Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

प्लक्षद्वीपवर्णनम्

Description of Plakṣa-dvīpa

चतुर्थस्तत्र वै शैलो दुदुंभिर्न्नाम नामतः / छन्दमृत्युः पुरा तस्मिन्दुन्दुभिः सादितः सुरैः

caturthastatra vai śailo duduṃbhirnnāma nāmataḥ / chandamṛtyuḥ purā tasmindundubhiḥ sāditaḥ suraiḥ

അവിടെ നാലാമത്തെ പർവ്വതം ‘ദുദുംഭി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. പുരാതനകാലത്ത് അവിടെ ‘ഛന്ദമൃത്യു’വിനെ ദേവന്മാർ ദുന്ദുഭിയാൽ ദമിപ്പിച്ചു.

caturthaḥthe fourth
caturthaḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (Nominative/प्रथमा), Ekavacana (Singular/एकवचन)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAvyaya (Indeclinable/अव्यय), Deśavācaka adverb (place adverb/देशवाचक क्रियाविशेषण)
vaiindeed
vai:
Sambandha-bodhaka (emphasis/सम्बन्ध-प्रबोधक)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya (Indeclinable/अव्यय), Nipāta/emphatic particle (निपात)
śailaḥmountain
śailaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśaila (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Prathamā (Nominative/प्रथमा), Ekavacana (Singular/एकवचन)
duduṃbhiḥ(named) Duduṃbhi
duduṃbhiḥ:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootduduṃbhi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Prathamā (Nominative/प्रथमा), Ekavacana (Singular/एकवचन); proper name usage
nāmaby name
nāma:
Viśeṣaṇa (naming marker/विशेषणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
FormAvyaya (Indeclinable/अव्यय), Nāmadheya-bodhaka particle (‘by name’/नामबोधक निपात)
nāmataḥas regards the name
nāmataḥ:
Hetu/Prakāra (manner specification/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootnāmatas (अव्यय)
FormAvyaya (Indeclinable/अव्यय), Taddhita-avyaya in -tas (तसिल्), ‘as to name/nominally’
chanda-mṛtyuḥChandamṛtyu (name/title)
chanda-mṛtyuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootchandas (प्रातिपदिक) + mṛtyu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Prathamā (Nominative/प्रथमा), Ekavacana (Singular/एकवचन); Ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (genitive determinative/षष्ठी-तत्पुरुष)
purāformerly
purā:
Kāla (Temporal adjunct/काल)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
FormAvyaya (Indeclinable/अव्यय), Kālavācaka adverb (time adverb/कालवाचक क्रियाविशेषण)
tasminin that (place/mountain)
tasmin:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/napuṃsaka (contextual), Saptamī vibhakti (Locative/सप्तमी), Ekavacana (Singular/एकवचन)
dundubhiḥDundubhi (name)
dundubhiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdundubhi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Prathamā (Nominative/प्रथमा), Ekavacana (Singular/एकवचन); proper name usage
sāditaḥwas struck down/defeated
sāditaḥ:
Karma (Patient/कर्म)
TypeVerb
Rootsad (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
FormKṛdanta past passive participle (भूतकर्मणि कृदन्त/क्त), Puṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Prathamā (Nominative/प्रथमा), Ekavacana (Singular/एकवचन)
suraiḥby the gods
suraiḥ:
Karaṇa (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/तृतीया), Bahuvacana (Plural/बहुवचन)