Shloka 88
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
तस्यापरेण सुमहान् श्यामो नाम महागिरिः / तस्माच्छ्यामत्वमापन्नाः प्रजाः पूर्वमिमाः किल
Transliteration
tasyāpareṇa sumahān śyāmo nāma mahāgiriḥ / tasmācchyāmatvamāpannāḥ prajāḥ pūrvamimāḥ kila
Translation
അതിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ‘ശ്യാമ’ എന്ന മഹാഗിരിയുണ്ട്. അതിന്റെ കാരണത്താൽ തന്നെയെന്ന് പറയുന്നു, ഈ പ്രജകൾ പണ്ടുകാലത്ത് ശ്യാമവർണ്ണം പ്രാപിച്ചു.
Word by Word
तस्यof that
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; षष्ठी; एकवचन
अपरेणbeyond/on the other side
अपरेण:
अधिकरण (Adhikaraṇa/location)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; तृतीया; एकवचन; ‘beyond/on the other side’
सु-महान्very great
सु-महान्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय) + महत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
श्यामःŚyāma (name)
श्यामः:
कर्ता (Karta/subject)
TypeNoun
Rootश्याम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
नामby name
नाम:
सम्बोधन-विशेषण (naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक (quotative/‘by name’)
महागिरिःgreat mountain
महागिरिः:
कर्ता (Karta/apposition)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + गिरि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (‘great mountain’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
तस्मात्from that/therefore
तस्मात्:
अपादान/हेतु (Apādāna/cause)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (ablatival adverb) = तस्मात् ‘from that/therefore’
श्यामत्वम्darkness/blackness
श्यामत्वम्:
कर्म (Karma/object)
TypeNoun
Rootश्यामत्व (प्रातिपदिक; -त्व abstract)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
आपन्नाःhaving attained/became
आपन्नाः:
क्रिया (Kriyā; predicate with subject)
TypeVerb
Rootआ-√पद् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past active/PPP in sense ‘having attained’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
प्रजाःcreatures/people
प्रजाः:
कर्ता (Karta/subject)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
काल (Kāla)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly)
इमाःthese
इमाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
किलindeed/it is said
किल:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/श्रुत्यर्थक निपात (particle: indeed/it is said)