Shloka 74
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
सिद्धचारणसंकीर्णो गौरप्रयो जनः स्मतः / तत्रापि नद्यः सप्तैव प्रतिवर्ष स्मृताः शुभाः
Transliteration
siddhacāraṇasaṃkīrṇo gauraprayo janaḥ smataḥ / tatrāpi nadyaḥ saptaiva prativarṣa smṛtāḥ śubhāḥ
Translation
ആ ദേശം സിദ്ധ-ചാരണന്മാരാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ അധികവും ഗൗരവർണ്ണരെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെയും ഓരോ വർഷത്തിലും ഏഴു ശുഭ നദികളേ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ.
Word by Word
सिद्ध-चारण-संकीर्णःfilled with Siddhas and Cāraṇas
सिद्ध-चारण-संकीर्णः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + चारण (प्रातिपदिक) + संकीर्ण (कृदन्त; √कॄ (धातु) उपसर्ग-सम्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः (द्वन्द्व-समूह ‘सिद्धचारण’ + तत्पुरुष ‘सिद्धचारणैः संकीर्णः’ भावार्थ)
गौर-प्रयःmostly fair (in complexion)
गौर-प्रयः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootगौर (प्रातिपदिक) + प्राय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘प्रायः’ = mostly; कर्मधारय/तत्पुरुषः ‘गौरप्राय’
जनःpeople
जनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्मतःis considered; is remembered
स्मतः:
Kriyā (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootस्मत (कृदन्त; √स्मृ (धातु))
Formभूतकृदन्त (past passive participle) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is considered/remembered’
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; कण (particle: also)
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (प्रातिपदिक/संख्या)
Formअव्ययवत् संख्या-शब्दः; (नद्यः) इति विशेषण; प्रथमा बहुवचनार्थे
एवonly; indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
प्रति-वर्षin each varṣa; each year/region-wise
प्रति-वर्ष:
Prakāra (प्रकार/Distribution)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय) + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषण (adverb) ‘in each varṣa/every year/each region’
स्मृताःare said; are remembered
स्मृताः:
Kriyā (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootस्मृत (कृदन्त; √स्मृ (धातु))
Formभूतकृदन्त (past passive participle) used predicatively; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘are remembered/are said’
शुभाःauspicious
शुभाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘नद्यः’ इति विशेषण