Shloka 144
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
सर्वशो ब्रह्मवर्येण सत्येन च दमेन च / आरोग्ययुःप्रमाणाभ्यां प्रमाणं द्विगुणं ततः
Transliteration
sarvaśo brahmavaryeṇa satyena ca damena ca / ārogyayuḥpramāṇābhyāṃ pramāṇaṃ dviguṇaṃ tataḥ
Translation
എല്ലാ വിധത്തിലും ബ്രഹ്മചര്യം, സത്യം, ദമനം എന്നിവകൊണ്ട്; അവിടെ ആരോഗ്യവും ആയുസ്സും എന്ന മാനദണ്ഡപ്രകാരം (ജീവിതത്തിന്റെ) അളവ് ഇരട്ടിയാകുന്നു।
Word by Word
सर्वशःin every way
सर्वशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशस् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘in every way/entirely’)
ब्रह्मवर्येणby excellence in sacred knowledge/‘brahma’-virtue
ब्रह्मवर्येण:
करण (Instrument/means)
TypeNoun
Rootब्रह्म-वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (भाववाचक), तृतीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ब्रह्मणि वर्यम्/श्रेष्ठत्वम्)
सत्येनby truth
सत्येन:
करण (Instrument/means)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात
दमेनby self-control
दमेन:
करण (Instrument/means)
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात
आरोग्य-आयुः-प्रमाणाभ्याम्by (their) health, lifespan, and stature
आरोग्य-आयुः-प्रमाणाभ्याम्:
करण (Instrument/means)
TypeNoun
Rootआरोग्य + आयुस् + प्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (आरोग्यं च आयुः च प्रमाणं च)
प्रमाणम्the measure/stature
प्रमाणम्:
कर्म/विधेय (Object/predicate measure)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
द्विगुणम्twofold/double
द्विगुणम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि-गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ गुणौ यस्य/द्विगुणम्)
ततःthereafter/then
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (adverb: ‘thereafter/from that’)