Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 149

The Exposition of the Krishna Mantra (Kṛṣṇa-mantra-prakāśa): Nyāsa, Dhyāna, Worship, Yantra, and Prayoga

रहस्यं परमं चाथ वक्ष्ये मोक्षप्रदं नृणाम् । ध्यायेत्स्वहृत्सरसिजे देवकीनंदनं विभुम् ॥ १४९ ॥

rahasyaṃ paramaṃ cātha vakṣye mokṣapradaṃ nṛṇām | dhyāyetsvahṛtsarasije devakīnaṃdanaṃ vibhum || 149 ||

ഇപ്പോൾ ഞാൻ മനുഷ്യർക്കു മോക്ഷം നൽകുന്ന പരമ രഹസ്യം പറയുന്നു—സ്വഹൃദയകമലത്തിൽ സർവ്വവ്യാപിയായ ദേവകീനന്ദനൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ധ്യാനിക്കണം।

रहस्यम्a secret (teaching)
रहस्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरहस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/कर्म), एकवचन
परमम्supreme
परमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; रहस्यम् इति विशेषणम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
अथnow/then
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तरार्थक (now/then)
वक्ष्येI shall tell
वक्ष्ये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
मोक्षप्रदम्granting liberation
मोक्षप्रदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमोक्ष + प्रद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; (मोक्षं प्रददाति) उपपद-तत्पुरुष; रहस्यम् इति विशेषणम्
नृणाम्of men
नृणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case/सम्बन्ध), बहुवचन
ध्यायेत्should meditate
ध्यायेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
स्वहृत्सरसिजेin the lotus of one’s own heart
स्वहृत्सरसिजे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्व + हृत् + सरसिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case/अधिकरण), एकवचन; (स्वस्य हृदि सरसिजम्) बहुपद-तत्पुरुष (locative sense)
देवकीनन्दनम्Devaki’s son (Krishna)
देवकीनन्दनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेवकी + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/कर्म), एकवचन; (देवक्याः नन्दनः) षष्ठी-तत्पुरुष
विभुम्the all-pervading/lordly one
विभुम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; देवकीनन्दनम् इति विशेषणम्

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

K
Krishna
V
Vishnu
D
Devaki

FAQs

It presents an esoteric, liberation-giving instruction: steady inner meditation on the all-pervading Lord (Devakī’s son, Śrī Kṛṣṇa) seated in the heart-lotus as a direct means to mokṣa.

Bhakti is expressed as intimate inner upāsanā—remembering and contemplating Kṛṣṇa within one’s own heart—where devotion becomes continuous dhyāna rather than merely external worship.

The practical takeaway is upāsanā-vidhi (meditative procedure): establishing the deity in the heart-lotus and sustaining dhyāna—often supported by correct mantra pronunciation and disciplined practice (elements commonly systematized through Śikṣā and Vyākaraṇa).