Shloka 87
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
तस्योत्तरे रैवतको यत्र नित्यं प्रतिष्ठितम् / रेवती दिवि नक्षत्रं पितामहकृतो विधिः
Transliteration
tasyottare raivatako yatra nityaṃ pratiṣṭhitam / revatī divi nakṣatraṃ pitāmahakṛto vidhiḥ
Translation
അതിന്റെ വടക്കായി റൈവതകം ഉണ്ട്; അവിടെ ആകാശത്തിൽ ‘രേവതി’ എന്ന നക്ഷത്രം നിത്യമായി സ്ഥാപിതമാണ്—ഇത് പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) നിശ്ചയിച്ച വിധിയാണ്.
Word by Word
तस्यof that
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; षष्ठी; एकवचन
उत्तरेto the north (of it)
उत्तरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/location)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (Locative); एकवचन; ‘to the north of’
रैवतकःRaivataka (mountain)
रैवतकः:
कर्ता (Karta/subject)
TypeNoun
Rootरैवतक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक देशवाचक (relative locative adverb: where)
नित्यम्always
नित्यम्:
काल (Kāla)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (always)
प्रतिष्ठितम्established/placed
प्रतिष्ठितम्:
क्रिया-विशेष्य (predicate complement)
TypeVerb
Rootप्रति-√स्था (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; ‘is established/placed’
रेवतीRevatī
रेवती:
कर्ता (Karta/apposition)
TypeNoun
Rootरेवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
दिविin heaven/in the sky
दिवि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/location)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन
नक्षत्रम्star/asterism
नक्षत्रम्:
कर्ता (Karta/apposition)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; अत्र प्रथमा (apposition)
पितामह-कृतःmade by the Grandfather (Brahmā)
पितामह-कृतः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/modifier)
TypeAdjective
Rootपितामह (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formतृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (agentive: ‘made by Pitāmaha’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
विधिःarrangement/ordinance
विधिः:
कर्ता (Karta/subject)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन