Adhyaya 19

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे जम्बूद्वीपवर्णनं नामाष्टादशो ऽध्यायः सूत उवाच प्लक्षद्वीपं प्रवक्ष्यामि यथावदिह संग्रहात् / शृणुतेमं यथातत्त्वं ब्रुवतो मे द्विजोत्तमाः

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ വായുപ്രോക്ത പൂർവഭാഗത്തിലെ ദ്വിതീയ അനുഷംഗപാദത്തിൽ ‘ജംബൂദ്വീപവർണനം’ എന്ന അഷ്ടാദശ അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ഇനി ഞാൻ ഇവിടെ സംഗ്രഹമായി യഥാവിധി പ്ലക്ഷദ്വീപത്തെ വിവരിക്കും; എന്റെ വചനത്തെ തത്ത്വമായി ശ്രവിക്കുവിൻ.

Verse 2

जंबूद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणास्तस्य विस्तरः / विस्तराद्द्विगुणश्चास्य परिणाहः समन्ततः

ജംബൂദ്വീപത്തിന്റെ വിസ്താരത്തേക്കാൾ ഇതിന്റെ വിസ്താരം ഇരട്ടിയാണ്; ആ വിസ്താരത്തേക്കാൾ കൂടി ചുറ്റുമുള്ള ഇതിന്റെ പരിണാഹം (പരിധി) ഇരട്ടിയാകുന്നു.

Verse 3

तेनावृतः समुद्रो वै द्वीपेन लवणोदकः / तत्र पुण्या जनपदाश्चिरान्न म्रियते जनः

ആ ദ്വീപാൽ ലവണോദക സമുദ്രം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവിടെ പുണ്യമായ ജനപദങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവിടെ മനുഷ്യൻ ദീർഘകാലം മരണമടയുന്നില്ല.

Verse 4

कृत एव च दुर्भिक्षं जराव्याधिभयं कुतः / तत्रापि पर्वताः पुण्याः सप्तैव मणिभूषणाः

അവിടെ ദുര്ഭിക്ഷം സംഭവിക്കുന്നതേയില്ല; ജരയും വ്യാധിയും എന്ന ഭയം എവിടെ? അവിടെ മണികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഏഴ് പുണ്യപർവ്വതങ്ങളും ഉണ്ട്.

Verse 5

रत्नाकरास्तथा नद्यस्तासां नामानि च बुवे / ब्लक्षद्वीपादिषु त्वेषु सप्त सप्त तु पञ्चसु

സമുദ്രങ്ങളും നദികളും—അവയുടെ നാമങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു. പ്ലക്ഷദ്വീപാദി ഈ അഞ്ചു ദ്വീപുകളിൽ ഓരോന്നിലും ഏഴെണ്ണം വീതം ഉണ്ട്.

Verse 6

ऋज्वायताः प्रतिदिशं निविष्टा वर्षपर्वताः / प्लक्षद्वीपे तु वक्ष्यामि सप्तद्वीपान् महा बलान्

ഓരോ ദിശയിലും നേരെ നീണ്ടു നിലകൊള്ളുന്ന വർഷപർവതങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇനി പ്ലക്ഷദ്വീപത്തിലെ മഹാബലമുള്ള ഏഴ് ദ്വീപുകളെ ഞാൻ വിവരിക്കും.

Verse 7

गोमेदको ऽत्र प्रथमः पर्वतो मेघसन्निभः / ख्यायते यस्य नाम्ना तु वर्षं गोमेदसंज्ञितम्

ഇവിടെ ആദ്യത്തെ പർവതം ‘ഗോമേദക’ ആകുന്നു; അത് മേഘസദൃശമാണ്. അതിന്റെ നാമം കൊണ്ടുതന്നെ ഈ വർഷം ‘ഗോമേദ’ എന്നു പ്രസിദ്ധം.

Verse 8

द्वितीयः पर्वतश्चन्द्रः सर्वौंष धिसमन्वितः / अश्विभ्याममृतस्यार्थमोषध्यो यत्र संभृताः

രണ്ടാമത്തെ പർവതം ‘ചന്ദ്ര’ ആകുന്നു; അത് സർവ്വ ഔഷധികളാൽ സമന്വിതം. അവിടെ അശ്വിനീകുമാരന്മാർ അമൃതാർത്ഥം ഔഷധികൾ സംഭരിച്ചു.

Verse 9

तृतीयो नारदो नाम दुर्गशैलो महोच्चयः / तत्राचले समुत्पन्नौ पूर्वं नारदपर्वतौ

മൂന്നാമത്തെ പർവതം ‘നാരദ’ എന്ന നാമമുള്ളത്; ദുർഗ്ഗമമായ ശൈലവും മഹോന്നതമായ ഉയരവും ഉള്ളത്. ആ അചലത്തിൽ പൂർവകാലത്ത് ‘നാരദ’ എന്ന പർവതങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 10

चतुर्थस्तत्र वै शैलो दुदुंभिर्न्नाम नामतः / छन्दमृत्युः पुरा तस्मिन्दुन्दुभिः सादितः सुरैः

അവിടെ നാലാമത്തെ പർവ്വതം ‘ദുദുംഭി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. പുരാതനകാലത്ത് അവിടെ ‘ഛന്ദമൃത്യു’വിനെ ദേവന്മാർ ദുന്ദുഭിയാൽ ദമിപ്പിച്ചു.

Verse 11

रज्जुदोलोरुकामं यः शाल्मलिश्चासुरान्तकृत् / पञ्चमः सोमको नाम देवैर्यत्रामृतं पुरा

കയറാട്ടംപോലെ ഉയർന്നും മനോഹരവുമായതും, ‘ശാല്മലി’ എന്ന അസുരാന്തക വൃക്ഷം ഉള്ളതുമായത്—അത് അഞ്ചാമത്തേതായി ‘സോമക’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ ദേവന്മാർ പുരാതനകാലത്ത് അമൃതം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 12

संभृतं चाहृतं चैव मातुरर्थे गरुत्मता / षष्टस्तु सुमना नाम सप्तमर्षभ उच्यते

മാതാവിന്റെ ഹിതത്തിനായി ഗരുഡൻ (അമൃതം) ശേഖരിക്കുകയും കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്തു. ആറാമത്തേത് ‘സുമനാ’ എന്നും, ഏഴാമത്തേത് ‘ഋഷഭ’ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 13

हिरण्यक्षो वराहेण तस्मिञ्छैले निषूदितः / वैभ्राजः सप्तमस्तत्र भ्राजिष्णुः स्फाटिको महान्

ആ ശൈലത്തിൽ വരാഹൻ ഹിരണ്യാക്ഷനെ നിഗ്രഹിച്ചു. അവിടെ ഏഴാമത്തേത് ‘വൈഭ്രാജ’—ദീപ്തിമാൻ, മഹത്തായ, സ്ഫടികംപോലെ പ്രകാശമുള്ളത്.

Verse 14

अर्चिर्भिर्भ्राजते यस्माद्वैभ्राजस्तेन संस्मृतः / तेषां वर्षाणि वक्ष्यामि नामतस्तु यथाक्रमम्

അഗ്നിശിഖകളെപ്പോലുള്ള കിരണങ്ങളാൽ അത് ദീപ്തമാകുന്നതിനാൽ ‘വൈഭ്രാജ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇനി അവയുടെ വർഷങ്ങളുടെ നാമങ്ങൾ ക്രമമായി ഞാൻ പറയും.

Verse 15

गोमेदं प्रथमं वर्षं नाम्नाशान्तभयं स्मृतम् / चन्द्रस्य शिशिरं नाम नारदस्य सुखोदयम्

ഗോമേദം എന്ന ആദ്യ വർഷം ‘ശാന്തഭയം’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്മൃതമാണ്; ചന്ദ്രന്റെ വർഷം ‘ശിശിരം’, നാരദന്റെത് ‘സുഖോദയം’ എന്നുമാണ്।

Verse 16

आनन्दं दुन्दुभेर्वर्षं सोमकस्यशिवं स्मृतम् / क्षेमकं वृषभस्यापि वैभ्राजस्य ध्रुवं तथा

ദുന്ദുഭിയുടെ വർഷം ‘ആനന്ദം’ എന്നും, സോമകന്റെത് ‘ശിവം’ എന്നും സ്മൃതമാണ്; വൃഷഭന്റെത് ‘ക്ഷേമകം’ കൂടാതെ വൈഭ്രാജന്റെത് ‘ധ്രുവം’ എന്നും പറയുന്നു।

Verse 17

एतेषु देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः / विहरन्ति रमन्ते च दृश्यमानाश्च तैः सह

ഇവിടങ്ങളിൽ ദേവഗന്ധർവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരോടുകൂടെ വിഹരിച്ച് ആനന്ദിക്കുന്നു; അവരോടൊപ്പം ദൃശ്യരായും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു।

Verse 18

तेषां नद्यस्तु सप्तैव प्रतिवर्षं समुद्रगाः / नामतस्ताः प्रवक्ष्यामि सप्तगङ्गास्तपोधनाः

അവരുടെ നദികൾ ഓരോ വർഷത്തിലും സമുദ്രഗാമികളായ ഏഴെണ്ണം മാത്രം; ഹേ തപോധനന്മാരേ, ആ ഏഴ് ഗംഗകളുടെ നാമങ്ങൾ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 19

अनुतप्तासुखी चैव विपाशा त्रिदिवा क्रमुः / अमृता सुकृता चैव सप्तैताः सरितां वराः

അനുതപ്താ, സുഖീ, വിപാശാ, ത്രിദിവാ, ക്രമു, അമൃതാ, സുകൃതാ—ഇവയാണ് ഏഴ് ശ്രേഷ്ഠ നദികൾ।

Verse 20

अभिगच्छन्ति ता नद्यस्ताभ्यश्चान्याः सहस्रशः / बहूदका ह्योघवत्यो यतो वर्षति वासवः

ആ നദികൾ അവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നു; അവയോടൊപ്പം ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റു നദികളും. വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) മഴ പെയ്യുന്നതിനാൽ അവ ധാരാളം ജലത്തോടെ, പ്രബല പ്രവാഹത്തോടെ ഒഴുകുന്നു.

Verse 21

ताः पिबन्ति सदा हृष्टा नदीजनपदास्तु ते / शुभाः शान्तभयाश्चैव प्रमुदं शैशिराः शिवाः

ആ നദികളുടെ ജലം അവിടെയുള്ള നദീതീര ജനപദങ്ങൾ എപ്പോഴും ഹർഷത്തോടെ പാനം ചെയ്യുന്നു. അവ പ്രദേശങ്ങൾ ശുഭവും ഭയശാന്തവുമാണ്; പ്രമോദപൂർണ്ണവും ശീതളവും ശിവകരവുമാണ്.

Verse 22

आनन्दाश्च सुखाश्चैव क्षेमकाश्च ध्रुवैः सह / वर्णाश्रमाचारयुता प्रजास्तेष्ववधिष्ठिताः

അവിടെയുള്ളവർ ആനന്ദവും സുഖവും അനുഭവിച്ച്, ധ്രുവനോടൊപ്പം ക്ഷേമത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു. വർണാശ്രമാചാരങ്ങളാൽ യുക്തമായ പ്രജകൾ അവിടെ ക്രമത്തോടെ അധിവസിക്കുന്നു.

Verse 23

सर्वे त्वरोगाः सुबलाः प्रजाश्चामयव र्जिताः / अवसर्पिणी न तेष्वस्ति तथैवोत्सर्पिणी न च

അവിടെ എല്ലാവരും ത്വരോഗരഹിതരും ശക്തരുമാണ്; രോഗവ്യാധികളില്ല. അവിടെ അവസർപ്പിണി (അവനതി) ഇല്ല; അതുപോലെ ഉത്സർപ്പിണി (ഉന്നതി)യും ഇല്ല.

Verse 24

न तत्रास्ति युगावस्था चतुर्युगकृता क्वचित् / त्रेतायुगसमः कालः सर्वदा तत्र वर्त्तते

അവിടെ എവിടെയും ചതുര്യുഗം സൃഷ്ടിച്ച യുഗാവസ്ഥ ഇല്ല. അവിടെ എല്ലായ്പ്പോഴും ത്രേതായുഗസമമായ കാലം തന്നെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.

Verse 25

प्लक्षद्वीपादिषु ज्ञेयः पञ्चस्वेतेषु सर्वशः / देशस्यानुविधानेन कालस्यानुविधाः स्मृताः

പ്ലക്ഷദ്വീപാദിയായ ആ അഞ്ചു ദ്വീപുകളിലും എല്ലായിടത്തും, ദേശാനുസാരമായി കാലത്തിനും വിഭജനങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് സ്മൃതികൾ പറയുന്നു—എന്ന് അറിയണം।

Verse 26

पञ्चवर्षसहस्राणि तेषु जीवन्ति मानवाः / सुरूपाश्च सुवेषाश्च ह्यरोगा बलिनस्तथा

ആ ദ്വീപുകളിൽ മനുഷ്യർ അഞ്ചായിരം വർഷം ജീവിക്കുന്നു; അവർ സുന്ദരരൂപവും നല്ല വേഷവും ഉള്ളവർ, രോഗരഹിതരും ബലവാന്മാരുമാകുന്നു।

Verse 27

सुखमायुर्बलं रुपमारोग्यं धर्म एव च / प्लक्षद्वीपादिषु ज्ञेयः शाकद्वीपान्तिकेषु वै

സുഖം, ആയുസ്സ്, ബലം, രൂപം, ആരോഗ്യവും ധർമ്മവും—ഇവയെല്ലാം പ്ലക്ഷദ്വീപാദി മുതൽ ശാകദ്വീപാന്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ അറിയപ്പെടുന്നതായി ഗ്രഹിക്കണം।

Verse 28

प्रक्षद्वीपः पृथुः श्रीमान्सर्वतो धनधान्यवान् / दिव्यौषधिफलोपेतः सर्वौंषधिवनस्पतिः

പ്രക്ഷദ്വീപം വിശാലവും ഐശ്വര്യസമ്പന്നവും; എല്ലാടവും ധനധാന്യപരിപൂർണ്ണം; ദിവ്യ ഔഷധഫലങ്ങളാൽ യുക്തവും എല്ലാ ഔഷധവനസ്പതികളാൽ സമൃദ്ധവുമാണ്।

Verse 29

आवृतः पशुभिः सर्वैर्ग्राम्यारण्यैः सहस्रशः / जंबूवृक्षेम संख्यातस्तस्य मध्ये द्विजोत्तमाः

ആ ദ്വീപം ആയിരക്കണക്കിന് ഗൃഹ്യവും വന്യവുമായ എല്ലാ മൃഗങ്ങളാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അത് ജംബൂവൃക്ഷത്തോട് സമമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! (അവസ്ഥിതമാണ്)।

Verse 30

प्लक्षो नाम महावृक्षस्तस्य नाम्ना स उच्यते / स तत्र पूज्यते स्थाने मध्ये जनपदस्य ह

പ്ലക്ഷം എന്ന മഹാവൃക്ഷം; അതിന്റെ പേരിനാലേ അത് പ്രസിദ്ധം. അത് അവിടെ ജനപദത്തിന്റെ മദ്ധ്യസ്ഥലത്ത് പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 31

स चापीक्षुरसोदेन प्रक्षद्वीपः समावृतः / प्लक्षद्वीपसमेनैव वैपुल्यद्विस्तरेण तु

ആ പ്രക്ഷദ്വീപും ചുറ്റും ഇക്ഷുരസജലത്താൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. വിസ്താരത്തിൽ അത് പ്ലക്ഷദ്വീപിനോടു തുല്യമായി വിശാലമാണ്.

Verse 32

इत्येवं संनिवेशो वः प्लक्षद्वीपस्य कीर्तितः / आनुपूर्व्यात्समासेन शाल्मलं तु निबोधत

ഇങ്ങനെ പ്ലക്ഷദ്വീപിന്റെ വിന്യാസം നിങ്ങളോട് പ്രസ്താവിച്ചു. ഇനി ക്രമമായി സംക്ഷേപത്തിൽ ശാല്മലദ്വീപിനെ അറിയുക.

Verse 33

ततस्तृतीयं वक्ष्यामि शाल्मलं द्वीपसुत्तमम् / शाल्मलेन समुद्रस्तु द्वीपेनेक्षुरसोदकः

ഇപ്പോൾ ഞാൻ മൂന്നാമത്തേതായ ശ്രേഷ്ഠദ്വീപായ ശാല്മലത്തെ വിവരിക്കുന്നു. ശാല്മലദ്വീപിനെ ചുറ്റി ഇക്ഷുരസജലസമുദ്രം നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 34

प्लक्षद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणेन समावृतः / तत्रापि पर्वताः सप्त विज्ञेया रत्नयोनयः

അത് പ്ലക്ഷദ്വീപിന്റെ വിസ്താരത്തിന്റെ ഇരട്ടിയായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെയും ഏഴ് പർവ്വതങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയെ രത്നങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനങ്ങളായി അറിയണം.

Verse 35

रत्नाकरास्तथा नद्यस्तेषां वर्षेषु सप्तसु / प्रथमः सूर्यसंकाशः कुमुदो नाम पर्वतः

ആ ഏഴ് വർഷങ്ങളിൽ രത്നാകരങ്ങളും നദികളും ഉണ്ട്. ആദ്യത്തേത് സൂര്യസമാന ദീപ്തിയുള്ള ‘കുമുദ’ എന്ന പർവ്വതം.

Verse 36

सर्वधातुमयैः शृङ्गैः शिलाजालसमाकुलैः / द्वितीयः पर्वतश्चात्र ह्युत्तमो नाम विश्रुतः

സകല ധാതുക്കളാൽ നിർമ്മിത ശിഖരങ്ങളും ശിലാജാലങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഇവിടെ രണ്ടാമത്തെ പർവ്വതം ‘ഉത്തമ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 37

हरितालमयैः शृङ्गैर्दिवमावृत्य तिष्ठति / तृतियः पर्वतस्तत्र बलाहक इति श्रुतः

ഹരിതാലംപോലുള്ള ശിഖരങ്ങളാൽ ആകാശം മൂടി നില്ക്കുന്ന അവിടത്തെ മൂന്നാമത്തെ പർവ്വതം ‘ബലാഹക’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 38

जात्यञ्जनमयैः शृङ्गैर्दिवमावृत्य तिष्ठति / चतुर्थः पर्वतो द्रोणो यत्र सा वै सहोषधिः

ജാത്യഞ്ജനംപോലുള്ള ശിഖരങ്ങളാൽ ആകാശം മൂടി നില്ക്കുന്ന നാലാമത്തെ പർവ്വതം ‘ദ്രോണ’; അവിടെയാണ് ആ ദിവ്യ ‘സഹോഷധി’ ഉള്ളത്.

Verse 39

विशल्यकरणी चैव मृतसञ्जीविनी तथा / कङ्कस्तु पञ्चमस्तत्र पर्वतः सुमहोदयः

അവിടെ ‘വിശല്യകരണീ’യും ‘മൃതസഞ്ജീവിനീ’യും ഉണ്ട്; അഞ്ചാമത്തെ പർവ്വതം ‘കങ്ക’—അത്യന്തം മഹത്തായ ഉദയമുള്ളത്.

Verse 40

नित्यपुष्पफलोपेतो वृक्षवीरुत्समावृतः / षष्ठस्तु पर्वतस्तत्र महिषो मेघसन्निभः

ആ പർവ്വതം നിത്യ പുഷ്പഫലസമ്പന്നവും വൃക്ഷലതകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമാണ്. അവിടെ ആറാമത്തെ പർവ്വതം ‘മഹിഷ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; മേഘസദൃശം.

Verse 41

यस्मिन्सो ऽग्निर्निवसति महिषो नाम वारिजः / सप्तमः पर्वतस्तत्र ककुद्मान्नाम भाष्यते

അഗ്നി വസിക്കുന്നിടത്ത് ‘മഹിഷ’ എന്ന പേരുള്ള വാരിജം (ജലജം) ഉണ്ട്. അവിടെ ഏഴാമത്തെ പർവ്വതം ‘കകുദ്മാൻ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 42

तत्र रत्नान्यनेकानि स्वयं रक्षति वासवः / प्रजापतिमुपादाय प्रजाभ्यो विधिवत्स्वयम्

അവിടെ അനേകം രത്നങ്ങളെ വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) സ്വയം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു; പ്രജാപതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, പ്രജകൾക്കായി വിധിപൂർവ്വം സ്വയം ക്രമീകരിക്കുന്നു.

Verse 43

इत्येते पर्वताः सप्त शाल्मले मणिभूषणाः / तेषां वर्षाणि वक्ष्यामि सर्पैव तु शुभानि वै

ഇങ്ങനെ ശാൽമലിയിൽ ഈ ഏഴ് പർവ്വതങ്ങളും മണികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവയാണ്. ഇനി അവയുടെ വർഷങ്ങൾ (പ്രദേശങ്ങൾ) ഞാൻ പറയും; അവ സർപ്പസദൃശമായി തന്നെ ശുഭങ്ങളാണ്.

Verse 44

कुमुदस्य स्मृतं श्वेतमुत्तमस्य च लोहितम् / बलाहकस्य जीमूतं द्रोणस्य हरितं स्मृतम्

കുമുദത്തിന്റെ വർണം ശ്വേതമെന്നും, ഉത്തമത്തിന്റെ വർണം ലോഹിതമെന്നും പറയുന്നു. ബലാഹകത്തിന്റെ വർണം ജീമൂതം (മേഘവർണം) പോലെയും, ദ്രോണത്തിന്റെ വർണം ഹരിതമെന്നും സ്മൃതമാണ്.

Verse 45

कङ्कस्य वैद्युतं नाम महिषस्य च मानसम् / ककुदः सुप्रदं नाम सप्तैतानि तु सप्तधा

കങ്കന് ‘വൈദ്യുതം’ എന്ന നാമവും മഹിഷന് ‘മാനസം’ എന്ന നാമവും. കകുദന് ‘സുപ്രദം’ എന്ന നാമം; ഇവ ഏഴ് നാമങ്ങൾ ഏഴ് വിധമായി സ്മൃതം.

Verse 46

वर्षाणि पर्वताश्चैव नदीस्तेषु निबोधत / ज्योतिः शान्तिस्तथा तुष्टा चन्द्रा शुक्रा विमोचनी

അവിടെയുള്ള വർഷങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, നദികൾ എന്നിവ അറിഞ്ഞുകൊൾക: ജ്യോതി, ശാന്തി, തുഷ്ടാ, ചന്ദ്രാ, ശുക്രാ, വിമോചനീ.

Verse 47

निवृत्तिः सप्तमी तासां प्रतिवर्षं तु ताः स्मृताः / तासां समीपगाश्चान्याः शतशो ऽथ सहस्रशः

അവയിൽ ഏഴാമത് ‘നിവൃത്തീ’ ആകുന്നു; ഓരോ വർഷത്തിലും അവ ഇങ്ങനെ തന്നെ സ്മൃതം. അവയുടെ സമീപത്ത് മറ്റും നദികൾ നൂറുകളായും ആയിരങ്ങളായും ഉണ്ട്.

Verse 48

न संख्यां परिसंख्यातुं शक्नुयात्को ऽपि मानवः / इत्येष संनिवेशो वः शाल्मलस्य प्रकीर्त्तितः

ഏതൊരു മനുഷ്യനും അവയുടെ എണ്ണം പൂർണ്ണമായി എണ്ണിക്കൂട്ടാൻ കഴിയില്ല. ഇങ്ങനെ ശാല്മലദ്വീപിന്റെ ഈ വിന്യാസം നിങ്ങളോട് പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 49

प्लक्षवृक्षेण संख्यातस्तस्य मध्ये महा द्रुमः / शाल्मलिर्विपुलस्कन्धस्तस्य नाम्ना स उच्यते

അതിന്റെ അളവ് പ്ലക്ഷവൃക്ഷംകൊണ്ട് നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഒരു മഹാവൃക്ഷമുണ്ട്. വിശാലകാണ്ഡമുള്ള ആ വൃക്ഷം ‘ശാല്മലി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ നാമത്താലേ അത് പ്രസിദ്ധം.

Verse 50

शाल्मलस्तु समुद्रेण सुरोदेन समावृतः / विस्तराच्छाल्मलस्वैव समे न तु समन्ततः

ശാല്മലദ്വീപം ‘സുരോദ’ എന്ന സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു. വിസ്താരത്തിൽ അത് ശാല്മലത്തോടു സമം; എന്നാൽ എല്ലാദിക്കിലും ഒരുപോലെ അല്ല.

Verse 51

उत्तरेषु तु धर्मज्ञाद्वीपेषु शृणुत प्रजाः / यथाश्रुतं यथान्यायं ब्रुवतो मे निबोधत

ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ! വടക്കിലെ ദ്വീപുകളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുവിൻ, ഹേ പ്രജകളേ. ഞാൻ കേട്ടതുപോലെയും ന്യായാനുസൃതമായും പറയുന്ന എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ച് ഗ്രഹിക്കുവിൻ.

Verse 52

कुशद्वीपं प्रवक्ष्यामि चतुर्थं तु समासतः / सुरोदकः परिवृतः कुशद्वीपेन सर्वतः

ഇപ്പോൾ നാലാമത്തേതായ കുശദ്വീപത്തെ സംക്ഷിപ്തമായി ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു. കുശദ്വീപം സർവ്വദിക്കിലും ‘സുരോദക’ സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.

Verse 53

शाल्मलस्य तु विस्ताराद्द्विगुणेन समन्ततः / सप्तैव च गिरींस्तत्र वर्ण्यमानान्निबोधत

ശാല്മലദ്വീപിന്റെ വിസ്താരത്തെക്കാൾ ഇത് സർവ്വദിക്കിലും ഇരട്ടിയായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെ വിവരിക്കപ്പെടുന്ന ഏഴ് പർവ്വതങ്ങളെയും അറിയുക.

Verse 54

कुशद्वीपे तु विज्ञेयः पर्वतो विद्रुमश्च यः / द्वीपस्य प्रथमस्तस्य द्वितीयो हेमपर्वतः

കുശദ്വീപിൽ ‘വിദ്രുമ’ എന്ന പർവ്വതം അറിയേണ്ടതാണ്; അതാണ് ആ ദ്വീപിലെ ആദ്യ പർവ്വതം. രണ്ടാമത്തേത് ‘ഹേമപർവ്വതം’ ആകുന്നു.

Verse 55

तृतीयो द्युतिमान्नाम जीमूतसदृशो गिरिः / चतुर्थः पुष्पवान्नाम पञ्चमस्तु कुशेशयः

മൂന്നാമത്തെ പർവ്വതം ‘ദ്യുതിമാൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അത് മേഘസദൃശമാണ്. നാലാമത് ‘പുഷ്പവാൻ’, അഞ്ചാമത് ‘കുശേശയ’ ആകുന്നു.

Verse 56

षष्ठो हरिगिरिर्नाम सप्तमो मन्दरः स्मृतः / मन्दा इति ह्यपा नाम मन्दरो दारणादयम्

ആറാമത്തെത് ‘ഹരിഗിരി’ എന്നു പേരായും, ഏഴാമത്തെത് ‘മന്ദര’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ‘മന്ദാ’ എന്ന നദിയുണ്ട്, ‘മന്ദര’ ധാരണാദി കര്‍മ്മങ്ങൾക്ക് പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 57

तेषामन्तरविषकंभो द्विगुणः प्रविभागतः / उद्भिदं प्रथमं वर्षं द्वितीयं वेणुमण्डलम्

അവയുടെ ഇടയിലെ അന്തരവ്യാപ്തി ദ്വിഗുണമായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആദ്യ വർഷം ‘ഉദ്ഭിദ’, രണ്ടാം ‘വേണുമണ്ഡലം’ ആകുന്നു.

Verse 58

तृतीयं वै रथाकारं चतुर्थं लवणं समृतम् / पञ्चमं धृतिमद्वर्षं षष्ठं वर्षं प्रभाकरम्

മൂന്നാമത് ‘രഥാകാര’, നാലാമത് ‘ലവണ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; അഞ്ചാമത് ‘ധൃതിമദ്‌വർഷം’, ആറാമത് ‘പ്രഭാകര’ വർഷം.

Verse 59

सप्तमं कपिलं नाम सर्वे ते वर्ष भावकाः / एतेषु देवगन्धर्वाः प्रजास्तु जगदीश्वराः

ഏഴാമത് ‘കപില’ എന്ന നാമം; ഇവയൊക്കെയും വർഷ-പ്രദേശങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ഉണ്ട്; പ്രജകൾ ജഗദീശ്വരന്റെ അധീനത്തിലാണ്.

Verse 60

विहरन्ति रमन्ते च हृष्यमाणास्तु सर्वशः / न तेषु दस्यवः संति म्लेच्छ जातय एव च

അവർ എല്ലായിടത്തും വിഹരിച്ച് ആനന്ദിക്കുന്നു. അവിടെ ദസ്യുക്കളില്ല; മ്ലേച്ഛജാതികളും ഇല്ല.

Verse 61

गौरप्रायो जनः सर्वः क्रमाच्च म्रियते तथा / तत्रापि नद्यः सप्तैव धूतपापाशिवा तथा

അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ എല്ലാം കൂടുതലും ഗൗരവർണ്ണമുള്ളവർ; അവർ ക്രമമായി അങ്ങനെ തന്നെ മരിക്കുന്നു. അവിടെയും ഏഴ് നദികളേ ഉള്ളൂ; പാപം കഴുകി ശിവം (മംഗളം) നൽകുന്നവ.

Verse 62

पवित्रा संततिश्चैव विद्युद्दंभा मही तथा / अन्यास्ताभ्यो ऽपरिज्ञाताः शतशो ऽथ सहस्रशः

പവിത്രാ, സന്തതി, വിദ്യുദ്ദംഭാ, മഹീ—ഇവയും (നദികൾ) ആകുന്നു. ഇവയ്ക്കുപുറമെ നൂറുകളായും ആയിരങ്ങളായും അറിയപ്പെടാത്ത മറ്റു നദികളും ഉണ്ട്.

Verse 63

अभिगच्छन्ति ताः सर्वा यतो वर्षति वासवः / घृतोदेन कुशद्वीपो बाह्यतः परिवारितः

ആ നദികൾ എല്ലാം ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്കാണ് എത്തിച്ചേരുന്നത്. കുശദ്വീപം പുറംവശത്ത് ഘൃതോദ (നെയ്യുസമുദ്രം) കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 64

विज्ञेयः स तु विस्तारात्कुशद्वीपसमेन तु / इत्येष सन्निवेशो वः कुशद्वीपस्य कीर्त्तितः

അതിന്റെ വിസ്താരം കുശദ്വീപിനോടു തുല്യമെന്നു അറിയണം. ഇങ്ങനെ കുശദ്വീപിന്റെ ഈ വിന്യാസം നിങ്ങളോടു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 65

क्रैञ्चद्वीपस्य विस्तारं वक्ष्याम्यहमतः परम् / कुशद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणः स तु वै स्मृतः

ഇപ്പോൾ ഞാൻ ക്രൈഞ്ചദ്വീപിന്റെ വിസ്താരം പറയുന്നു. അത് കുശദ്വീപിന്റെ വിസ്താരത്തിന്റെ ഇരട്ടിയെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.

Verse 66

घृतोदकसमुद्रो वै क्रैञ्च द्वीपेन संयुतः / तस्मिन्द्वीपे नगश्रेष्ठः क्रैञ्चस्तु प्रथमो गिरिः

ക്രൈഞ്ചദ്വീപം ഘൃതജലസമുദ്രത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആ ദ്വീപിൽ പർവ്വതശ്രേഷ്ഠനായ ‘ക്രൈഞ്ച’ തന്നെയാണ് ആദ്യ ഗിരി.

Verse 67

क्रैञ्चात्परो वामनको वामनादन्धकारकः / अन्धकारात्परश्चापि दिवावृन्नाम पर्वतः

ക്രൈഞ്ചയ്ക്ക് ശേഷം വാമനക, വാമനകയ്ക്ക് ശേഷം അന്ധകാരക, അന്ധകാരകയ്ക്ക് ശേഷം ‘ദിവാവൃത’ എന്ന പർവ്വതം ഉണ്ട്.

Verse 68

दिवावृतः परश्चापि द्विविदो गिरिसत्तमः / द्विविदात्परतश्चापि पुण्डरीको महागिरिः

ദിവാവൃതത്തിന് ശേഷം ഗിരിസത്തമനായ ദ്വിവിദൻ; ദ്വിവിദന് ശേഷം പുണ്ഡരീക എന്ന മഹാഗിരി ഉണ്ട്.

Verse 69

पुण्डरीकात्परश्चापि प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः / एते रत्नमयाः सप्त क्रैञ्चद्वीपस्य पर्वताः

പുണ്ഡരീകയ്ക്ക് ശേഷം ‘ദുന്ദുഭിസ്വന’ എന്നു പറയുന്നു. ഇവയാണ് ക്രൈഞ്ചദ്വീപിലെ രത്നമയമായ ഏഴ് പർവ്വതങ്ങൾ.

Verse 70

बहुपुष्पफलोपेतनानावृक्षलतावृताः / परस्परेण द्विगुणा विस्तृता हर्षवर्द्धनाः

അവ അനേകം പുഷ്പഫലങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവും, വിവിധ വൃക്ഷലതകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമാണ്; പരസ്പരം ദ്വിഗുണമായി വ്യാപിച്ചു ഹർഷം വർധിപ്പിക്കുന്നവയാണ്.

Verse 71

वर्षाणि तत्र वक्ष्यामि नामतस्तान्निबोधत / क्रैञ्चस्य कुशलो देशो वामनस्य मनोनुगः

ഇപ്പോൾ അവിടെയുള്ള വർഷങ്ങളുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയുന്നു; ശ്രദ്ധിച്ചു ഗ്രഹിക്കുവിൻ—ക്രൈഞ്ചന്റെ ‘കുശല’ ദേശവും വാമനന്റെ ‘മനോനുഗ’വും.

Verse 72

मनोनुगात्परश्चोष्णस्तृतीयं वर्षमुच्यते / उष्णात्परः पीवरकः पीवरादन्धकारकः

മനോനുഗത്തിന് ശേഷം ‘ഉഷ്ണ’ എന്ന മൂന്നാം വർഷം എന്നു പറയുന്നു; ഉഷ്ണത്തിന് ശേഷം ‘പീവരക’, പീവരകത്തിന് ശേഷം ‘അന്ധകാരക’।

Verse 73

अन्धकारात्परश्चापि मुनिदेशः स्मृतो बुधैः / मुनिदेशात्परश्चैव प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः

അന്ധകാരകത്തിന് ശേഷവും പണ്ഡിതർ ‘മുനിദേശം’ എന്നു സ്മരിക്കുന്നു; മുനിദേശത്തിന് ശേഷം ‘ദുന്ദുഭിസ്വന’ എന്നു (വർഷം) പ്രോച്യമാണ്.

Verse 74

सिद्धचारणसंकीर्णो गौरप्रयो जनः स्मतः / तत्रापि नद्यः सप्तैव प्रतिवर्ष स्मृताः शुभाः

ആ ദേശം സിദ്ധ-ചാരണന്മാരാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ അധികവും ഗൗരവർണ്ണരെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെയും ഓരോ വർഷത്തിലും ഏഴു ശുഭ നദികളേ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ.

Verse 75

गौरी कुमुद्वती चैव संध्या रात्रिर्मनोजवा / ख्यातिश्च पुण्डरीका च गङ्गाः सप्तविधाः स्मृताः

ഗൗരി, കുമുദ്വതി, സന്ധ്യ, രാത്രി, മനോജവാ, ഖ്യാതി, പുണ്ടരീകാ—ഇവ ഗംഗയുടെ ഏഴ് വിധങ്ങളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 76

तासां सहस्रशश्चान्या नद्यो यास्तु समीपगाः / अभिगच्छन्ति ताः सर्वा विपुलाः सुबहूदकाः

അവയ്ക്കു സമീപമായി ഒഴുകുന്ന മറ്റും ആയിരക്കണക്കിന് നദികളുണ്ട്; അവ എല്ലാം വിശാലവും ധാരാളം ജലസമ്പന്നവുമായിട്ട് അവയിൽ ചേർന്നു ചേരുന്നു.

Verse 77

क्रैञ्चद्वीपः समुद्रेण दधिमण्डौदकेन तु / आवृतः सर्वतः श्रीमान्क्रैञ्चद्वीपसमेन तु

ക്രൈഞ്ചദ്വീപം ദധിമണ്ഡജലമുള്ള സമുദ്രംകൊണ്ട് എല്ലാടവും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആ ശ്രീമാനായ ദ്വീപം തന്റെ സമാനവ്യാപ്തിയാൽ സകലദിക്കിലും ആവൃതമാണ്.

Verse 78

प्लक्षद्वीपादयो ह्येते समासेन प्रकीर्त्तिताः / तेषां निसर्गोद्वीपानामानुपूर्व्येण सर्वशः

പ്ലക്ഷദ്വീപം മുതലായ ഇവയെല്ലാം സംക്ഷേപമായി കീര്ത്തിക്കപ്പെട്ടു; ആ സ്വഭാവസിദ്ധ ദ്വീപുകളുടെ ക്രമാനുസൃതമായ സമഗ്രവിവരണം (അടുത്തായി) ഉണ്ട്.

Verse 79

न शक्यो विस्तराद्वक्तुं दिव्यवर्षशतैरपि / निसर्गो यः प्रजानां तु संहारो यश्च तासु वै

ദിവ്യവർഷങ്ങളുടെ നൂറുകളായാലും വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല—അവിടെയുള്ള പ്രജകളുടെ സൃഷ്ടിയും അതുപോലെ അവയുടെ സംഹാരവും എങ്ങനെയെന്നതും.

Verse 80

शाकद्वीपं प्रवक्ष्यामि यथावदिह निश्चयात् / शृणुध्वं तु यथातथ्यं ब्रुवतो मे यथार्थवत्

ഞാൻ ഇവിടെ നിശ്ചയത്തോടെ ശാകദ്വീപിനെ യഥാവിധി വിവరిచ്‌ചുപറയും. ഞാൻ പറയുന്ന സത്യവും യഥാർത്ഥവുമായ വാക്കുകൾ ശ്രവിക്കുവിൻ.

Verse 81

क्रैञ्चद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणास्तस्य विस्तरः / परिवार्य समुद्रं स दधिमण्डोदकं स्थितः

ക്രൈഞ്ചദ്വീപിന്റെ വിസ്താരത്തിന്റെ ഇരട്ടിയാണ് ശാകദ്വീപിന്റെ വിസ്താരം. അത് ദധിമണ്ഡജലസമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 82

तत्र पुण्या जनपदाश्चिरात्तु म्रियते जनः / कुत एव च दुर्भिक्षं जराव्याधिभयं कुतः

അവിടെ പുണ്യമായ ജനപദങ്ങളുണ്ട്; അവിടെ മനുഷ്യൻ ഏറെക്കാലത്തിനു ശേഷം മാത്രമേ മരിക്കൂ. അവിടെ ദുര്ഭിക്ഷം എവിടെ? ജരാ-വ്യാധിഭയം എവിടെ?

Verse 83

तत्रापि पर्वताः शभ्राः सप्तैव मणिभूषणाः / रत्नाकरास्तथा नद्यस्तेषां नामानि मे शृणु

അവിടെയും മാണിക്യങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഏഴ് പ്രകാശമുള്ള പർവതങ്ങളുണ്ട്; രത്നനിധികളും നദികളും ഉണ്ട്. അവയുടെ നാമങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്ന് ശ്രവിക്കുവിൻ.

Verse 84

देवर्षिगन्धर्वयुतः प्रथमो मेरुरुच्यते / प्रागायतः स सौवर्णो ह्युदयो नाम पर्वतः

ദേവർഷികളും ഗന്ധർവരും സഹിതമായ ആദ്യ പർവതം ‘മേരു’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്. കിഴക്കോട്ടു നീളുന്ന ആ സ്വർണമയ പർവതത്തിന് ‘ഉദയ’ എന്ന നാമം.

Verse 85

वृष्ट्यर्थं जलदास्तत्र प्रभंवति च यान्ति च / तस्यापरेण सुमहाञ्जलधारो महागिरिः

മഴയ്ക്കായി അവിടെ മേഘങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ച് വരുകയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ജലധാരകളാൽ സമൃദ്ധമായ മഹാഗിരിയുണ്ട്.

Verse 86

यतो नित्यमुपादत्ते वासवः परमं जलम् / ततो वर्षं प्रभवति वर्षाकाले प्रजास्विह

വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) നിത്യമായി പരമജലം എവിടെ നിന്നു സ്വീകരിക്കുന്നുവോ, അവിടെ നിന്നുതന്നെ ഇവിടെ പ്രജകൾക്കായി മഴക്കാലത്ത് മഴ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 87

तस्योत्तरे रैवतको यत्र नित्यं प्रतिष्ठितम् / रेवती दिवि नक्षत्रं पितामहकृतो विधिः

അതിന്റെ വടക്കായി റൈവതകം ഉണ്ട്; അവിടെ ആകാശത്തിൽ ‘രേവതി’ എന്ന നക്ഷത്രം നിത്യമായി സ്ഥാപിതമാണ്—ഇത് പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) നിശ്ചയിച്ച വിധിയാണ്.

Verse 88

तस्यापरेण सुमहान् श्यामो नाम महागिरिः / तस्माच्छ्यामत्वमापन्नाः प्रजाः पूर्वमिमाः किल

അതിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ‘ശ്യാമ’ എന്ന മഹാഗിരിയുണ്ട്. അതിന്റെ കാരണത്താൽ തന്നെയെന്ന് പറയുന്നു, ഈ പ്രജകൾ പണ്ടുകാലത്ത് ശ്യാമവർണ്ണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 89

तस्यापरेण सुमहान्नाजतो ऽस्तगिरिः स्मृतः / तस्यापरे चांबिकेयो दुर्गशैलो महागिरिः

അതിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ‘നാജത’ എന്ന മഹത്തായ അസ്തഗിരി പ്രസിദ്ധമാണ്. അതിന്റെ പടിഞ്ഞാറായി അംബികേയൻ—‘ദുർഗശൈലം’ എന്ന മഹാഗിരിയുണ്ട്.

Verse 90

अंबिकेयात्परो रम्यः सर्वौंषधिसमन्वितः / केसरी केसरयुतो यतो वायुः प्रजापतिः

അംബികേയയുടെ അപ്പുറം രമണീയമായ ദേശം; സർവ്വ ഔഷധികളാൽ സമന്വിതം. കേശരയുക്തമായ കേസരി പർവ്വതസന്നിധിയിൽ യത്ര വായു പ്രജാപതി വസിക്കുന്നു.

Verse 91

उदयात्प्रथमं वर्षं महात्तज्जलदं स्मृतम् / द्वितीयं जलधारस्य सुकुमारमिति स्मृतम्

ഉദയപർവ്വതത്തിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യ വർഷം ‘മഹത്തജ്ജലദ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ജലധാരയുടെ രണ്ടാം വർഷം ‘സുകുമാര’ എന്നു പ്രസിദ്ധം.

Verse 92

रैवतस्य तु कौमारं श्यामस्य च मणीवकम् / अस्तस्यापि शुभं वर्षं विज्ञेयं कुसुमोत्तरम्

റൈവതന്റെ വർഷം ‘കൗമാര’വും ശ്യാമന്റെത് ‘മണീവക’വും; അസ്തന്റെ ശുഭ വർഷം ‘കുസുമോത്തര’മെന്നു അറിയേണ്ടത്.

Verse 93

अम्बिकेयस्य मोदाकं केसरस्य महाद्रुमम् / द्वीपस्य परिमाणं तु ह्रस्वदीर्घत्वमेव च

അംബികേയയുടെ (വർഷം) ‘മോദാക’വും കേസരത്തിന്റെ ‘മഹാദ്രുമ’വും; ദ്വീപത്തിന്റെ പരിമാണം—അതിന്റെ ഹ്രസ്വതയും ദീർഘതയും—ഇതും (പ്രസ്താവിതം).

Verse 94

क्रैञ्चद्वीपेन विख्यातं तस्य केतुर्महाद्रुमः / शाको नाम महोत्सेधस्तस्य पूज्या महानुगाः

അത് ‘ക്രൈഞ്ചദ്വീപ’ എന്ന പേരിൽ വിഖ്യാതം; അതിന്റെ കേതു (ധ്വജചിഹ്നം) ‘മഹാദ്രുമ’ ആകുന്നു. ‘ശാക’ എന്ന പേരിലുള്ള അതിന്റെ മഹോത്സേധം (ഉന്നതഭൂമി); അതിന്റെ മഹാനുഗർ (അനുചരർ) പൂജ്യർ.

Verse 95

तत्र पुण्या जनपदाश्चातुर्वर्ण्यसमन्विताः / नद्यश्चापि महापुण्या गङ्गाः सप्तविधास्तथा

അവിടെ പുണ്യജനപദങ്ങൾ ചാതുർവർണ്യസമന്വിതങ്ങളാണ്; മഹാപുണ്യമായ നദികളും ഉണ്ട്—ഗംഗകൾ ഏഴ് വിധം.

Verse 96

सुकुमारी कुमारी च नलिनी वेणुका च या / इक्षुश्च वेणुका चैव गभस्तिः सप्तमी तथा

സുകുമാരീ, കുമാരീ, നലിനീ, വേണുകാ; ഇക്ഷു, വേണുകാ, ഏഴാമത് ഗഭസ്തി—ഇവയാണ് പേരുകൾ.

Verse 97

नद्यश्चान्याः पुण्यजलाः शीततोयवहाः शुभाः / सहस्रशः समाख्याता यतो वर्षति वासवः

മറ്റു നദികളും ഉണ്ട്; അവയുടെ ജലം പുണ്യകരവും ശീതളവും മംഗളകരവും. വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) അവിടെ മഴ പെയ്യുന്നതിനാൽ അവയെ ആയിരങ്ങളായി വർണ്ണിക്കുന്നു.

Verse 98

न तासां नामधेयानि परिमाणं तथैव च / शक्यं वै परिसंख्यातुं पुण्यास्ताः सरिदुत्तमाः

ആ പുണ്യമായ ശ്രേഷ്ഠ നദികളുടെ പേരുകളും അവയുടെ പരിമാണവും—കൃത്യമായി എണ്ണിപ്പറയാൻ സാധ്യമല്ല.

Verse 99

ताः पिबन्ति सदा हृष्टा नदीर्जनपदास्तु ते / शांशपायनविस्तीर्णो द्वीपो ऽसौ चक्रसंस्थितः

ആ ജനപദങ്ങൾ സദാ ഹർഷത്തോടെ ആ നദികളുടെ ജലം പാനം ചെയ്യുന്നു; ആ ദ്വീപ് ശാംശപായനന്റെ വിപുലതപോലെ വ്യാപിച്ചു, ചക്രാകാരമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 100

नदीजलैः प्रतिच्छन्नः पर्वतैश्चाभ्रसन्निभैः / सर्वधातुविचित्रैश्च मणिविद्रुमभूषितैः

ആ ദേശം നദിജലങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതും മേഘസദൃശമായ പർവതങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു; നാനാധാതുവൈചിത്ര്യത്തോടെ തിളങ്ങി, മണിയും വിദ്രുമവും (പവളവും) കൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 101

नगरैश्चैव विविधैः स्फीतैर्जनपदैरपि / वृक्षैः पुष्पफलोपेतैः समन्ताद्धनधान्यवान्

ആ ദേശം വിവിധ നഗരങ്ങളാലും സമൃദ്ധമായ ജനപദങ്ങളാലും നിറഞ്ഞിരുന്നു; ചുറ്റുമെങ്ങും പുഷ്പഫലസമ്പന്നമായ വൃക്ഷങ്ങൾ, കൂടാതെ ധനധാന്യസമൃദ്ധിയും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 102

क्षीरोदेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः / शाकद्वीपस्य विस्तारात्समेन तु समंन्ततः

അത് എല്ലാദിക്കുകളിലും ക്ഷീരോദം (പാൽസമുദ്രം) കൊണ്ടു ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; ശാകദ്വീപത്തിന്റെ വിസ്താരവും എല്ലായിടത്തും സമമായി വ്യാപിച്ചിരുന്നു।

Verse 103

तस्मिञ्जनपदाः पुण्याः पर्वताः सरितः शुभाः / वर्णाश्रमसमाकीर्णा देशास्ते सप्त वै स्मृताः

അവിടെ പുണ്യമായ ജനപദങ്ങളും പർവതങ്ങളും ശുഭമായ നദികളും ഉണ്ടായിരുന്നു; വർണാശ്രമക്രമം നിറഞ്ഞ ആ ദേശങ്ങൾ ഏഴെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 104

न संकरश्च तेष्वस्ति वर्णाश्रमकृतः क्वचित् / धर्मस्य चाव्यभीचारादेकान्तसुखिताः प्रजाः

അവരിൽ എവിടെയും വർണാശ്രമജന്യമായ കലര്ച്ച ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ധർമ്മത്തെ അചഞ്ചലമായി അനുഷ്ഠിച്ചതിനാൽ പ്രജകൾ നിർഭയസുഖത്തിൽ ആയിരുന്നു।

Verse 105

न तेषु लोभो माया वा हीर्षासूयाकृतः कुतः / विपर्ययो न तेष्वस्ति कालात्स्वाभाविकं परम्

അവരിൽ ലോഭമില്ല, മായയുമില്ല; അസൂയ-ഇർഷ്യയ്ക്ക് കാരണമെവിടെ? അവരിൽ വിപര്യയം ഇല്ല; കാലാതീതമായ സ്വാഭാവിക പരമാവസ്ഥ നിലനിൽക്കും.

Verse 106

करावाप्तिर्न तेष्वस्ति न दण्डो न च दण्ड्यकाः / स्वधर्मेणैव धर्म ज्ञास्ते रक्षन्ति परस्परम्

അവരിൽ നികുതി പിരിവില്ല; ശിക്ഷയുമില്ല; ശിക്ഷാർഹരും ഇല്ല. ധർമ്മജ്ഞർ അവർ സ്വധർമ്മം കൊണ്ടുതന്നെ പരസ്പരം കാക്കുന്നു.

Verse 107

एतावदेव शक्यं वै तस्मिन्द्वीपे प्रभाषितुम् / एतावदेव श्रोतव्यं शाकद्वीपनिवासिनाम्

ആ ദ്വീപിനെക്കുറിച്ച് ഇത്രയേ പറയാൻ കഴിയൂ. ശാകദ്വീപവാസികളെക്കുറിച്ച് ഇത്രയേ ശ്രവിക്കേണ്ടത്.

Verse 108

पुष्करं सप्तमं द्वीपं प्रवक्ष्यामि निबोधत / पुष्करेण तु द्वीपेन वृतः क्षीरोदको बहिः

ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഏഴാമത്തെ ദ്വീപായ പുഷ്കരത്തെ വിവരിക്കുന്നു; ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കുക. പുഷ്കരദ്വീപിന്റെ പുറത്തായി ക്ഷീരോദസമുദ്രം അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 109

शाकद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणेन संमततः / पुष्करे पर्वतः श्रीमानेक एव महाशिलः

ശാകദ്വീപിന്റെ വിസ്താരത്തിന്റെ ഇരട്ടിയെന്നു പുഷ്കരം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പുഷ്കരത്തിൽ ‘മഹാശില’ എന്ന ഒരേയൊരു ശ്രിമാൻ പർവ്വതമുണ്ട്.

Verse 110

चित्रैर्मणिमयैः शृङ्गैः शिलाजालैः समुच्छ्रितः / द्वीपस्य तस्य पूर्वर्द्धे चित्रसानुः स्थितो महान्

വിചിത്രമായ മണിമയ ശിഖരങ്ങളാലും ശിലാജാലങ്ങളാലും ഉയർന്ന് നിൽക്കുന്ന, ആ ദ്വീപിന്റെ പൂർവാർദ്ധത്തിൽ ‘ചിത്രസാനു’ എന്ന മഹാപർവ്വതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 111

स मण्डलसहस्राणि विस्तीर्णः पञ्चविंशतिः / उर्द्धं चैव चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि महीतलात्

അത് ഇരുപത്തിയഞ്ച് സഹസ്ര മണ്ഡലങ്ങൾ വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഭൂതലത്തിൽ നിന്ന് മുപ്പത്തിരണ്ട് സഹസ്രം ഉയരത്തിൽ ഉയർന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 112

द्वीपर्धस्य परिक्षिप्तः पर्वतो मानसोत्तरः / स्थितो वेलासमीपे तु नवचन्द्र इवोदितः

ദ്വീപിന്റെ പകുതിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റുന്ന ‘മാനസോത്തര’ പർവ്വതം തീരസമീപത്ത്, നവചന്ദ്രൻ ഉദിച്ചതുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 113

योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः / तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः

അത് അമ്പത് സഹസ്ര യോജന ഉയരമുള്ളത്; അത്രതന്നെ വ്യാപ്തിയുമുള്ളത്; എല്ലാടവും പൂർണ്ണ വൃത്താകൃതിയുള്ളത്.

Verse 114

स एव द्वीपपश्चार्द्धे मानसः पृथिवीधरः / एक एव महासारः सन्निवेशो द्विधा कृतः

ദ്വീപിന്റെ പാശ്ചാത്യാർദ്ധത്തിലും അതേ ‘മാനസ’ എന്ന ഭൂധരൻ തന്നെയുണ്ട്; ഒരേയൊരു മഹാസാരമായ വിന്യാസം രണ്ടായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 115

स्वादूदकेनोदधिना सर्वतः परिवारितः / पुष्करद्वीपविस्ताराद्विस्तीर्णो ऽसौ समन्ततः

ആ പുഷ്കരദ്വീപ് എല്ലാടവും മധുരജലസമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ വ്യാപ്തിയാൽ അത് എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വിശാലമായി വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 116

तस्मिन्द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ / अभितो मानसस्याथ पर्वतस्य तु मण्डले

ആ ദ്വീപിൽ പുണ്യവും ശുഭവും ആയ രണ്ടു ജനപദങ്ങൾ പ്രസിദ്ധമാണ്; അവ മാനസപർവതത്തിന്റെ മണ്ഡലത്തെ ചുറ്റി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

Verse 117

महावीतं तु यद्वर्ष बाह्यतो मानसस्य तत् / त्स्यैवाभ्यन्तरेणापि धातकीखण्डमुच्यते

മാനസപർവതത്തിന്റെ പുറത്ത് ഉള്ള വർഷഭാഗം ‘മഹാവീതം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ അകത്തള ഭാഗം ‘ധാതകീഖണ്ഡം’ എന്നും പറയുന്നു।

Verse 118

दशवर्षसहस्राणि तत्र जीवति मानवाः / अरोगाः सुखबाहुल्या मानसीं सिद्धिमास्थिताः

അവിടെ മനുഷ്യർ പത്തായിരം വർഷം ജീവിക്കുന്നു; അവർ രോഗരഹിതരും സുഖസമൃദ്ധരുമായി മാനസീ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചവരാണ്।

Verse 119

मससायुश्च रूपं च तस्मिन्वर्षद्वये स्मृतम् / अधमोत्तमा न तेष्वस्ति तुल्यास्ते रूपशीलतः

ആ രണ്ടു വർഷങ്ങളിലും ആയുസ്സും രൂപവും ഒരുപോലെ എന്നു പറയുന്നു; അവരിൽ താഴ്ന്ന-മുകള്ന്ന ഭേദമില്ല—രൂപത്തിലും ശീലത്തിലും എല്ലാവരും സമം।

Verse 120

न तत्र दस्युर्दमको नेर्ष्यासूया भयं तथा / निग्रहो न च दण्डो ऽस्ति न लोभो न परिग्रहः

അവിടെ ദസ്യുക്കളില്ല, ദമിപ്പിക്കുന്നവരുമില്ല; ഈർഷ്യ‑അസൂയയില്ല, ഭയവും ഇല്ല. നിയന്ത്രണമില്ല, ദണ്ഡവും ഇല്ല; ലോഭമില്ല, പരിഗ്രഹവും ഇല്ല.

Verse 121

सत्यानृतं न तत्रास्ति धर्माधर्मौं तथैव च / वर्णाश्रमौ वा वार्ता वा पाशुपाल्यं वणिक्पथः

അവിടെ സത്യം‑അസത്യം ഇല്ല, ധർമ്മം‑അധർമ്മവും ഇല്ല. വർണാശ്രമക്രമം ഇല്ല, കൃഷി‑വാർത്തയും ഇല്ല; പശുപാലനം ഇല്ല, വ്യാപാരപാതയും ഇല്ല.

Verse 122

त्रयी विद्या दण्डनीतिः शुश्रूषा शिल्पमेव च / वर्षद्वये सर्वमेतत्पुष्करस्य न विद्यते

അവിടെ ത്രയീ‑വിദ്യയില്ല, ദണ്ഡനീതിയുമില്ല; ശുശ്രൂഷയില്ല, ശില്പവും ഇല്ല. പുഷ്കരന്റെ ആ ദ്വിവർഷ പ്രദേശത്ത് ഇതെല്ലാം കാണപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 123

न तत्र वर्षं नद्यो वा शीतोष्णं वापि विद्यते / उद्भिदान्युदकान्यत्र गिरिप्रस्रवणानि च

അവിടെ മഴയില്ല, നദികളുമില്ല; ശീത‑ഉഷ്ണ വ്യത്യാസവും ഇല്ല. അവിടെ ജലസമ്പന്നമായ സസ്യങ്ങളുണ്ട്; പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉറവുകൾ ഒഴുകുന്നു.

Verse 124

उत्तराणां कुरूणां च तुल्यकालो जनस्तथा / सर्वर्त्तुसुसुखस्तत्र जराक्रमविवर्जितः

അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ ഉത്തരകുരുക്കളെപ്പോലെ ഒരേ കാല‑സ്വഭാവമുള്ളവർ; അവർ എല്ലാ ഋതുക്കളിലും സുഖത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു, ജരയുടെ ക്രമത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തരാണ്.

Verse 125

इत्येष धातकीखण्डे महा वीते तथैव च / आनुपूर्व्याद्विधिः कृत्स्नः पुष्करस्य प्रकीर्त्तितः

ഇങ്ങനെ ധാതകീഖണ്ഡത്തിലും മഹാവീതത്തിലും പുഷ്കരത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണവിധി ക്രമമായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 126

स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः / विस्तारान्मण्डलाच्चैव पुष्करस्य समेन तु

മധുരജലസമുദ്രം പുഷ്കരത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ വിസ്താരവും മണ്ഡലവും പുഷ്കരത്തോടു സമമാണ്.

Verse 127

एवं द्वीपाः समुद्रैस्तु सप्त सप्तभिरावृताः / द्वीपस्यानन्तरो यस्तु सामुद्रस्तत्समस्तु सः

ഇങ്ങനെ ദ്വീപുകൾ ഏഴെണ്ണം വീതം സമുദ്രങ്ങളാൽ ആവൃതമാണ്; ഓരോ ദ്വീപിനുശേഷമുള്ള സമുദ്രം അതിനോട് സമമാണ്.

Verse 128

एवं द्वीपसमुद्राणां वृद्धिर्ज्ञेया परस्परात् / अपां चैव समुद्रेकात्सामुद्र इति संज्ञितः

ഇങ്ങനെ ദ്വീപങ്ങളുടെയും സമുദ്രങ്ങളുടെയും വർദ്ധി പരസ്പരം ക്രമമായി അറിയേണ്ടതാണ്; ജലസമുദ്രത്തിൽ നിന്നുള്ളതിനാൽ അതിന് ‘സാമുദ്ര’ എന്ന നാമം.

Verse 129

विशन्तिर्निवसंत्यस्मिन्प्रजा यस्माच्चतुर्विधाः / तस्माद्वर्षमिति प्रोक्तं प्रजानां सुखदं यतः

ഇതിൽ നാലുവിധ പ്രജകൾ പ്രവേശിച്ച് വസിക്കുന്നതിനാൽ ഇതിനെ ‘വർഷം’ എന്നു പറയുന്നു; അത് പ്രജകൾക്ക് സുഖം നൽകുന്നതാകുന്നു.

Verse 130

ऋष इत्येष रमणे वृषशक्तिप्रबन्धने / रतिप्रबधनात्मिद्धं वर्षं तत्तेषु तेन वै

രമണത്തിൽ ‘ഋഷ’ എന്നത് ഇങ്ങനെ; വൃഷശക്തിയുടെ പ്രബന്ധനത്തിന് കാരണമാകുന്നു; അതിനാൽ അവരിൽ ആ വർഷം രതി-പ്രബന്ധന-സ്വഭാവമായി പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 131

शुक्लपक्षे चन्द्रवृद्ध्या समुद्रः पूर्यते सदा / प्रक्षीयमाणे बहुले क्षीयते ऽस्तमिते खगे

ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ചന്ദ്രവർദ്ധനയാൽ സമുദ്രം എപ്പോഴും നിറയുന്നു; ബഹുല (കൃഷ്ണ) പക്ഷത്തിൽ ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ട്, ചന്ദ്രൻ അസ്തമിക്കുമ്പോൾ അത് കുറയുന്നു.

Verse 132

आपूर्यमाणो ह्युदधिः स्वत एवाभिपूर्यते / तथोपक्षीयमाणे ऽपि स्वात्मन्येवावकृष्यते

നിറയുന്ന സമുദ്രം സ്വയം തന്നെ പൂർണ്ണമായി നിറയുന്നു; അതുപോലെ ക്ഷയിച്ചാലും അത് സ്വന്തം സ്വഭാവത്തിലേക്കു തന്നെ വലിഞ്ഞ് ചുരുങ്ങുന്നു.

Verse 133

उखास्थमग्निसंयोगादुद्रिक्तं दृश्यते यथा / महोदधिगतं तोयं स्वत उद्रिच्यते तथा

ഉഖയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന അഗ്നിയുടെ സംയോഗത്തിൽ ദ്രവം പൊങ്ങുന്നതുപോലെ കാണുന്നതുപോലെ, മഹാസമുദ്രത്തിലെ ജലവും സ്വയം പൊങ്ങി ഉയരുന്നു.

Verse 134

अन्यूनानतिरिक्तांश्च वर्न्द्वत्यापो ह्रसंति च / उदयास्तमये त्विन्दौ पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः

ചന്ദ്രന്റെ ഉദയാസ്തമയ സമയങ്ങളിൽ, ശുക്ല-കൃഷ്ണ പക്ഷങ്ങളിലൊന്നിലും ജലം കുറവോ കൂടുതലോ അല്ല; സമമായി അത് ഹ്രാസവും വർദ്ധനവും കാണിക്കുന്നു.

Verse 135

क्षयवृद्धत्वमुदधेः सोमवृद्धिक्षयात्पुनः / दशोत्तराणि पञ्चैव ह्यङ्गुलानि शतानि च

ചന്ദ്രന്റെ വർദ്ധി‑ക്ഷയങ്ങളാൽ സമുദ്രത്തിനും ക്ഷയം‑വർദ്ധിയും ഉണ്ടാകുന്നു; അത് അഞ്ചുനൂറ് അങ്കുലവും കൂടെ പത്ത് അങ്കുലവും എന്നു പറയുന്നു.

Verse 136

अपां वृद्धिः क्षयो दृष्टः सामुद्रीणां तु पर्वसु / द्विराप्कत्वात्स्मृता द्वीपाः सर्वतश्चोदकावृताः

സമുദ്രങ്ങളുടെ പർവങ്ങളിൽ ജലത്തിന്റെ വർദ്ധിയും ക്ഷയവും കാണപ്പെടുന്നു; ദ്വീപുകൾ ‘ദ്വിരാപ്ക’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു, കാരണം അവ എല്ലാടവും ജലാവൃതമാണ്.

Verse 137

उदकस्यायनं यस्मात्तस्मादुदधिरुच्यते / अपर्वाणस्तु गिरयः पर्वभिः पर्वताः स्मृताः

ജലത്തിന്റെ ആയനം (ആശ്രയവും ഗതിയും) ഉള്ളതിനാൽ അതിനെ ‘ഉദധി’ എന്നു പറയുന്നു; പർവമില്ലാത്തത് ‘ഗിരി’, പർവങ്ങളുള്ളത് ‘പർവത’ എന്നു സ്മരിക്കുന്നു.

Verse 138

प्लक्षद्वीपे तु गोमेदः पर्वतस्तेन चौच्यते / शाल्मलिः शाल्मले द्वीपे पूज्यते सुमहाव्रतैः

പ്ലക്ഷദ്വീപിൽ ‘ഗോമേദ’ എന്ന പർവതം ഉണ്ട്; അതിനാൽ അതേ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ശാല്മലദ്വീപിൽ ‘ശാല്മലി’ മഹാവ്രതികൾ ആരാധിക്കുന്നു.

Verse 139

कुशद्वीपे कुशस्तंबस्तस्यनाम्ना स उच्यते / क्रैञ्चद्वीपे गिरिः कैञ्चो मध्ये जनपदस्य ह

കുശദ്വീപിൽ ‘കുശസ്തംബ’ ഉണ്ട്; അതിന്റെ പേരിൽ തന്നെയാണ് അത് അറിയപ്പെടുന്നത്. ക്രൈഞ്ചദ്വീപിൽ ‘കൈഞ്ച’ എന്ന ഗിരി ആ ജനപദത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 140

शाकद्वीपे द्रुमः शाकस्तस्य नाम्ना स उच्यते / न्यग्रोधः पुष्करद्वीपे तत्रत्यैः स नमस्कृतः

ശാകദ്വീപിൽ ‘ശാക’ എന്ന പേരിലുള്ള വൃക്ഷം പ്രസിദ്ധം; പുഷ്കരദ്വീപിൽ ‘ന്യഗ്രോധ’ (ആൽ) വൃക്ഷം, അവിടുത്തെവർ അതിനെ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 141

महादेवः पूज्यते तु ब्रह्मा त्रिभुवनेश्वरः / तस्मिन्नि वसति ब्रह्मा साध्यैः सार्द्धं प्रजापतिः

അവിടെ മഹാദേവൻ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു; ത്രിഭുവനേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവും പൂജ്യൻ. ആ ലോകത്തിൽ പ്രജാപതി ബ്രഹ്മാ സാധ്യരോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു।

Verse 142

उपासंते तत्र देवास्त्रयस्त्रिंशन्महर्षिभिः / स तत्र पूज्यते चैव देवेर्देवोतमोतमः

അവിടെ മുപ്പത്തിമൂന്ന് ദേവന്മാർ മഹർഷിമാരോടൊപ്പം ഉപാസിക്കുന്നു; അവിടെയേ ദേവന്മാരുടെയും ദേവനായ പരമോത്തമൻ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 143

जंबूद्वीपात्प्रवर्त्तन्ते रत्नानि विविधानि च / द्वीपेषु तेषु सर्वेषु प्रजानां क्रमतस्तु वै

ജംബൂദ്വീപിൽ നിന്നു നാനാവിധ രത്നങ്ങൾ പുറപ്പെടുന്നു; ആ എല്ലാ ദ്വീപുകളിലും ജനങ്ങളുടെ ക്രമാനുസൃതമായ വ്യവസ്ഥ നിലനിൽക്കുന്നു।

Verse 144

सर्वशो ब्रह्मवर्येण सत्येन च दमेन च / आरोग्ययुःप्रमाणाभ्यां प्रमाणं द्विगुणं ततः

എല്ലാ വിധത്തിലും ബ്രഹ്മചര്യം, സത്യം, ദമനം എന്നിവകൊണ്ട്; അവിടെ ആരോഗ്യവും ആയുസ്സും എന്ന മാനദണ്ഡപ്രകാരം (ജീവിതത്തിന്റെ) അളവ് ഇരട്ടിയാകുന്നു।

Verse 145

एतस्मिन्पुष्करद्वीपे यदुक्तं वर्षकद्वयम् / गोपायति प्रजास्तत्र स्वयंभूर्जड पण्डिताः

ഈ പുഷ്കരദ്വീപിൽ പറയപ്പെട്ട രണ്ടു വർഷപ്രദേശങ്ങളിൽ അവിടെ സ്വയംഭൂ (ബ്രഹ്മാ) പ്രജകളെ കാക്കുന്നു; അവിടെ ജഡരും പണ്ഡിതരും ഇരുവരും വസിക്കുന്നു।

Verse 146

ईश्वरो दण्डसुद्यम्य ब्रह्मा त्रिभुवनेश्वरः / स विष्णोः सचिवो देवः स पिता स पितामहः

ദണ്ഡം ദൃഢമായി ഉയർത്തിയ ഈശ്വരൻ—ത്രിഭുവനേശ്വരൻ ബ്രഹ്മാ—വിഷ്ണുവിന്റെ ദേവസ്വരൂപമായ സചിവൻ; അവൻ തന്നേ പിതാവും പിതാമഹനും ആകുന്നു।

Verse 147

भोजनं चाप्रयत्नेन तत्र स्वयमुपस्थितम् / षड्रसं सुमहावीर्यं भुञ्जते तु प्रजाः सदा

അവിടെ പരിശ്രമമില്ലാതെ തന്നെ ആഹാരം സ്വയം സന്നിഹിതമാകുന്നു; ആറു രസങ്ങളാൽ സമ്പന്നവും മഹാബലദായകവുമായ അന്നം പ്രജകൾ എപ്പോഴും ഭുജിക്കുന്നു।

Verse 148

परेण पुष्करस्यार्द्धे आवृत्यावस्थितो महान् / स्वादूदकः समुद्रस्तु समन्तात्परिवेष्ट्य तम्

പുഷ്കരത്തിന്റെ മറുവശ അർദ്ധത്തിന് അപ്പുറം മഹത്തായ മധുരജല സമുദ്രം ഒരു ആവരണമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അത് അതിനെ ചുറ്റുമെല്ലാം വലയിക്കുന്നു।

Verse 149

परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः / काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वाह्येकशिलोपमा

അതിന്റെ അപ്പുറം മഹത്തായ ലോകക്രമം ദൃശ്യമാകുന്നു; സ്വർണമയവും ഇരട്ടിയായി വിശാലവുമായ ആ ഭൂമി എല്ലായിടത്തും ഒരൊറ്റ പാറപോലെ തന്നെയാണ്।

Verse 150

तस्यापरेण शैलश्च पर्यासात्पस्मिण्डलः / प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते

അതിന്റെ അപ്പുറം ചുറ്റും വ്യാപിച്ചൊരു പർവ്വതമുണ്ട്; അത് പ്രകാശവും അപ്രകാശവും തമ്മിലുള്ള അതിരായതിനാൽ അതിനെ ‘ലോകാലോക’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 151

आलोकस्तस्य चार्वक्तु निरालोकस्ततः परम् / योजनानां सहस्राणि दश तस्योच्छ्रयः समृतः

അതിന്റെ ഈ വശത്ത് ‘ആലോക’ ഭാഗം; അതിന് അപ്പുറം ‘നിരാലോക’; അതിന്റെ ഉയരം പത്ത് ആയിരം യോജനയെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 152

तावांश्च विस्तरस्तस्य पृथिव्यां कामगश्च सः / आलोको लोकवृत्तिस्थो निरालोको ह्यलौकिकः

അതിന്റെ വ്യാപ്തിയും അത്രതന്നെ; അത് ഭൂമിയിൽ ഇഷ്ടാനുസരണം സഞ്ചരിക്കുന്നു; ‘ആലോക’ ലോകക്രമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, എന്നാൽ ‘നിരാലോക’ അലൗകികമാണ്.

Verse 153

लोकार्द्धे संमिता लोका निरालोकास्तु बाह्यतः / लोकविस्तारमात्रं तु ह्यलोकः सर्वतो बहिः

ലോകങ്ങൾ ലോകവ്യാപ്തിയുടെ പകുതി അളവിൽ മാത്രം പരിധിയുള്ളവ; പുറത്ത് ‘നിരാലോക’; ‘അലോക’ എന്നാൽ ലോകവ്യാപ്തിയോളം വലുതായി എല്ലാദിക്കിലും പുറത്താണ്.

Verse 154

परिच्छिन्नः समन्ताच्च उदकेनावृतस्तु सः / आलोकात्परतश्चापि ह्यण्डमा वृत्य तिष्ठति

അത് എല്ലാദിക്കിലും പരിധിയുള്ളതും ജലത്താൽ ആവൃതവുമാണ്; ‘ആലോക’ത്തിന് അപ്പുറത്തും അത് അണ്ഡം (ബ്രഹ്മാണ്ഡം) ചുറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 155

अण्डस्यान्तस्त्विमे लोकाः सप्तद्वीपा च मेदिनी / भूर्लोको ऽथ भुवर्ल्लोकः स्वर्लोको ऽथ महस्तथा

ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനുള്ളിൽ ഈ ലോകങ്ങളും സപ്തദ്വീപങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയും നിലകൊള്ളുന്നു—ഭൂർലോകം, തുടർന്ന് ഭുവർലോകം, സ്വർലോകം, അതുപോലെ മഹർലോകം।

Verse 156

जनस्तपस्तथा सत्यमेतावांल्लोकसंग्रहः / एतावानेव विज्ञेयो लोकान्तश्चैव यः परः

ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം—ഇത്രയേ ലോകസമാഹാരം. ഇത്രയേ അറിയേണ്ടത്; അതിനപ്പുറം ഉള്ള പരലോകാന്തവും കൂടെ.

Verse 157

कुंभस्थायी भवेद्यादृवप्रतीच्यां दिशि चन्द्रमाः / आदितः शुक्लपक्षस्य वपुश्चाण्डस्य तद्विधम्

പശ്ചിമദിശയിൽ കുംഭരാശിയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ചന്ദ്രൻ ശുക്ലപക്ഷത്തിന്റെ ആദിയിൽ എങ്ങനെ ദൃശ്യമാകുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെയാണ് ഈ അണ്ഡത്തിന്റെ (ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ) രൂപം എന്നു പറയുന്നു।

Verse 158

अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्रशः / तिर्यगूर्ध्वमधो वापि कारणस्याव्ययात्मनः

ഇത്തരത്തിലുള്ള അണ്ഡങ്ങളുടെ (ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ) കോടികളും ആയിരങ്ങളും അറിയേണ്ടതാണ്—അവ്യയമായ കാരണസ്വരൂപത്തിന്റെ അധീനത്തിൽ അവ തിരശ്ചീനമായും മേലോട്ടും കീഴോട്ടും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 159

धरणैः प्राकृतैस्तत्तदावृतं प्रति सप्तभिः / दशाधिक्येन चान्योन्यं धारयन्ति परस्परम्

ഓരോ അണ്ഡവും ഏഴ് പ്രാകൃത ആവരണങ്ങളാൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവ പരസ്പരം താങ്ങിനിൽക്കുന്നു, ഓരോന്നും മുൻപത്തേതിനെക്കാൾ പത്തിരട്ടി വലുതാകുന്നു।

Verse 160

परस्परावृताः सर्वे उत्पन्नाश्च परस्परम् / अण्डस्यास्य समन्तात्तु सन्निविष्टो घनोदधिः

എല്ലാവരും പരസ്പരം മൂടപ്പെട്ടവരും പരസ്പരത്തിൽ നിന്നുത്ഭവിച്ചവരുമാകുന്നു; ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡാണ്ഡത്തെ ചുറ്റി ഘനസമുദ്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 161

समन्तात्तु वनोदेन धार्यमाणः स तिष्टति / बाह्यतो घनतो यस्य तिर्यगूर्द्ध्वं तु मण्डलम्

അത് എല്ലാദിക്കിലും ജലപ്രവാഹം കൊണ്ടു ധരിക്കപ്പെട്ട് നിലകൊള്ളുന്നു; അതിന്റെ പുറത്ത് ഘനതയോടെ തിരശ്ചീനവും ഊർദ്ധ്വവുമായ ഒരു മണ്ഡലം വ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 162

धार्यमाणं समन्तात्तु तिष्ठते यत्तु तेजसा / अयोगुडनिभो वाह्नः समन्ता न्मण्डलाकृतिः

തേജസ്സാൽ എല്ലാദിക്കിലും ധരിക്കപ്പെട്ട് നിലകൊള്ളുന്നതു—ആ അഗ്നി ഇരുമ്പ് ഗോളത്തെപ്പോലെ, ചുറ്റും മണ്ഡലാകൃതിയിലാണ്.

Verse 163

समन्ताद्धनवातेन धार्यमाणः स तिष्ठति / घनवातं तथाकाशो दधानः खलु तिष्ठति

അത് എല്ലാദിക്കിലും ഘനവായുവാൽ ധരിക്കപ്പെട്ട് നിലകൊള്ളുന്നു; ആ ഘനവായുവിനെ ധരിച്ചുകൊണ്ട് ആകാശവും തീർച്ചയായും നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 164

भूतादिश्च तथा काशं भूतादिश्चाप्यसौ महान् / महाश्च सो ऽप्यनन्तेन ह्यव्यक्तेन तु धार्यते

ഭൂതാദി തത്ത്വം ആകാശത്തെ ധരിക്കുന്നു; ഈ മഹത് തത്ത്വവും ഭൂതാദിയാൽ ധരിക്കപ്പെടുന്നു; ആ മഹത്തും അനന്തമായ അവ്യക്തത്താൽ ധരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 165

अनन्तमपरिव्यक्तं दशधा सूक्ष्ममेव च / अनन्तम कृतात्मानमनादिनिधनं च यत्

അവൻ അനന്തനും അവ്യക്തനും ആകുന്നു; പത്തു വിധമായി സൂക്ഷ്മനുമാണ്; ആ അനന്തൻ കൃതാത്മാവും, ആദിയും നിധാനവും ഇല്ലാത്തവനും ആകുന്നു.

Verse 166

अनित्यं परतो ऽघोरमनालंबमनामयम् / नैकयोजनसाहस्रं विप्रकृष्टमनावृतम्

അവൻ അനിത്യത്തിനപ്പുറം, അഘോരൻ, ആശ്രയരഹിതൻ, നിരാമയൻ; ആയിരം യോജന ദൂരത്ത്, അതിദൂരസ്ഥൻ, ആവരണം ഇല്ലാത്തവൻ.

Verse 167

तम एव निरालोकममर्य्यादमदैशिकम् / देवानामप्यविदितं व्यवहारविवर्जितम्

അതേ തമസ്സ്—പ്രകാശരഹിതം, പരിധിയില്ലാത്തത്, ദിശയില്ലാത്തത്; ദേവന്മാർക്കും അറിയാത്തത്, എല്ലാ വ്യവഹാരവും വിട്ടത്.

Verse 168

तमसोंते च विश्यातमाकाशान्ते ह्यभास्वरम् / मर्यादायामनन्तस्य देवस्यायतनं महत्

തമസ്സിന്റെ അറ്റത്തും ആകാശത്തിന്റെ അറ്റത്തും, പ്രകാശരഹിതമായത് അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു; അനന്തദേവന്റെ പരിധിയിൽ അതാണ് മഹത്തായ ആയതനം.

Verse 169

त्रिदशानामगम्यं ततस्थानं दिव्यमिति श्रुतिः / महतो देवदेवस्य मर्यादा या व्यवस्थिताः

ശ്രുതി പറയുന്നു: ആ സ്ഥലം ത്രിദശന്മാർക്കും അഗമ്യം, ദിവ്യം; അതാണ് മഹത്തായ ദേവദേവന്റെ സ്ഥാപിത പരിധികൾ.

Verse 170

चन्द्रादित्यावधस्तात्तु ये लोकाः प्रथिता बुधैः / ते लोका इत्यभिहिता जगतस्च न संशयः

ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരുടെ താഴെ ബുദ്ധന്മാർ പ്രസിദ്ധമാക്കിയ ലോകങ്ങൾ ഏതൊക്കെയോ, അവ തന്നെയാണ് ‘ലോകങ്ങൾ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്; ഇതുതന്നെ ജഗത്ത്—സംശയമില്ല।

Verse 171

रसातलतलाः सप्तसप्तैवोर्द्ध्वतलाश्च ये / सप्तस्कन्धस्तथा वायोः सब्रह्मसदना द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! രസാതലാദിയായ ഏഴ് അധസ്തലങ്ങൾ ഉണ്ട്; അതുപോലെ ഏഴ് ഊർദ്ധ്വതലങ്ങളും; കൂടാതെ വായുവിന് ഏഴ് സ്കന്ധങ്ങൾ ഉണ്ട്, ബ്രഹ്മസദനസഹിതം।

Verse 172

आपातालाद्दिवं यावदत्र पञ्चविधा गतिः / प्रमाणमेतज्जगत एष संसारसागरः

ആപാതാളത്തിൽ നിന്ന് ദിവം (സ്വർഗ്ഗം) വരെ ഇവിടെ അഞ്ചുവിധ ഗതി ഉണ്ട്; ഇതുതന്നെ ജഗത്തിന്റെ പ്രമാണം—ഇതുതന്നെ സംസാരസാഗരം।

Verse 173

अनाद्यन्तां व्रजन्त्येव नैकजातिसमुद्भवाः / विचित्रा जगतः सा वै प्रकृतिर्ब्रह्मणः स्थिता

നാനാജാതികളിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച ജീവികൾ അനാദി-അന്ത്യരഹിതമായ ഗതിയിലേയ്ക്ക് തന്നെ നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ജഗത്തിന്റെ ആ വിചിത്ര പ്രകൃതി ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതമാണ്।

Verse 174

यच्चैह दैविकं वाथ निसर्गं बहुविस्तरः / अतीन्द्रियेर्महाभागैः सिद्धैरपि न लक्षितः

ഇവിടെ ദൈവികമോ സ്വാഭാവികമോ ആയ, അത്യന്തം വിപുലമായ സൃഷ്ടിവിസ്താരം ഇന്ദ്രിയാതീതമാണ്; മഹാഭാഗ്യ സിദ്ധന്മാർക്കും അതിനെ പൂർണ്ണമായി ലക്ഷ്യമാക്കാനായില്ല।

Verse 175

पृथिव्यंब्वग्निवायूनां नभसस्तमसस्तथा / मानसस्य तु देहस्य अनन्तस्य द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം, തമസ്—അതുപോലെ മനോമയ ദേഹം—ഇവയൊക്കെയും അനന്തന്റെ തന്നെ രൂപങ്ങളാണ്.

Verse 176

क्षयो वा परिणामो वा अन्तो वापि न विद्यते / अनन्त एष सर्वत्र एवं ज्ञानेषु पठ्यते

അവനു ക്ഷയവും ഇല്ല, പരിണാമവും ഇല്ല, അന്തവും ഇല്ല; അവൻ സർവത്ര അനന്തൻ—എന്നിങ്ങനെ ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തിൽ പാഠമുണ്ട്.

Verse 177

तस्य चोक्तं मया पूर्व तस्मिन्नामानुकीर्तने / यः पद्मनाभनाम्ना तु तत्कार्त्स्न्येन च कीर्त्तितः

അവന്റെ നാമാനുകീർത്തനത്തിൽ ഞാൻ മുമ്പേ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്—‘പദ്മനാഭ’ എന്ന നാമത്തിൽ അവൻ സമ്പൂർണ്ണമായി കീര്ത്തിക്കപ്പെട്ടവൻ ആകുന്നു.

Verse 178

स एव सर्वत्र गतः सर्वस्थानेषु पूज्यते / भूमौ रसातले चैव आकाशे पवने ऽनले

അവൻ സർവത്ര വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; എല്ലായിടത്തും പൂജ്യനാണ്—ഭൂമിയിൽ, രസാതലത്തിൽ, ആകാശത്തിൽ, വായുവിൽ, അഗ്നിയിൽ കൂടി.

Verse 179

अर्णवेषु च सर्वेषु दिवि चैव न संशयः / तथा तमसि विज्ञेय एष एव महाद्युतिः

എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിലും സ്വർഗ്ഗത്തിലും—സംശയമില്ല; അതുപോലെ തമസ്സിലും അറിയേണ്ടത് അവനെയാണ്—അവൻ തന്നെയാണ് മഹാദ്യുതി.

Verse 180

अनेकधा विभक्ताङ्गो महायोगी जनार्दनः / सर्वलोकेषु लोकेश इज्यते बहुधा प्रभुः

അനേകവിധം വിഭക്തമായ അംഗങ്ങളുള്ള മഹായോഗി ജനാർദനൻ, സർവ്വലോകങ്ങളിലും ലോകേശ്വരനായ പ്രഭുവായി പലവിധം ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 181

एवं परस्परोत्पन्न धार्यन्ते च परस्परम् / आधाराधेयभावेन विकारास्ते ऽविकारिणः

ഇങ്ങനെ പരസ്പരത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ വികാരങ്ങൾ പരസ്പരം തന്നെ താങ്ങുന്നു; ആധാര-ആധേയഭാവം മൂലം അവ വികാരങ്ങളായിരുന്നാലും അവികാരിയായ മൂലതത്ത്വത്തിന് അധീനമാണ്.

Verse 182

पृथ्व्यादयो विकारास्ते परिच्छिन्नाः परस्परम् / परस्परधिकाश्चैव प्रविष्टास्ते परस्परम्

പൃഥ്വി മുതലായ ആ വികാരങ്ങൾ പരസ്പരം പരിധിയിടുകയും, പരസ്പരം അതിക്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അവ പരസ്പരം തമ്മിൽ പ്രവേശിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 183

यस्मात्सृषटास्तु ते ऽन्योन्यं तस्मात्स्थैर्यमुपागताः / प्रागासन्नविशेषास्तु विशेषो ऽन्यविशेषणात्

അവ പരസ്പരം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ അവയ്ക്ക് സ്ഥിരത ലഭിച്ചു; മുമ്പ് അവ അവിശേഷമായിരുന്നു, എന്നാൽ മറ്റൊന്നിന്റെ വിശേഷണത്താൽ പ്രത്യേകത പ്രകടമായി.

Verse 184

पृथिव्याद्यास्तु वाद्यन्तापरिच्छिन्नास्त्रयस्तु ते / गुणोपचयसारेण परिच्छेदो विशेषतः

പൃഥ്വി മുതലായ തത്ത്വങ്ങൾ ആദി-അന്തങ്ങളാൽ പരിച്ഛിന്നമല്ല; അവ മൂന്നു ഗുണങ്ങളുടെ തന്നെ പ്രകടനമാണ്. ഗുണങ്ങളുടെ ഉപചയസാരത്താൽ മാത്രമാണ് പ്രത്യേകമായി അവയുടെ പരിധി നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നത്.

Verse 185

शेषाणां तु परिच्छेदः सौक्ष्म्यान्नेह विभाव्यते / भूतेभ्यः परतस्तेभ्यो व्यालोका सा धरा स्मृता

ശേഷിക്കുന്ന തത്ത്വങ്ങളുടെ പരിധി അവയുടെ സൂക്ഷ്മതകൊണ്ട് ഇവിടെ വിവേചിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ഭൂതങ്ങളെക്കാൾ പരത്തുള്ള ആ ‘വ്യാലോകാ’ തന്നെയാണ് ധരയായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്.

Verse 186

भूतान्यालोक आकाशे परिच्छिन्नानि सर्वशः / पात्रे महति पात्राणि यथैवान्तर्गतानि तु

ഭൂതങ്ങൾ ‘വ്യാലോക-ആകാശ’ത്തിൽ എല്ലാതിക്കിലും പരിച്ഛിന്നങ്ങളാണ്; മഹത്തായ പാത്രത്തിനുള്ളിൽ ചെറിയ പാത്രങ്ങൾ ഉള്ളതുപോലെ.

Verse 187

भवन्त्यन्योन्यहीनानि परस्परसमाश्रयात् / तथा ह्यालोक आकाशे भेदास्त्वन्तर्गता मताः

പരസ്പര ആശ്രയത്താൽ അവ പരസ്പരം ഹീനമാകുന്നില്ല. അതുപോലെ ‘വ്യാലോക-ആകാശ’ത്തിൽ ഭേദങ്ങളും അന്തർഗതങ്ങളായിട്ടാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്.

Verse 188

कृत्त्नान्येतानि चत्वारि ह्यन्योन्यस्याधिकानि तु / यावदेतानि भूतानि तावदुत्पत्तिरुच्यते

ഈ നാലും സമഗ്രമായ തത്ത്വങ്ങൾ പരസ്പരം ഒരൊന്നിനെക്കാൾ ഒരൊന്ന് അധികമായി വ്യാപിക്കുന്നു. ഈ ഭൂതങ്ങൾ എത്രവരെ ഉണ്ടോ അത്രവരെ സൃഷ്ടിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 189

तन्तुनामिव संतारो भूतेष्वन्तर्गतो मतः / प्रत्या ख्याय तु भूतानि कार्योत्पर्त्तिन विद्यते

നൂലുകളുടെ നെയ്ത്തുപോലെ ഈ തുടർച്ച ഭൂതങ്ങളിൽ അന്തർഗതമായിട്ടാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. ഭൂതങ്ങളെ നിഷേധിച്ചാൽ കാര്യോത്പത്തി നിലനിൽക്കില്ല.

Verse 190

तस्मात्परिमिता भेदाः स्मृताः कार्य्यात्मकास्तु ते / कारणात्मकास्तथैक स्युर्भेदा ये महदादयः

അതുകൊണ്ട് കാര്യസ്വരൂപമായ ഭേദങ്ങൾ പരിമിതമാണെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു; മഹത് മുതലായ ഭേദങ്ങൾ കാരണസ്വരൂപമായി ഒരേ തത്ത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 191

इत्येष संनिवेशो वै मया प्रोक्तो विभागशः / सप्तद्वीपसमुद्राड्यो याथातथ्यन वै द्विजाः

ഇങ്ങനെ ഞാൻ ഈ സന്നിവേശം വിഭാഗങ്ങളായി പ്രസ്താവിച്ചു—സപ്തദ്വീപങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും നിറഞ്ഞത്—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, യഥാർത്ഥമായി.

Verse 192

विस्तरान्मण्डलाश्चैव प्रसंख्यानेन चैव हि / वैश्वरूप्रधानस्य परिणामैकदेशिकः

വിശദമായി മണ്ഡലങ്ങളും, എണ്ണിപ്പറയലിലൂടെയും—ഇത് വൈശ്വരൂപപ്രധാനന്റെ പരിണാമത്തിലെ ഒരു അംശമാത്രമാണ്.

Verse 193

अधिष्ठितं भगवता यस्य सर्वमिदं जगत् / एवंभूतगणाः सप्त सन्निविष्टाः परस्परम्

യാരുടെ ഭഗവദധിഷ്ഠാനത്താൽ ഈ സർവ്വജഗത്തും നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അത്തരം ഏഴ് ഗണങ്ങൾ പരസ്പരം തമ്മിൽ തമ്മിൽ സന്നിവിഷ്ടങ്ങളായിരിക്കുന്നു.

Verse 194

एतावान्संनिवेशस्तु मया शक्यः प्रभाषितुम् / एतावदेव श्रोतव्यं संनिवेशे तु पार्थेवे

ഇത്രയോളം സന്നിവേശം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കാൻ കഴിയും; പാർത്ഥിവ സന്നിവേശത്തെക്കുറിച്ച് ഇത്രയേ ശ്രവിക്കേണ്ടത്.

Verse 195

सप्त प्रकृतयस्त्वेता धारयन्ति परस्परम् / तास्त्वहं परिमाणेन नं संख्यातुमिहोत्सहे

ഈ ഏഴ് പ്രകൃതികൾ പരസ്പരം തമ്മിൽ ധരിക്കുന്നു. അവയെ അളവിട്ട് ഇവിടെ എണ്ണാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.

Verse 196

असंख्याताः प्रकृतयस्तिर्य्यगूर्द्ध्वमधस्तथा / तारकासंनिवेशश्च यावद्दिव्यानुमण्डलम्

പ്രകൃതികൾ അസംഖ്യമാണ്—തിരശ്ചീനമായും, മേലോട്ടും, കീഴോട്ടും. നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വിന്യാസവും ദിവ്യ അനുമണ്ഡലം വരെ വ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 197

पर्य्या यसन्निवेशस्तु भूमेस्तदनु मण्डलः / अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि कृथिव्या वै विचक्षणाः

ഭൂമിയുടെ പാളിവിന്യാസത്തിനു ശേഷം അതിന്റെ മണ്ഡലം ഉണ്ട്. ഇനി മുതൽ, ഹേ വിവേകികളേ, ഞാൻ പൃഥിവിയുടെ ഊർധ്വഭാഗം വിവരിക്കും.