Shloka 108
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
पुष्करं सप्तमं द्वीपं प्रवक्ष्यामि निबोधत / पुष्करेण तु द्वीपेन वृतः क्षीरोदको बहिः
Transliteration
puṣkaraṃ saptamaṃ dvīpaṃ pravakṣyāmi nibodhata / puṣkareṇa tu dvīpena vṛtaḥ kṣīrodako bahiḥ
Translation
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഏഴാമത്തെ ദ്വീപായ പുഷ്കരത്തെ വിവരിക്കുന്നു; ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കുക. പുഷ്കരദ്വീപിന്റെ പുറത്തായി ക്ഷീരോദസമുദ്രം അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു.
Word by Word
puṣkaramPuṣkara (name)
puṣkaram:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
saptamamseventh
saptamam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaptama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
dvīpamisland
dvīpam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootdvīpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
pravakṣyāmiI shall describe
pravakṣyāmi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + vac (वच् धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st), एकवचन
nibodhataunderstand/heed
nibodhata:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootni + budh (बुध् धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd), बहुवचन
puṣkareṇaby/with Puṣkara
puṣkareṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-अव्यय (but/indeed)
dvīpenaby the island
dvīpena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootdvīpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
vṛtaḥsurrounded
vṛtaḥ:
Kriya (क्रिया/predicative)
TypeAdjective
Rootvṛ (वृ धातु) + kta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle: covered/surrounded), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘(सः) वृतः’
kṣīra-udakaḥthe milk-ocean (milk-water)
kṣīra-udakaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootkṣīra + udaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (क्षीरम् एव उदकम्)
bahiḥoutside
bahiḥ:
Adhikarana (अधिकरण/adverbial locus)
TypeIndeclinable
Rootbahiḥ (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place: outside)