Shloka 50
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
शाल्मलस्तु समुद्रेण सुरोदेन समावृतः / विस्तराच्छाल्मलस्वैव समे न तु समन्ततः
Transliteration
śālmalastu samudreṇa surodena samāvṛtaḥ / vistarācchālmalasvaiva same na tu samantataḥ
Translation
ശാല്മലദ്വീപം ‘സുരോദ’ എന്ന സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു. വിസ്താരത്തിൽ അത് ശാല്മലത്തോടു സമം; എന്നാൽ എല്ലാദിക്കിലും ഒരുപോലെ അല്ല.
Word by Word
शाल्मलःŚālmala (island/region named Śālmala)
शाल्मलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशाल्मल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक ‘but/indeed’
समुद्रेणby the ocean/sea
समुद्रेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सुरोदेनby Suroda (name of ocean/sea)
सुरोदेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootसुरोद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
समावृतःsurrounded/encircled
समावृतः:
Karta-anukula (कर्तृसम्बन्धी विशेषण/Predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-√वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘covered/surrounded’
विस्तरात्from (its) extent/width
विस्तरात्:
Apadana (अपादान/Ablative source)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
शाल्मलःŚālmala
शाल्मलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशाल्मल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाor/indeed
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle) ‘or/indeed’
एवonly/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle) ‘only/just’
समेin equal measure/equally
समे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘in equal measure/at equality’ (अधिकरण)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘on all sides/entirely’