्मीलन्नवकैरवालिविगलन्माध्वीकलब्धांतरं भ्राम्यन्मत्तमिलिंदगीतललिते सन्मल्लिकोज्जृम्भिते । पीयूषांशुकरैर्विशालितहरित्प्रांते स्मरोद्दीपने कालिन्दीपुलिनांगणे स्मितमुखं वेणुं रणंतं मुहुः ॥ १०९ ॥

കാലിന്ദീ തീരത്തിലെ മണൽമൈതാനത്തിൽ—പുതിയ കൈരവക്കൂട്ടങ്ങൾ വിരിഞ്ഞ് അകത്ത് തേൻ ചോരുകയും, മദോന്മത്ത തേൻചീറ്റുകൾ ചുറ്റി മധുരഗാനം പാടുകയും, ശ്രേഷ്ഠ മല്ലിക പുഷ്പങ്ങൾ വിരിയുകയും ചെയ്യുന്നിടത്ത്—അമൃതസമമായ ചന്ദ്രകിരണങ്ങൾ പരത്തിയ ഹരിതപ്രാന്തത്തിൽ പ്രേമം ഉണർത്തി, സ്മിതമുഖനായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ വീണ്ടും വീണ്ടും വേണു മുഴക്കുന്നു।

Verse 110

अन्तस्तोयलसन्नवांबुदघटासंघट्टकारत्विषं चंचञ्चिल्लिकमंबुजायतदृशं बिम्बाधरं सुन्दरम् । मायूरच्छदबद्धमौलिविलसद्धम्मिल्लमालं चलं दीप्यत्कुण्डलरत्नरश्मिविलसद्गंडद्वयोद्बासितम् ॥ ११० ॥

ആ മുഖം അത്യന്തം സുന്ദരം—ജലഭരിതമായ നവമേഘഘടങ്ങൾ കൂട്ടിയിടിക്കുന്നതുപോലെ ശ്യാമകാന്തിയിൽ ദീപ്തം; ചഞ്ചലനേത്രങ്ങൾ പദ്മദളസദൃശം; അധരങ്ങൾ ബിംബഫലസമം. മസ്തകത്തിൽ മയൂരപ്പിഞ്ചുബദ്ധമായ കിരീടം ശോഭിക്കുന്നു, ചലിക്കുന്ന കേശമാല തിളങ്ങുന്നു, രത്നജടിത കുണ്ഡലങ്ങളുടെ ദീപ്തരശ്മികൾ ഇരുകപോലങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 111

कांचीनूपुरहारकंकणलसत्केयूरभूषान्वितं गोपीनां द्वितयां तरे सुललितं वन्यप्रसूनस्रजम् । अन्योन्यं विनिबद्धगोपदयितादोर्वल्लिवीतं लसद्रासक्रीडनलोलुपं मनसिजाक्रांतं मुकुन्दं भवेत् ॥ १११ ॥

എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ മുകുന്ദൻ വാഴട്ടെ—കട്ടിയിൽ കാഞ്ചി, പാദങ്ങളിൽ നൂപുരം, കഴുത്തിൽ ഹാരം, കൈകളിൽ കങ്കണം, ദീപ്തമായ കേയൂരങ്ങൾ എന്നിവ ധരിച്ച് അലങ്കൃതൻ; രണ്ടു ഗോപിമാരുടെ മദ്ധ്യേ അതിസുലലിതൻ; വനപുഷ്പമാല ധരിച്ചവൻ; ഗോപികകളുടെ വള്ളിപോലുള്ള ഭുജങ്ങൾ പരസ്പരം ബന്ധിച്ച് അവനെ ചുറ്റിയവൻ; പ്രകാശമയ രാസക്രീഡയിൽ ലോലുപൻ, പ്രേമശക്തിയാൽ ആക്രാന്തൻ।

Verse 112

विविधश्रुतिभिन्नमनोज्ञतरस्वरसप्तकमूर्छनतानगणैः । भ्रममाणममूभिरुदारमणिस्फुटमंडनसिंजितचारुतनुम् ॥ ११२ ॥

വിവിധ ശ്രുതികളാൽ വ്യത്യസ്തമായ അതിമനോഹര സ്വരസംഘങ്ങൾ—സപ്തസ്വരങ്ങൾ, അവയുടെ മൂർച്ചനകളും താനങ്ങളും—കൂടെ അത് പ്രകടനത്തിൽ ചലിച്ചുനടന്നു; ഉന്നത രത്നജടിതാഭരണങ്ങളുടെ തെളിഞ്ഞ ഝങ്കാരധ്വനിയാൽ അതിന്റെ സുന്ദര ദേഹം അലങ്കൃതമായി।

Verse 113

इतरेतरबद्धकरप्रमदागणकल्पितरासविहारविधौ । मणिशंकुगमप्यमुना वपुषा बहुधा विहितस्वकदिव्यतनुम् ॥ ११३ ॥

പരസ്പരം കൈകൾ ബന്ധിച്ച പ്രമദാഗണങ്ങൾ കൽപ്പിച്ച രാസവിഹാരവിധിയിൽ, അദ്ദേഹം—രത്നശിഖരമുള്ള തൂണുപോലെ—സ്വദേഹത്താൽ പലവിധമായി തന്റെ ദിവ്യതനുവിനെ പ്രകടമാക്കി (ബഹുരൂപനായി)।

Verse 114

एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादंगैः प्रथमावृतिः । श्रीकामः सस्वराद्यानि कलाब्जैर्वैष्णवोत्तमः ॥ ११४ ॥

ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച് മന്ത്രജ്ഞൻ അർച്ചന ചെയ്യണം; ആദ്യ ആവരണം അങ്കമന്ത്രങ്ങളാൽ നടത്തണം. ശ്രീസമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്ന വൈഷ്ണവോത്തമൻ, സ്വരാദി (സ്വരങ്ങളിൽ ആരംഭിക്കുന്ന) അക്ഷരഭാഗങ്ങളെ ‘കലാബ്ജ’ എന്ന താമരകളാൽ പൂജിക്കണം।

Verse 115

यजेत्केशवकीर्त्यादिमिथुनानि च षोडश । इन्द्राद्यानपि वज्रादीन्पूजयेत्तदनन्तरम् ॥ ११५ ॥

കേശവ-കീർത്തി മുതലായവയിൽ ആരംഭിക്കുന്ന പതിനാറ് യുഗളദേവതകളെ യജിച്ച്/പൂജിക്കണം; തുടർന്ന് ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരെയും, വജ്രാദി അവരുടെ ആയുധ-ചിഹ്നങ്ങളോടുകൂടി പൂജിക്കണം।

Verse 116

पृंथु सुवृत्तं मसृणं वितस्तिमात्रोन्नतं कौ विनिखन्य शंकुम् । आक्रम्य पद्भ्यामितरेतरैस्तु हस्तैर्भ्रमोऽयं खलु रासगोष्ठी ॥ ११६ ॥

വിസ്തൃതവും പൂർണ്ണവൃത്തവും മൃദുവും ഒരു വിതസ്തി ഉയരവുമുള്ള ശങ്കു ഭൂമിയിൽ ദൃഢമായി കുത്തി നിർത്തണം. പിന്നെ കാലുകൾ മാറിമാറി വെച്ച് കൈകളാൽ തിരിക്കുന്ന ആ ചുറ്റലാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ രാസഗോഷ്ഠിയെപ്പോലെയുള്ള ഭ്രമണം.

Verse 117

सपूज्यैवं च पयसा ससितो पलसर्पिषा । नैवेद्यमर्चयित्वा तु चषकैर्नृपसंख्यकैः ॥ ११७ ॥

ഇങ്ങനെ ദേവനെ യഥാവിധി പൂജിച്ച്, പഞ്ചസാര ചേർത്ത പാലിൽ ഒരു പല അളവ് നെയ്യ് ചേർത്ത് നൈവേദ്യമായി അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് രാജനിർണ്ണിത എണ്ണത്തിന് തുല്യമായ കപ്പുകളിൽ അത് സമർപ്പിക്കണം.

Verse 118

सतं पापप्ते मंत्री मिथुनेष्वर्पयेत्क्रमात् । विधाय पूर्ववच्छेषं सहस्रं प्रजपेन्मनुम् ॥ ११८ ॥

മന്ത്രസാധകനു നൂറിരട്ടിപാപദോഷം സംഭവിച്ചാൽ, ക്രമമായി യുഗ്മ ആഹുതികളിൽ നിർദ്ദിഷ്ട അർപ്പണം നടത്തണം. തുടർന്ന് മുൻപുപോലെ ശേഷവിധി ചെയ്തു മന്ത്രം ആയിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം.

Verse 119

स्तुत्वा नत्वा च संप्रार्थ्य पूजाशेषं समापयेत् । एवं यः पूजयेत्कृष्णं स सस्मृद्धेः पदं भवेत् ॥ ११९ ॥

സ്തുതി ചെയ്ത്, നമസ്കരിച്ച്, ഹൃദയപൂർവ്വം പ്രാർത്ഥിച്ച് പൂജയുടെ ശേഷകർമ്മം സമാപിപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ ശ്രീകൃഷ്ണനെ പൂജിക്കുന്നവൻ സമൃദ്ധിയുടെയും ക്ഷേമത്തിന്റെയും പദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 120

अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः । भुक्त्वेह विविधान्भोगानंते विष्णुपदं व्रजेत् ॥ १२० ॥

അവൻ അണിമാദി അഷ്ടസിദ്ധികളുടെ അധിപനാകും—സംശയമില്ല. ഇവിടെ വിവിധ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് അവസാനം വിഷ്ണുപദം, അഥവാ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ധാമം പ്രാപിക്കും.

Verse 121

एवं पूजादिभिः सिद्धे मनौकाम्यानि साधयेत् । अष्टाविंशतिवारं वा त्रिकालं पूजयेत्सुधीः ॥ १२१ ॥

ഇങ്ങനെ പൂജാദികളാൽ വിധി സിദ്ധമായാൽ, മന്ത്രബലത്തോടെ മനോവാഞ്ഛിത ഫലങ്ങൾ നേടാം. അല്ലെങ്കിൽ ജ്ഞാനി ഇരുപത്തിയെട്ടു പ്രാവശ്യം, അല്ലെങ്കിൽ പ്രാതഃ‑മധ്യാഹ്ന‑സായം ത്രികാല പൂജ ചെയ്യണം.

Verse 122

स्वकालविहितान् भूयः परिवारांश्च तर्पयेत् । प्रातर्द्दध्ना गुडाक्तेन मध्याह्ने पयसा पुनः ॥ १२२ ॥

വീണ്ടും നിശ്ചിത സമയങ്ങളിൽ പരിവാരദേവതകൾക്കും തർപ്പണം ചെയ്യണം—പ്രാതഃ ശർക്കര/വെല്ലം കലർത്തിയ തൈരോടെ, മധ്യാഹ്നത്തിൽ വീണ്ടും പാലോടെ।

Verse 123

नवनीतयुतेनाथ सायाह्ने तर्पयेत्पुनः । ससितोपलमिश्रेण पयसा वैष्णवोत्तमः ॥ १२३ ॥

അതിനുശേഷം സായാഹ്നത്തിൽ വൈഷ്ണവോത്തമൻ വീണ്ടും തർപ്പണം ചെയ്യണം—നവനീതം (വെണ്ണ) ചേർത്തും പഞ്ചസാരക്കല്ല്/മിശ്രി കലർത്തിയും ഉള്ള പാലോടെ।

Verse 124

तर्पयामिपदं योज्यं मंत्रांते स्वेषु नामसु । द्वितीयांतेषु तु पुनः पूजाशेषं समापयेत् ॥ १२४ ॥

മന്ത്രത്തിന്റെ അവസാനം, തത്തത് നാമങ്ങൾക്ക് ശേഷം ‘തർപ്പയാമി’ എന്ന പദം ചേർക്കണം. പിന്നെ ദ്വിതീയാവിഭക്തി‑അന്തം വരുന്നിടത്ത് വീണ്ടും പൂജയുടെ ശേഷഭാഗം സമാപിപ്പിക്കണം.

Verse 125

अभ्युक्ष्यतत्प्रसादाद्भिरात्मानं प्रपबेदपः । तत्तृत्पस्तमथोद्वास्य तन्मयः प्रजपेन्मनुम् ॥ १२५ ॥

ആ പ്രസാദജലത്തോടെ സ്വയം അഭ്യുക്ഷ്യ (തളിച്ച്) പിന്നെ അതേ ജലം പാനം ചെയ്യണം. തൃപ്തനായ ശേഷം (ദേവത/വിധി) ഉദ്വാസനം ചെയ്ത്, തന്മയനായി മന്ത്രജപം ചെയ്യണം.

Verse 126

अथ द्रव्याणि काम्येषु प्रोच्यंते तर्पणेषु च । तानि प्रोक्तविधानानामाश्रित्यान्यतमं भजेत् ॥ १२६ ॥

ഇപ്പോൾ കാമ്യകർമ്മങ്ങളിലും തർപ്പണവിധിയിലും ഉപയോഗിക്കേണ്ട ദ്രവ്യങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു. മുൻപ് ഉപദേശിച്ച വിധികളെ ആശ്രയിച്ച്, തൻ്റെ അഭിപ്രേത കർമ്മത്തിന് യോജിച്ചതിനെ साधകൻ സ്വീകരിക്കണം.

Verse 127

पायसं दाधिकं चाज्यं गौडान्नं कृसरं पयः । दधीनि कदली मोचा चिंचा रजस्वला तथा ॥ १२७ ॥

പായസം, ദധി-വിഭവങ്ങൾ, നെയ്യ്, ശർക്കര/ഗുഡം ചേർത്ത അന്നം, കൃസരം, പാൽ, തൈര്, വാഴപ്പഴം, മോചാ, പുളി, കൂടാതെ രജസ്വല സ്ത്രീ—ഇവ (ഈ നിർദ്ദിഷ്ട വിധിയിൽ) വർജ്യ/നിയത-നിഷിദ്ധമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 128

अपूपा मोदका लाजाः पृथुका नवनीतकम् । द्रव्यषोडशकं ह्येतत्कथितं पद्मजादिभिः ॥ १२८ ॥

അപൂപം, മോദകം, ലാജ, പൃഥുക, നവനീതം—ഇവ (ആ) പതിനാറു ദ്രവ്യങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി പദ്മജൻ (ബ്രഹ്മാവ്) മുതലായവർ പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 129

लाजांते पृथुकं प्राक्च समर्प्य च सितोपलम् । चतुःसप्ततिवारं यः प्रातरेवं प्रतर्पयेत् ॥ १२९ ॥

ആദ്യം ലാജ അർപ്പിച്ച്, തുടർന്ന് പൃഥുകയും സിതോപല (വെളുത്ത മിശ്രി)യും സമർപ്പിച്ച്—ഇങ്ങനെ പ്രഭാതത്തിൽ എഴുപത്തിനാലു പ്രാവശ്യം പ്രതർപ്പണം ചെയ്യുന്നവൻ (നിർദ്ദിഷ്ട ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു).

Verse 130

ध्यात्वा कृष्णपदं मत्री मंडलादिष्टमाप्नुयात् । धारोष्णपक्कपयसा नवनीतं दधीनि च ॥ १३० ॥

കൃഷ്ണപാദബന്ധമുള്ള മന്ത്രത്തെ ധ്യാനിച്ചാൽ, മണ്ഡലവിധി നിർദ്ദേശിച്ച ഫലം साधകൻ പ്രാപിക്കുന്നു. തർപ്പണാർത്ഥം ഇനിയും ചൂടോടെ ഒഴുകുന്ന നിലയിൽ പാകം ചെയ്ത പാലിൽ നിന്നുള്ള നവനീതവും തൈരും ഉപയോഗിക്കണം.

Verse 131

दौग्धाम्रमाज्यं मत्स्यंडी क्षौद्रं कीलालमेव च । पूजयेन्नवभिर्द्रव्यैः प्रत्येकं रविसंख्यया ॥ १३१ ॥

പാൽ, മാങ്ങാരസം, നെയ്യ്, മിശ്രി, തേൻ, കീലയലം മുതലായ ഒൻപതു ദ്രവ്യങ്ങളാൽ പൂജ ചെയ്യണം; ഓരോന്നും സൂര്യസംഖ്യപ്രകാരം അർപ്പിക്കണം।

Verse 132

एवमष्टोतरशतंसंख्याकं तर्पणं पुनः । यः कुर्याद्वैष्णवश्रेष्टः पूर्वोक्तं फलमाप्नुयात् ॥ १३२ ॥

ഇങ്ങനെ വൈഷ്ണവശ്രേഷ്ഠൻ വീണ്ടും നൂറ്റെട്ട് സംഖ്യയിൽ തർപ്പണം ചെയ്താൽ, മുൻപ് പറഞ്ഞ ഫലം പ്രാപിക്കും।

Verse 133

किं बहूक्तेन सर्वेष्टदायकं तर्पणं त्विदम् । ससितोपलधारोष्णदुग्धबुद्ध्या जलेन वै ॥ १३३ ॥

കൂടുതൽ എന്തു പറയണം? ഈ തർപ്പണം സർവഇഷ്ടദായകം; ജലത്താൽ മാത്രം ചെയ്യണം, ആ ജലത്തെ ചന്ദ്രപ്രകാശധാരയായി, വെളുത്ത സ്ഫടികപ്രവാഹമായി, ചൂടുപാലായി ഭാവിക്കണം।

Verse 134

कृष्णं प्रतपर्यन् ग्रामं व्रजन्प्राप्नोति साधकः । धनवस्त्राणि भोज्यं च परिवारगणैः सह ॥ १३४ ॥

ശ്രീകൃഷ്ണനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച് ഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോകുന്ന সাধകൻ, കുടുംബജനങ്ങളോടൊപ്പം ധനം, വസ്ത്രം, ഭോജനം എന്നിവയുടെ സമൃദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 135

यावत्संतर्पयेन्मंत्री तावत्संख्यं जपेन्मनुम् । तर्पणेनैव कार्याणि साधयेदखिलान्यपि ॥ १३५ ॥

മന്ത്രസാധകൻ എത്ര സംഖ്യയിൽ തർപ്പണം ചെയ്യുന്നുവോ, അതേ സംഖ്യയിൽ മന്ത്രജപവും ചെയ്യണം; തർപ്പണം കൊണ്ടുതന്നെ മറ്റു എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും സിദ്ധമാകും।

Verse 136

काम्यहोममथो वक्ष्ये साधकानां हिताय च । श्रीपुष्पैर्जुहुयान्मंत्री श्रियमिच्छन्निनिंदिताम् ॥ १३६ ॥

ഇപ്പോൾ സാധകരുടെ ഹിതാർത്ഥം കാമ്യഹോമം വിവരിക്കുന്നു. ധർമ്മസമ്മതവും നിന്ദാരഹിതവുമായ ശ്രീ-സമൃദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്ന മന്ത്രജ്ഞൻ ശുഭപുഷ്പങ്ങളാൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കട്ടെ.

Verse 137

साज्येनान्नेन जुहुयात्घृतान्नस्य समृद्धये । वन्यपुष्पैर्द्विजान् जातीपुष्पैश्च पृथिवीपतीन् ॥ १३७ ॥

ഘൃതാന്നത്തിന്റെ സമൃദ്ധിക്കായി നെയ്യ് കലർത്തിയ പാകം ചെയ്ത അന്നംകൊണ്ട് ആഹുതി അർപ്പിക്കണം. വനപുഷ്പങ്ങളാൽ ദ്വിജരെ, ജാതി (മല്ലി) പുഷ്പങ്ങളാൽ ഭൂമിപതികളായ രാജാക്കളെ പൂജിക്കണം.

Verse 138

असितैः कुसुमैर्वैश्यान् शूद्रान्नीलोत्पलैस्तथा । वशयेल्लवणैः सर्वानंबुजैर्युवतीजनम् ॥ १३८ ॥

ഇരുണ്ട നിറമുള്ള പുഷ്പങ്ങളാൽ വൈശ്യരെ, നീലോത്പലങ്ങളാൽ ശൂദ്രരെ വശപ്പെടുത്താം. ലവണങ്ങളാൽ എല്ലാവരെയും, താമരകളാൽ യുവതീജനത്തെയും വശീകരിക്കാം.

Verse 139

गोशालासु कृतो होमः पायसेन ससर्पिषा । गवां शांतिं करोत्याशु गोपालो गोकुलेश्वरः ॥ १३९ ॥

ഗോശാലയിൽ നെയ്യ് ചേർത്ത പായസംകൊണ്ട് ചെയ്ത ഹോമം പശുക്കൾക്ക് വേഗത്തിൽ ശാന്തിയും ക്ഷേമവും നൽകുന്നു; ഗോകുലേശ്വരനായ ഗോപാലൻ തന്നെയാണ് അവരുടെ രക്ഷകൻ.

Verse 140

शिक्षावेषधरं कृष्णं किंकिणीजालशोभितम् । ध्यात्वा प्रतर्पयेन्मंत्री दुग्धबुद्ध्या शुभैर्जलैः ॥ १४० ॥

ശിക്ഷാ-വേഷം ധരിച്ച് കിങ്കിണീജാലംകൊണ്ട് ശോഭിക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണനെ ധ്യാനിച്ച്, മന്ത്രജ്ഞൻ ശുഭജലങ്ങളാൽ—മനസ്സിൽ അതിനെ പാലെന്നു കരുതി—തർപ്പണം നടത്തട്ടെ.

Verse 141

धनं धान्यं सुतान्कीर्तिं प्रीतस्तस्मै ददाति सः । ब्रह्मवृक्षसमिद्भिर्वा कुशैर्वा तिलतंदुलैः ॥ १४१ ॥

അവൻ പ്രസന്നനായി ധനം, ധാന്യം, പുത്രന്മാർ, കീർത്തി എന്നിവ ദാനം ചെയ്യുന്നു—ബ്രഹ്മവൃക്ഷത്തിന്റെ സമിത്തുകളാലോ, കുശപ്പുല്ലാലോ, അല്ലെങ്കിൽ എള്ളും അരിമണികളും കൊണ്ടോ കർമ്മം ചെയ്താലും।

Verse 142

जुहुयादयुतं मंत्री त्रिमध्वाक्तैर्हुताशने । वशयेद्ब्राह्मणांश्चाथ राजवृक्षसमुद्भवैः ॥ १४२ ॥

മന്ത്രജ്ഞൻ ത്രിമധുവാൽ ലേപിച്ച ദ്രവ്യങ്ങളോടെ ഹുതാശനത്തിൽ പത്തായിരം ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് രാജവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള വസ്തുക്കളാൽ ബ്രാഹ്മണരെ വശീകരിക്കണം।

Verse 143

प्रसूनैः क्षत्रियान्वैश्यान्कुरंङकुसुमैस्तथा । पाटलोत्थैश्च कुसुमैर्वशयेदंतिमान्सुधीः ॥ १४३ ॥

പുഷ്പങ്ങളാൽ—കുരംഗപുഷ്പങ്ങളാലും—ക്ഷത്രിയരെയും വൈശ്യരെയും വശീകരിക്കാം; പാടലവൃക്ഷജന്യ പുഷ്പങ്ങളാൽ ബുദ്ധിമാൻ ഹഠമുള്ള/അഹങ്കാരമുള്ളവരെയും വശപ്പെടുത്തും।

Verse 144

श्वेतपद्मै रक्तपप्दैश्चंपकैः पाटलैः क्रमात् । हुत्वायुतं त्रिमध्वाक्तैर्वशयेत्तद्वरांगनाः ॥ १४४ ॥

വെള്ളത്താമര, ചുവന്നത്താമര, ചമ്പകപുഷ്പം, പാടലാപുഷ്പം—ഇവ ക്രമമായി എടുത്ത്, ത്രിമധുവാൽ ലേപിച്ച ദ്രവ്യങ്ങളോടെ പത്തായിരം ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ചാൽ, അഭിലഷിതമായ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകളെ വശപ്പെടുത്താം।

Verse 145

नित्यं हयारिकुसुमौर्निशीथे त्रिमधुप्लुतैः । वरस्त्रीर्वशयेत्प्राज्ञः सम्यग्धृत्वा दिनाष्टकम् ॥ १४५ ॥

നിശീഥത്തിൽ (അർദ്ധരാത്രിയിൽ) ത്രിമധുവിൽ നനച്ച ഹയാരി-പുഷ്പങ്ങളാൽ നിത്യമായി വിധി ആചരിക്കണം; എട്ട് ദിവസം ശരിയായി വ്രതാനുഷ്ഠാനം പാലിച്ചാൽ, പ്രാജ്ഞൻ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകളെ വശപ്പെടുത്തും।

Verse 146

अयुतत्रितयं रात्रौ सिद्धार्थैस्त्रिमधुप्लुतैः । प्रत्यहं जुह्वतो मासात्सुरेशोऽपि वशीभवेत् ॥ १४६ ॥

രാത്രിയിൽ മൂന്നു തരത്തിലുള്ള തേൻ നനച്ച വെള്ള കടുക് മുപ്പതിനായിരം ആഹുതികൾ അഗ്നിയിൽ നിത്യമായി ഒരു മാസം ഹോമം ചെയ്താൽ, ദേവേന്ദ്രനും വശീഭവിക്കും।

Verse 147

आहृत्य बल्लवीवस्त्राण्यारूढं नीपभूरुहे । स्मरेत्कृष्णं जपेद्रात्रौ सहस्रं खेंदूहात्सुधीः ॥ १४७ ॥

ഗോപികമാരുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് വേപ്പുമരത്തിൽ കയറി, ആകാശത്തെയും ചന്ദ്രനെയും അഭിമുഖീകരിച്ച്, ജ്ഞാനിയായ সাধകൻ രാത്രിയിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനെ സ്മരിച്ചു ആയിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം।

Verse 148

हठादाकर्षयेच्छीघ्रमुर्वशीमपि साधकः । बहुना किमिहोक्तेन मंत्रोऽयं सर्ववश्यकृत् ॥ १४८ ॥

ഹഠബലത്തോടെ साधകൻ വേഗത്തിൽ ഉർവശിയെയും തന്നെക്കരുതേക്ക് ആകർഷിക്കാം। ഇവിടെ കൂടുതൽ എന്തു പറയണം? ഈ മന്ത്രം സർവ്വവശീകരണം ചെയ്യുന്നുവെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 149

रहस्यं परमं चाथ वक्ष्ये मोक्षप्रदं नृणाम् । ध्यायेत्स्वहृत्सरसिजे देवकीनंदनं विभुम् ॥ १४९ ॥

ഇപ്പോൾ ഞാൻ മനുഷ്യർക്കു മോക്ഷം നൽകുന്ന പരമ രഹസ്യം പറയുന്നു—സ്വഹൃദയകമലത്തിൽ സർവ്വവ്യാപിയായ ദേവകീനന്ദനൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 150

श्रीमत्कुन्देंदुगौरं सरसिजनयनं शङ्खचक्रे गदाब्जे बिभ्राणं हस्तपद्मैर्नवनलिनलसन्मालयादीप्यमानम् । वंदे वेद्यं मुनींद्रैः कणिकमुनिलसद्दिव्यभूषाभिरामं दिव्यांगालेपभासं सकलभयहरं पीतवस्त्रं नुरारिम् ॥ १५० ॥

കുന്ദപുഷ്പവും ചന്ദ്രനും പോലെ ഗൗരവർണ്ണൻ, ശ്രീമാൻ, പദ്മനയനൻ, ശംഖചക്രധാരി; കരപദ്മങ്ങളിൽ ഗദയും പദ്മവും ധരിച്ചു, നവകമലമാലകളാൽ ദീപ്തൻ—മുനീന്ദ്രന്മാർക്ക് വേദ്യൻ, ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ ശോഭിതൻ, ദിവ്യാംഗലേപത്തിന്റെ കാന്തിയിൽ പ്രകാശിക്കുന്നവൻ, സകലഭയഹരൻ, പീതാംബരധാരി, അസുരാരി ശ്രീനാരായണനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു।

Verse 151

एवं ध्यात्वा पुमांसं स्फुटहृदयसरोजासनासीनमाद्यं सांद्रांभोदाच्छबिंबाद्भुतकनकनिभं संजपेदर्कलक्षम् । मन्वोरेकं द्वितारांतरितमथः हुनेदर्कसाहस्रमिध्मैः क्षीरिद्रूत्थर्यथोक्तैः समधुघृतसितेनाथवा पायसेन ॥ १५१ ॥

ഇങ്ങനെ വ്യക്തമായി വിരിഞ്ഞ ഹൃദയപദ്മാസനത്തിൽ ആസീനനായ ആദിപുരുഷനെ ധ്യാനിക്കണം—ഘനമേഘത്തിന്റെ കാന്തിപോലെ ദീപ്തനും അത്ഭുത സ്വർണ്ണവർണ്ണനുമായവനെ. തുടർന്ന് അർക്ക (സൂര്യ) മന്ത്രം ഒരു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം. പിന്നെ ഒരു മന്ത്രത്തിനുള്ളിൽ രണ്ട് ‘താരാ’ (ഓം) അക്ഷരങ്ങൾ ഇടപ്പെടുത്തി, വിധിപ്രകാരം നിർദ്ദേശിച്ച സമിധകളാൽ, പാൽ‑തേൻ‑നെയ്യ്‑പഞ്ചസാര ചേർത്ത് അല്ലെങ്കിൽ പായസത്തോടെ, അർക്കനു ആയിരം ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം।

Verse 152

एवं लोकेश्वराराध्यं कृष्णं स्वहृदयांबुजे । ध्यायन्ननुदिनं मंत्री त्रिसहस्रं जपेन्मनुम् ॥ १५२ ॥

ഇങ്ങനെ സ്വന്തം ഹൃദയപദ്മത്തിൽ ലോകേശ്വരനും ആരാധ്യനുമായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ നിത്യം ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, മന്ത്രസാധകൻ പ്രതിദിനം ആ മന്ത്രം മൂവായിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം।

Verse 153

सायाह्नोक्तेन विधिना संपूज्य हवनं पुनः । कृत्वा पूर्वोक्तविधिना मन्त्री तद्गतमानसः ॥ १५३ ॥

പിന്നീട് സായാഹ്നത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിധിപ്രകാരം സമ്പൂർണ്ണ പൂജ നടത്തി, വീണ്ടും ഹവനം ചെയ്യണം. മുൻപ് പറഞ്ഞ രീതിയിൽ എല്ലാം നിർവഹിച്ച്, മന്ത്രസാധകൻ മനസ്സിനെ അതിൽ (ദേവത/മന്ത്രം) ലീനമാക്കി നിലനിർത്തണം।

Verse 154

एवं यो भजते नित्यं विद्वान् गोपालनंदनम् । समुत्तीर्य भवांभोधिं स याति परमं पदम् ॥ १५४ ॥

ഇങ്ങനെ നിത്യം ഗോപാലനന്ദനൻ (ശ്രീകൃഷ്ണൻ) നെ ഭജിക്കുന്ന ജ്ഞാനി, ഭവസാഗരം കടന്ന് പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 155

मध्ये केणेषु बाह्येष्वनलपुरपुटस्यालिखेत्कर्णिकायां कंदर्पं साध्ययुक्तं विवरगतषडर्णद्विषः केशरेषु । शक्तिः श्रीपूर्विकाणिद्विनवलिपिमनोरक्षराणिच्छदानां मध्ये वर्णान्दशान्तो दशलिपिमनुवर्यस्य वैकैकशोऽब्जम् ॥ १५५ ॥

അനലപുരപുടം (അഗ്നിനഗരം) എന്ന ആവരണമുള്ള പദ്മയന്ത്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യവും ബാഹ്യ കോണുകളിലും, കർണികയിൽ സാധ്യസഹിതം കന്ദർപ്പ-ബീജം എഴുതണം. ദളങ്ങളിൽ ‘ഷഡ്ദ്വാര-ദ്വിഷ്’ അഥവാ ആറു ഇന്ദ്രിയദ്വാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഷഡക്ഷര മന്ത്രം സ്ഥാപിക്കണം. തുടർന്ന് ശ്രീയും ശക്തിയും മുൻപാക്കി, മനസ്സിനെ കാക്കുന്ന അക്ഷരങ്ങളെ ദ്വി-നവ (പതിനെട്ട്) അക്ഷരക്രമത്തിൽ എഴുതണം; കൂടാതെ ആവരണങ്ങളുടെ ഇടമദ്ധ്യത്തിൽ ദശാന്തസഹിതം പത്ത് അക്ഷരങ്ങളും, ശ്രേഷ്ഠ അനുവര്യന്റെ ദശാക്ഷര മന്ത്രവും—ഒന്നൊന്നായി—പദ്മത്തിൽ വിന്യസിക്കണം।

Verse 156

भूसद्मनाभिवृतमस्रगमन्मथेन गोरोचनाविलिखितं तपनीयसूच्या । पट्टे हिरण्यरचिते गुलिकीकृतं तद्गोपालयंत्रमखिलार्थदमेतदुक्तम् ॥ १५६ ॥

ഭൂസദ്മന-ചിഹ്നവും അസ്രഗമനമന്മഥ-ലാഞ്ഛനവും ചുറ്റി, ഗോറോചന കൊണ്ട് ശുദ്ധ സ്വർണ്ണസൂചിയാൽ എഴുതിയതു; പിന്നെ സ്വർണ്ണപ്പട്ടയിൽ മടക്കി ചെറിയ ഗുളികയാക്കി സ്വർണ്ണലോക്കറ്റിൽ ധരിക്കുന്നതു—ഇതേ ‘ഗോപാല-യന്ത്രം’, സർവ്വാർത്ഥദായകമെന്നു പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 157

संयातसिक्तमभिजप्तमिमं महद्भिर्धार्यं जगत्त्रयवशीकरणैकदक्षम् । रक्षायशः सुतमहीधनधान्यलक्ष्मीसौभाग्यलिप्सुभिरजस्रमनर्घ्यवीर्यम् ॥ १५७ ॥

മഹർഷിമാർ യഥാവിധി സമാഹരിച്ച് അഭിഷേകം ചെയ്ത് ജപിച്ച ഈ (മന്ത്രം/യന്ത്രം) ധരിക്കേണ്ടതാണ്; ത്രിലോകവശീകരണത്തിൽ ഇതിന് അപൂർവമായ കഴിവുണ്ട്. രക്ഷ, യശസ്, പുത്രൻ, ഭൂമി, ധനം, ധാന്യം, ലക്ഷ്മി, സൗഭാഗ്യം എന്നിവ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇത് നിരന്തരം ധരിക്കണം—ഇതിന്റെ ശക്തി അമൂല്യമാണ്.

Verse 158

स्मरस्त्रिविक्रमाक्रांतश्चाक्रीष्ट्याय हृदित्यसौ । षडक्षरोऽयं संप्रोक्तः सर्वसिद्धिकरो मनुः ॥ १५८ ॥

‘സ്മര’, ‘ത്രിവിക്രമാക്രാന്ത’, ‘ചാക്രീഷ്ട്യായ’, ‘ഹൃത്’—ഇങ്ങനെ ഈ (മന്ത്രം). ഇത് ഷഡക്ഷരമന്ത്രമായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സർവ്വസിദ്ധി നൽകുന്നതാണ്.

Verse 159

क्रोडः शान्तींदुवह्न्याढ्यो माया बीज प्रकीर्ततम् । गोविंदवह्निचन्द्राढ्यो मनुः श्रीबीजमीरितम् ॥ १५९ ॥

‘ക്രോഡ’—ശാന്തി, ഇന്ദു (ചന്ദ്രൻ), വഹ്നി (അഗ്നി) എന്നിവയോടു ചേർന്നാൽ—പ്രസിദ്ധ ‘മായാ-ബീജം’ എന്നു കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ ‘ഗോവിന്ദ’—വഹ്നിയും ചന്ദ്രനും ചേർന്നാൽ—അത് ‘ശ്രീ-ബീജം’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 160

आभ्यामष्टादशक्लिपः स्याद्विंशत्यक्षरो मनुः । शालग्रामे मणौ यंत्रे मंडले प्रतिमासु वा ॥ १६० ॥

ഈ രണ്ട് (ബീജങ്ങൾ) കൊണ്ടു അഷ്ടാദശ-കൽപിത (പതിനെട്ടു ഘടകങ്ങളുള്ള) വിന്യാസം സിദ്ധിച്ച് മന്ത്രം ഇരുപത് അക്ഷരങ്ങളാകുന്നു. ഇത് ശാലഗ്രാമശിലയിൽ, മണിയിൽ, യന്ത്രത്തിൽ, പവിത്ര മണ്ഡലത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ പ്രതിമകളിലും പ്രയോഗിക്കാം.

Verse 161

नित्यं पूजा हरेः कार्या न तु केवलभूतले । एवं यो भजंते कृष्णं स याति परमां गतिम् ॥ १६१ ॥

ഹരിയുടെ പൂജ നിത്യം ചെയ്യേണ്ടതാണ്; വെറും ബാഹ്യ ഭൂതലത്തിൽ മാത്രം അല്ല. ഇങ്ങനെ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ഭജിക്കുന്നവൻ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 162

विंशार्णस्य मुनिर्ब्रह्मा गायत्री छन्द ईरितम् । कृष्णश्च देवता कामो बीजं शक्तिर्द्विठो बुधैः ॥ १६२ ॥

ഇരുപത് അക്ഷരമുള്ള മന്ത്രത്തിന്റെ ഋഷി ബ്രഹ്മാവെന്നും, ഛന്ദസ് ഗായത്രിയെന്നും പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ദേവത ശ്രീകൃഷ്ണൻ; ബീജം കാമം; ശക്തി ‘ദ്വിഠാ’ എന്നു പണ്ഡിതർ പറയുന്നു.

Verse 163

रामाग्निवेदवेदाब्धेर्नेत्रार्णैरंगकल्पनम् । मूलेन व्यापकं कृत्वा मनुना पुटितानथ ॥ १६३ ॥

‘രാമ–അഗ്നി–വേദ–വേദ–അബ്ധി’ എന്ന സംകേതാക്ഷരങ്ങളും നേത്രാർണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ക്രമമായി മന്ത്രത്തിന്റെ അങ്കങ്ങൾ വിന്യസിച്ചു. പിന്നെ മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് അതിനെ വ്യാപകമാക്കി, നിർദ്ദിഷ്ട മനുവാൽ പുടിതം/സിദ്ധം ചെയ്തു.

Verse 164

मातृकार्णान्न्यसेत्तत्तत्स्थानेषु सुसमाहितः । दशतत्त्वानि विन्यस्य मूलेन व्यापकं चरेत् ॥ १६४ ॥

സുസമാഹിതനായി മാതൃകാ അക്ഷരങ്ങളെ അവ അവയുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം. ദശ തത്ത്വങ്ങൾ വിന്യസിച്ച്, തുടർന്ന് മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് വ്യാപക ന്യാസം നടത്തണം.

Verse 165

मंत्रन्यासं ततः कुर्याद्देवताभावसिद्धये । शीर्षे ललाटे भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोस्तथा ॥ १६५ ॥

തുടർന്ന് ദേവതാഭാവം സിദ്ധിക്കുവാൻ മന്ത്രന്യാസം ചെയ്യണം—ശിരസ്സിൽ, ലലാട്ടത്തിൽ, ഭ്രൂമധ്യേ, നേത്രങ്ങളിൽ, അതുപോലെ കർണങ്ങളിൽ.

Verse 166

नसोर्वक्रे च चिबुके कण्ठे दोर्मूलके हृदि । उदरे नाभिदेशे च लिंगे मूलसरोरुहे ॥ १६६ ॥

നാസാരന്ധ്രങ്ങളുടെ വളവിൽ, ചിബുക്കിൽ, കണ്ഠത്തിൽ, ഭുജമൂലത്തിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, ഉദരത്തിൽ, നാഭിപ്രദേശത്ത്, ലിംഗസ്ഥാനത്ത്, കൂടാതെ മൂലാധാര-പദ്മത്തിൽ—ഇവയാണ് നിർദ്ദിഷ്ട ന്യാസസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 167

कट्यां जान्वोर्जंघयोश्च गुल्फयोः पादयोः क्रमात् । न्यसेद्धृदंतान्मंत्राणां सृष्टिन्यासोऽयमीरितः ॥ १६७ ॥

ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ക്രമമായി കടി, മുട്ടുകൾ, ജംഘകൾ, ഗുല്ഫങ്ങൾ (കാൽമുട്ട്/കണങ്കാൽ) 그리고 പാദങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ മന്ത്രന്യാസം ചെയ്യണം—ഇതാണ് ‘സൃഷ്ടി-ന്യാസം’ എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചത്।

Verse 168

हृदये चोदरे नाभौ लिंगे मूलसरोरुहे । कट्यां जान्वोर्जंघयोश्च गुल्फयोः पादयोस्तथा ॥ १६८ ॥

ഹൃദയത്തിൽ, ഉദരത്തിൽ, നാഭിയിൽ, ലിംഗസ്ഥാനത്ത്, മൂലാധാര-പദ്മത്തിൽ; അതുപോലെ കടി, മുട്ടുകൾ, ജംഘകൾ, ഗുല്ഫങ്ങൾ, പാദങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലും (ന്യാസം ചെയ്യണം)।

Verse 169

मूर्ध्नि कपोले भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोर्नसोः । वदने चिबुके कंठे दोर्मूले विन्यसेत्क्रमात् ॥ १६९ ॥

ക്രമമായി മൂർദ്ധ്നിയിൽ (ശിരോശിഖരത്തിൽ), കപോളങ്ങളിൽ, ഭ്രൂമധ്യേ, നേത്രങ്ങളിൽ, കർണങ്ങളിൽ, നാസികയിൽ, വദനത്തിൽ, ചിബുക്കിൽ, കണ്ഠത്തിൽ, ഭുജമൂലത്തിൽ മന്ത്രന്യാസം സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 170

नमोतान्मंत्रवर्णांश्च स्थितिन्यासोऽयमीरितः । पादयोर्गुल्फयोश्चैव जंघयोर्जानुनोस्तथा ॥ १७० ॥

‘നമോ’ കൊണ്ട് ആരംഭിക്കുന്ന മന്ത്രവർണങ്ങളുടെ ഈ ന്യാസം ‘സ്ഥിതി-ന്യാസം’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു—പാദങ്ങളിൽ, ഗുല്ഫങ്ങളിൽ, ജംഘകളിൽ, മുട്ടുകളിൽ കൂടി।

Verse 171

कट्यां मूले ध्वजे नाभौ जठरे हृदये पुनः । दोर्मूले कंठदेशे च चिबुके वदने नसोः ॥ १७१ ॥

കടിയിൽ, മൂലസ്ഥാനത്ത്, ലിംഗസ്ഥാനത്ത്, നാഭിയിൽ, ജഠരത്തിൽ, പിന്നെയും ഹൃദയത്തിൽ; ഭുജമൂലത്തിൽ, കണ്ഠദേശത്ത്, താടിയിൽ, വായിൽ, നാസികയിൽ—ഇവിടങ്ങളിലാണ് (മന്ത്ര)ന്യാസം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.

Verse 172

कर्णयोर्नेत्रयोश्चैव भ्रूमध्ये निटिले तथा । मूर्ध्नि न्यसेन्मंत्रवर्णान्संहाराख्योऽयमीरितः ॥ १७२ ॥

കർണങ്ങളിലും നേത്രങ്ങളിലും, അതുപോലെ ഭ്രൂമധ്യത്തിലും നിറ്റിലത്തിലും മന്ത്രവർണങ്ങൾ ന്യസിക്കണം; ഒടുവിൽ മൂർധ്നിയിൽ, ശിരോശിഖരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം. ഇതാണ് ‘സംഹാര’ ന്യാസം എന്നു പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 173

पुनः सृष्टिस्थितिन्यासौ विधाय वैष्णवोत्तमः । मूर्तिपंजरनामानं विन्यसेत्पूर्ववत्ततः ॥ १७३ ॥

വീണ്ടും സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി ന്യാസങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു, വൈഷ്ണവോത്തമനായ ഭക്തൻ അതിനുശേഷം ‘മൂർത്തിപഞ്ജര’ നാമങ്ങൾ മുൻപുപോലെ തന്നെ വിന്യസിക്കണം.

Verse 174

पुनः षडंगं कृत्वाथ ध्यायेत्कृष्णं हृदंबुजे । द्वारवत्यां सहस्रार्कभास्वरैर्भवनोत्तमैः ॥ १७४ ॥

വീണ്ടും ഷഡംഗം നിർവഹിച്ചു, ഹൃദയാംബുജത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ധ്യാനിക്കണം—ദ്വാരവതിയിൽ, ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ഭാസ്വരമായ ഉത്തമ ഭവനങ്ങളുടെ നടുവിൽ.

Verse 175

अनल्पैः कल्पवृक्षैश्च परीते मणिमण्डपे । ज्वलद्रत्न मयस्तंभद्वारतोरणकुड्यके ॥ १७५ ॥

ആ മണിമണ്ഡപം അനവധി കല്പവൃക്ഷങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; അതിലെ സ്തംഭങ്ങൾ, ദ്വാരങ്ങൾ, തോരണങ്ങൾ, ചുറ്റുമതിലുകൾ എല്ലാം ജ്വലിക്കുന്ന രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായിരുന്നു.

Verse 176

फुल्लप्रफुल्लसञ्चित्रवितानालंबिमौक्तिके । पद्मरागस्थलीराजद्रत्नसंघैश्च मध्यतः ॥ १७६ ॥

പൂർണ്ണവികസിതവും അർദ്ധവികസിതവും ആയ പുഷ്പങ്ങളാൽ വിചിത്രമായി അലങ്കരിച്ച വിതാനത്തിൽ നിന്ന് മുത്തുമാലകൾ തൂങ്ങിക്കിടന്നു. നടുവിൽ പദ്മരാഗം പതിച്ച നിലത്തിൽ രാജരത്നസമൂഹങ്ങൾ ദീപ്തമായി തിളങ്ങി.

Verse 177

अनारतगलद्रत्नधाराढ्यस्वस्तस्तरोरधः । रत्नप्रदीपावलिभिः प्रदीपितदिगंतरे ॥ १७७ ॥

അവിശ്രാന്തമായി ചോരുന്ന രത്നധാരകളാൽ സമൃദ്ധമായ മംഗളകൽപവൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴിൽ, രത്നദീപങ്ങളുടെ നിരകൾ ദിക്കുകൾക്കിടയിലെ അന്തരങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.

Verse 178

उद्यदादित्यसंकाशमणिसिंहासनांबुजे । समासीनोऽच्युतो ध्येयो द्रुतहाटकसन्निभः ॥ १७८ ॥

രത്നഖചിത സിംഹാസന-താമരയിൽ ആസീനനായി, ഉദയസൂര്യസദൃശമായ കാന്തിയോടെ, ഉരുകിയ സ്വർണ്ണസമാന ദീപ്തിയോടെ പ്രകാശിക്കുന്ന അച്യുതപ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 179

समानोदितचंद्रार्कतडित्कोटिसमद्युतिः । सर्वांगसुंदरः सौम्यः सर्वाभरणभूषितः ॥ १७९ ॥

അവിടുത്തെ ദീപ്തി ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഒരുമിച്ച് ഉദിച്ചതുപോലെ—കോടിക്കണക്കിന് മിന്നലുകളുടെ പ്രകാശംപോലെ. അവൻ സർവ്വാംഗസുന്ദരൻ, സൗമ്യൻ, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും ഭൂഷിതൻ.

Verse 180

पीतवासाः शंखचक्रगदांभोजलसत्करः । अनाहतोच्छलद्रत्नधारौघकलशं स्पृशन् ॥ १८० ॥

അവൻ പീതാംബരം ധരിച്ചവൻ; ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം എന്നിവ ധരിച്ച ദീപ്തമായ കരങ്ങളോടെ. അനാഹതമായി പൊങ്ങിപ്പുറപ്പെടുന്ന രത്നധാരകളുടെ പ്രചണ്ഡപ്രവാഹമുള്ള കലശത്തെ അവൻ സ്പർശിച്ചു.

Verse 181

वामपादांबुजाग्रेण मुष्णता पल्लवच्छविम् । रुक्मिणीसत्यभामेऽस्य मूर्ध्नि रत्नौघधारया ॥ १८१ ॥

വാമപദ്മപാദാഗ്രംകൊണ്ട് നവപല്ലവത്തിന്റെ কোমല ദീപ്തി കവർന്നവനായി, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ശിരസ്സിൽ രുക്മിണിയും സത്യഭാമയും രത്നങ്ങളുടെ അവിരതധാര ഒഴുക്കി।

Verse 182

सिंचंत्यौ दक्षवामस्थे स्वदोस्थकलशोत्थया । नाग्नजिती सुनंदा च दिशंत्यौ कलशौ तयोः ॥ १८२ ॥

നാഗ്നജിതിയും സുനന്ദയും തങ്ങളുടെ കൈകളിലെ കലശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ജലധാരയാൽ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വലതും ഇടതും പാർശ്വങ്ങളിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തു, അവർക്കായി ആചാരകലശങ്ങൾ രണ്ടും വിധിപൂർവ്വം സമർപ്പിച്ചു।

Verse 183

ताभ्यां च दक्षवामस्थमित्रविंदासुलक्ष्मणे । रत्ननद्याः समुद्धृत्य रत्नपूर्णौ घटौ तयोः ॥ १८३ ॥

അതിനുശേഷം വലതുവശത്ത് നിന്ന മിത്രവിന്ദയ്ക്കും ഇടതുവശത്ത് നിന്ന സുലക്ഷ്മണയ്ക്കും, രത്നനദിയിൽ നിന്ന് ഉയർത്തിയ രത്നപൂർണ്ണമായ രണ്ടു ഘടങ്ങൾ അവർക്കു നൽകി।

Verse 184

जांबवती सुशीला च दिशंत्यौ दक्षवामके । बहिः षोडश साहस्रसंख्याकाः परितः प्रियाः ॥ १८४ ॥

ജാംബവതിയും സുശീലയും വലതും ഇടതും വശങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടു; അവരുടെ പുറത്തായി ചുറ്റുമെങ്ങും പതിനാറായിരം പ്രിയഭാര്യകൾ പരിവേഷ്ടിച്ച് നിന്നു।

Verse 185

ध्येयाः कनकरत्नौघधारायुक्कलशोज्वलाः । तद्बहिश्चाष्टनिधायः पूरयंतो धनैर्धराम् ॥ १८५ ॥

അവരെ സ്വർണ്ണധാരകളും രത്നകൂട്ടങ്ങളുടെ പ്രവാഹവും നിറഞ്ഞ ദീപ്തിമാന കലശങ്ങളായി ധ്യാനിക്കണം; അതിന്റെ പുറത്തായി അഷ്ടനിധികൾ ധനത്താൽ ഭൂമിയെ നിറയ്ക്കുന്നതായും ധ്യാനിക്കണം।

Verse 186

तद्बहिर्वृष्णयः सर्वे पुरोवच्च स्वरादयः । एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षपंचकं तद्दशांशतः ॥ १८६ ॥

അതിന്റെ പുറത്ത് എല്ലാ വൃഷ്ണികളെയും മുൻപുപോലെ, സ്വരാദി വർണങ്ങളെയും യഥാവിധി സ്ഥാപിക്കണം. ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച് മന്ത്രം അഞ്ചുലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിച്ച്, പിന്നെ അതിന്റെ ദശാംശംകൊണ്ട് സമാപനകർമ്മം നടത്തണം.

Verse 187

अरुणैः कमलैर्हुत्वा पीठे पूर्वोदिते यजेत् । विलिप्य गंधपंकेन लिखेदष्टदलांबुजम् ॥ १८७ ॥

ചുവന്ന താമരകളാൽ ഹോമം നടത്തി, മുമ്പ് പറഞ്ഞ പീഠത്തിൽ പൂജ ചെയ്യണം. സുഗന്ധ ചന്ദനാദി ലേപം പുരട്ടി, അഷ്ടദള താമരമണ്ഡലം വരയ്ക്കണം.

Verse 188

कर्णिकायां च षट्कोणं ससाध्यं तत्र मन्मथम् । शिष्टैस्तु सप्तदशभिरक्षरैर्वेष्टयेत्स्वरम् ॥ १८८ ॥

കർണികയിൽ ഷട്കോണം വരയ്ക്കണം; അവിടെ സാധ്യസഹിതം മന്മഥനെ (കാമദേവനെ) സ്ഥാപിക്കണം. തുടർന്ന് ശേഷിക്കുന്ന പതിനേഴു അക്ഷരങ്ങളാൽ ബീജസ്വരത്തെ ചുറ്റി വേഷ്ടിക്കണം.

Verse 189

प्राग्रक्षोऽनिलकोणेषु श्रियं शिष्टेषु संविदम् । षट्सु संधिषु षट्कर्णे केसरेषु त्रिशस्त्रिशः ॥ १८९ ॥

കിഴക്കുഭാഗത്ത് ‘രക്ഷഃ’ സ്ഥാപിക്കണം; വായുദിശയുടെ കോണുകളിൽ ‘അനില’ എഴുതണം. ശേഷിക്കുന്ന സ്ഥാനങ്ങളിൽ ‘ശ്രീ’യും ‘സംവിദ്’യും സ്ഥാപിക്കണം. ഷട്കോണത്തിലെ ആറു സംധി സ്ഥാനങ്ങളിൽ, താമരകേശരങ്ങളിൽ മൂന്നു മൂന്നു വീതം എഴുതണം.

Verse 190

विलिखेत्स्मरगायत्रीं मालामंत्रं दलाष्टके । षटूषः संलिख्य तद्बाह्ये वेष्टयेन्मातृकाक्षरैः ॥ १९० ॥

അഷ്ടദളത്തിൽ സ്മര-ഗായത്രിയും മാലാ-മന്ത്രവും എഴുതണം. ആറു ‘ഊഷഃ’ എഴുതിയ ശേഷം, അതിന്റെ പുറത്ത് മാതൃകാ അക്ഷരങ്ങളാൽ (വർണമാലയാൽ) ചുറ്റി വേഷ്ടിക്കണം.

Verse 191

भूबिंबं च लिखेद्बाह्ये श्रीमायादिग्विदिक्ष्वपि । भूग्रहं चतुरस्रं स्यादष्टवज्रविभूषितम् ॥ १९१ ॥

ബാഹ്യഭാഗത്ത് ഭൂമിബിംബം വരയ്ക്കണം; ശ്രീയും മായയും മുതലായവയെ തുടക്കമാക്കി ദിക്കുകളിലും ഉപദിക്കുകളിലും വിന്യാസം ചെയ്യണം. ഭൂ-ആവരണം ചതുരസ്രമായിരിക്കണം; അഷ്ട വജ്രചിഹ്നങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമാകണം.

Verse 192

एतद्यंत्रं हाटकादिपट्टेष्वालिख्य पूर्ववत् । संस्कृतं धारयेद्यो वै सोऽर्च्यते त्रिदशैरपि ॥ १९२ ॥

ഈ യന്ത്രം സ്വർണ്ണാദി ഫലകങ്ങളിൽ മുൻവിധിപോലെ രേഖപ്പെടുത്തി, വിധിപൂർവ്വം സംസ്കരിച്ചു ധരിക്കുന്നവൻ, ത്രിദശദേവന്മാർക്കും പോലും ആരാധ്യനാകുന്നു.

Verse 193

स्याद्गायत्री वामदेवपुष्पबाणौ तु ङेंतिमौ । विद्महेधीमहियुतौ तन्नोऽनंगः प्रचोदयात् ॥ १९३ ॥

ഇവിടെ ഗായത്രീമന്ത്രമാകട്ടെ; വാമദേവനും പുഷ്പബാണനും—ഇരുവരുടെയും പ്രയോഗം ഇവിടെ. ‘വിദ്മഹേ’ ‘ധീമഹി’ പദങ്ങളോടുകൂടെ—അനംഗൻ (കാമദേവൻ) നമ്മുടെ ധിയെ പ്രചോദിപ്പിക്കട്ടെ.

Verse 194

जप्या जपादौ गोपालमनूनां जनरंजनी । हृदयं कामदेवाय ङेंतं सर्वजनप्रियम् ॥ १९४ ॥

ജപത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ഗോപാലമന്ത്രങ്ങളുടെ ജനരഞ്ജനീ സൂത്രം ജപിക്കേണ്ടതാണ്. ‘ങേം’ ബീജത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്ന കാമദേവ ഹൃദയമന്ത്രം സർവ്വജനപ്രിയമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 195

उक्त्वा सर्वजनांते तु संमोहनपदं तथा । ज्वल ज्वल प्रज्वलेति प्रोच्य सर्वजनस्य च ॥ १९५ ॥

അതിനുശേഷം എല്ലാവരുടെയും സന്നിധിയിൽ സംമോഹനപദം ഉച്ചരിച്ച്, എല്ലാവരോടും “ജ്വല ജ്വല—പ്രജ്വല!” എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ച് അവൻ മന്ത്രം ഉരച്ചു.

Verse 196

हृदयं मम च ब्रूयाद्वशंकुरुयुगं शिरः । प्रोक्तो मदनमंत्रोऽष्टचत्वारिंशद्भिरक्षरैः ॥ १९६ ॥

“മമ ഹൃദയം” എന്നു ചൊല്ലി, തുടർന്ന് “വശീകരണ-യുഗം” എന്നു ഉച്ചരിച്ച് ശിരസ്സിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം. ഇങ്ങനെ അഷ്ടചത്വാരിംശദക്ഷരങ്ങളുള്ള മദനമന്ത്രം പ്രസ്താവിതം.

Verse 197

जपादौ स्मरबीजाद्यो जगत्त्रयवशीकरः । पीठ प्राग्वत्समभ्यर्च्य मूर्ति संकल्प्य मूलतः ॥ १९७ ॥

ജപാദികർമാരംഭത്തിൽ ത്രിജഗത്തെ വശീകരിക്കുന്ന സ്മരബീജാദി ബീജാക്ഷരങ്ങൾ ആദ്യം ജപിക്കണം. മുൻപുപോലെ പീഠം അർച്ചിച്ച്, മൂലത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ദേവമൂർത്തി സംकल्पിച്ച് ധ്യാനിക്കണം.

Verse 198

तत्रावाह्याच्युतं भक्त्या सकलीकृत्य पूजयेत् । आसनादिविभूषांतं पुनर्न्यासक्रमाद्यजेत् ॥ १९८ ॥

അതിനുശേഷം ഭക്തിയോടെ അച്യുതനെ ആവാഹിച്ച്, എല്ലാ ഉപചാരങ്ങളും പൂർണ്ണമാക്കി പൂജിക്കണം—ആസനാദി സേവകളിൽ നിന്ന് അന്തിമ വിഭൂഷണം വരെ. പിന്നെ ന്യാസക്രമപ്രകാരം വീണ്ടും ആരാധിക്കണം.

Verse 199

सृष्टिं स्थितिं षडंगं च किरीटं कुंडलद्वयम् । शंखं चक्रं गदां पद्मं मालां श्रीवत्सकौस्तुभौ ॥ १९९ ॥

അവൻ സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി ശക്തികളും ഷഡംഗങ്ങളും ധരിക്കുന്നു; കിരീടവും ഇരട്ട കുണ്ഡലങ്ങളും; കൂടാതെ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം, മാല, ശ്രീവത്സ-കൗസ്തുഭ ലക്ഷണങ്ങളും വഹിക്കുന്നു.

Verse 200

गन्धपुष्पैः समभ्यर्च्य मूलेन वैष्णवोत्तमः । षट्कोणेषु षडंगानि दिग्दलेषु क्रमाद्यजेत् ॥ २०० ॥

സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് യഥാവിധി അർച്ചിച്ച്, ഉത്തമ വൈഷ്ണവൻ മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് ഷട്കോണത്തിലെ ആറു കോണുകളിൽ ഷഡംഗങ്ങളെ പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് ദിക്‌ദളങ്ങളിൽ ക്രമമായി അർച്ചന നടത്തണം.