Shloka 100
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
नदीजलैः प्रतिच्छन्नः पर्वतैश्चाभ्रसन्निभैः / सर्वधातुविचित्रैश्च मणिविद्रुमभूषितैः
Transliteration
nadījalaiḥ praticchannaḥ parvataiścābhrasannibhaiḥ / sarvadhātuvicitraiśca maṇividrumabhūṣitaiḥ
Translation
ആ ദേശം നദിജലങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതും മേഘസദൃശമായ പർവതങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു; നാനാധാതുവൈചിത്ര്യത്തോടെ തിളങ്ങി, മണിയും വിദ്രുമവും (പവളവും) കൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു।
Word by Word
नदी-जलैःwith river-waters
नदी-जलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (नद्याः जलानि)
प्रतिच्छन्नःcovered
प्रतिच्छन्नः:
Karta (कर्ता) / Visheshya (विशेष्य)
TypeAdjective
Rootप्रति-छद् (धातु) → प्रतिच्छन्न (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोगः; ‘covered’
पर्वतैःwith mountains
पर्वतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
अभ्र-सन्निभैःcloud-like
अभ्र-सन्निभैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभ्र (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (अभ्रस्य सन्निभाः = cloud-like)
सर्व-धातु-विचित्रैःvariegated with all minerals
सर्व-धातु-विचित्रैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + धातु (प्रातिपदिक) + विचित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (सर्वेषां धातूनां विचित्राः = variegated with all minerals)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
मणि-विद्रुम-भूषितैःadorned with gems and coral
मणि-विद्रुम-भूषितैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमणि (प्रातिपदिक) + विद्रुम (प्रातिपदिक) + भूषित (कृदन्त, क्त; √भूष् धातु)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (मणिभिः विद्रुमैश्च भूषिताः)