Shloka 197
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
पर्य्या यसन्निवेशस्तु भूमेस्तदनु मण्डलः / अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि कृथिव्या वै विचक्षणाः
Transliteration
paryyā yasanniveśastu bhūmestadanu maṇḍalaḥ / ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi kṛthivyā vai vicakṣaṇāḥ
Translation
ഭൂമിയുടെ പാളിവിന്യാസത്തിനു ശേഷം അതിന്റെ മണ്ഡലം ഉണ്ട്. ഇനി മുതൽ, ഹേ വിവേകികളേ, ഞാൻ പൃഥിവിയുടെ ഊർധ്വഭാഗം വിവരിക്കും.
Word by Word
पर्यायःorder, sequence
पर्यायः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपर्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
यःwhich, that which
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
असन्-निवेशःthe settled placement/position
असन्-निवेशः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअसन् (प्रातिपदिक; सन्-शब्द) + निवेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (असन्/सत्-भावेन निवेशः = स्थितिनिवेशः)
तुindeed, but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
भूमेःof the earth
भूमेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम-विशेषणम्
अनुafter, following
अनु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्ययम् (preposition/adverb)
मण्डलःsphere, circle, region
मण्डलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अतःtherefore, from this
अतः:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतौ/तस्मात्-अर्थे अव्ययम् (therefore/from this)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
Formदिशावाचक-अव्यय (adverb)
प्रवक्ष्यामिI shall explain
प्रवक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; उपसर्गः प्र-
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपातः (emphatic particle)
विचक्षणाःO discerning ones
विचक्षणाः:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootविचक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन; विशेषणवत् संबोधनम्