Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

प्लक्षद्वीपवर्णनम्

Description of Plakṣa-dvīpa

रज्जुदोलोरुकामं यः शाल्मलिश्चासुरान्तकृत् / पञ्चमः सोमको नाम देवैर्यत्रामृतं पुरा

rajjudolorukāmaṃ yaḥ śālmaliścāsurāntakṛt / pañcamaḥ somako nāma devairyatrāmṛtaṃ purā

കയറാട്ടംപോലെ ഉയർന്നും മനോഹരവുമായതും, ‘ശാല്മലി’ എന്ന അസുരാന്തക വൃക്ഷം ഉള്ളതുമായത്—അത് അഞ്ചാമത്തേതായി ‘സോമക’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ ദേവന്മാർ പുരാതനകാലത്ത് അമൃതം സ്ഥാപിച്ചു.

rajju-dola-uru-kāmam(one) desiring a great rope-swing
rajju-dola-uru-kāmam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootrajju (प्रातिपदिक) + dola (प्रातिपदिक) + uru (प्रातिपदिक) + kāma (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (Accusative/द्वितीया), Ekavacana (Singular/एकवचन); multi-member tatpuruṣa describing desire (समास: तत्पुरुष, ‘desirous of swinging on a rope-swing’ sense)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Prathamā (Nominative/प्रथमा), Ekavacana (Singular/एकवचन); relative pronoun
śālmaliḥŚālmali (name)
śālmaliḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśālmali (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Prathamā (Nominative/प्रथमा), Ekavacana (Singular/एकवचन); proper name (mountain)
caand
ca:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (Indeclinable/अव्यय), conjunction (समुच्चयबोधक)
asura-anta-kṛtslayer of the asuras
asura-anta-kṛt:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootasura (प्रातिपदिक) + anta (प्रातिपदिक) + kṛ (धातु)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Prathamā (Nominative/प्रथमा), Ekavacana (Singular/एकवचन); kṛdanta in -kṛt (कर्तरि कृदन्त), tatpuruṣa ‘maker of the end of asuras’
pañcamaḥthe fifth
pañcamaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañcama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
somakaḥSomaka (name)
somakaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsomaka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; proper name (mountain)
nāmaby name
nāma:
Viśeṣaṇa (naming marker/विशेषणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
FormAvyaya, naming particle (नामबोधक निपात)
devaiḥby the gods
devaiḥ:
Karaṇa (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (Instrumental), Bahuvacana
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
FormAvyaya, relative adverb of place (देशवाचक सम्बन्धबोधक)
amṛtamnectar
amṛtam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootamṛta (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (Neuter/नपुंसकलिङ्ग), Prathamā/Dvitīyā (Nom./Acc./प्रथमा/द्वितीया), Ekavacana; here as object of implied action ‘brought/obtained’
purāformerly
purā:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
FormAvyaya, time adverb (कालवाचक)