
Rishi: Atharvanic seer tradition (hymn-level attribution varies)
Devata: Brahman (sacral law) / Devāḥ as witnesses
Chandas: Anuṣṭubh
AV 5.18 ഒരു അതർവണിക മുന്നറിയിപ്പു സൂക്തമാണ്; ബ്രാഹ്മണന്റെ സ്വത്ത്—പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്റെ പശു—സംരക്ഷിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. അതിനെ ആചാരപരമായി ഭക്ഷ്യയോഗ്യമല്ല (അഭക്ഷ്യം) എന്നും പിടിച്ചെടുക്കുന്നത് അത്യന്തം അപകടകരമെന്നും പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. രാജാവിനെയോ രാജന്യനെയോ നേരിട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, ഈ അതിക്രമം ദേവന്മാർ സാക്ഷികളായിരിക്കെ ബ്രഹ്മൻ (പവിത്ര നിയമം) ലംഘിക്കുന്നതായാണ് ചിത്രീകരിക്കുന്നത്; കുറ്റക്കാരനോട് വിരോധമായി ബ്രഹ്മതേജസ്സിനെ വിഷമായും കവചം/ചർമ്മമായും അമ്പായും ‘ആയുധമാക്കി’ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 1
ब्रह्मरावी नैतां ते॑ दे॒वा अ॑ददु॒स्तुभ्यं॑ नृपते॒ अत्त॑वे । मा ब्रा॑ह्म॒णस्य॑ राजन्य॒ गां जि॑घत्सो अना॒द्याम्
ബ്രഹ്മഘോഷിക്കുന്ന വാക്ക് പറയുന്നു: ഹേ നൃപതേ, ദേവന്മാർ ഇത് നിനക്കു ഭക്ഷിക്കാനായി നൽകിയതല്ല. ഹേ രാജന്യ, ബ്രാഹ്മണന്റെ പശുവിനെ തിന്നാൻ മോഹിക്കരുത്—അത് അന്നമല്ല, അഖാദ്യം.
Mantra 2
अ॒क्षद्रु॑ग्धो राज॒न्यः पा॒प आ॑त्मपराजि॒तः । स ब्रा॑ह्म॒णस्य॒ गाम॑द्याद॒द्य जी॑वानि॒ माश्वः
പാശകളാൽ നശിച്ച രാജന്യൻ—പാപി, സ്വയം പരാജിതൻ—ബ്രാഹ്മണന്റെ പശുവിനെ തിന്നട്ടെ; എന്നാൽ ഞാൻ ഇന്നും ജീവിക്കട്ടെ—എന്റെ അശ്വത്തിന് ഹാനി വരരുത്.
Mantra 3
आवि॑ष्टिता॒घवि॑षा पृदा॒कूरि॑व॒ चर्म॑णा । सा ब्रा॑ह्म॒णस्य॑ राजन्य तृ॒ष्टैषा गौर॑ना॒द्या
ദുഷ്ടവിഷം കൊണ്ടു പൊതിഞ്ഞ്—ചിതലിയുടെ തോൽ പൊതിയുന്നതുപോലെ—ഈ പശു, ഹേ രാജന്യ, ദാഹിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് ബ്രാഹ്മണന്റെ പശുവാണ്; ഇത് ഭക്ഷിക്കേണ്ടതല്ല.
Mantra 4
निर्वै क्ष॒त्रं नय॑ति॒ हन्ति॒ वर्चो॒ऽग्निरि॒वार॑ब्धो॒ वि दु॑नोति॒ सर्व॑म्। यो ब्रा॑ह्म॒णं मन्य॑ते॒ अन्न॑मे॒व स वि॒षस्य॑ पिबति तैमा॒तस्य॑
നിശ്ചയമായി അത് അവന്റെ ക്ഷത്രം (രാജശക്തി) പുറത്തേക്ക് നീക്കുന്നു; അവന്റെ തേജസ്സിനെ അടിച്ചമർത്തുന്നു; പിടിക്കപ്പെട്ട് ജ്വലിച്ച അഗ്നിപോലെ എല്ലാം കുലുക്കി ചിതറിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണനെ വെറും അന്നമെന്നു കരുതുന്നവൻ—വിഷം കുടിക്കുന്നു, തൈമാതന്റെ ഘാതകവിഷം.
Mantra 5
य ए॑नं॒ हन्ति॑ मृ॒दुं मन्य॑मानो देवपी॒युर्धन॑कामो॒ न चि॒त्तात्। सं तस्येन्द्रो॒ हृद॑ये॒ऽग्निमि॑न्धे उ॒भे ए॑नं द्विष्टो॒ नभ॑सी॒ चर॑न्तम्
അവനെ മൃദുവെന്നു കരുതി ആരെങ്കിലും അവനെ അടിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—ദേവപേയു (ദേവപാനം ചെയ്യുന്നവൻ), ധനകാമൻ, എങ്കിലും വിവേകരഹിതൻ—ആ മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ അഗ്നി ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു; ദ്വേഷിതനായി അവൻ ഇരട്ട ആകാശങ്ങളിൽ അലഞ്ഞുതിരിയും.
Mantra 6
न ब्रा॑ह्म॒णो हिं॑सित॒व्यो॒३ऽग्निः प्रि॒यत॑नोरिव । सोमो॒ ह्यऽस्य दाया॒द इन्द्रो॑ अस्याभिशस्ति॒पाः
ബ്രാഹ്മണനെ ഹാനിപ്പിക്കരുത്—(അവൻ) പ്രിയദേഹമുള്ള അഗ്നിപോലെ. കാരണം സോമൻ അവന്റെ ദായാദൻ (വാരിസ്), ഇന്ദ്രൻ അവന്റെ അഭിശസ്തി (ശാപം/നിന്ദ)ക്കെതിരെയുള്ള കാവൽക്കാരൻ.
Mantra 7
श॒तापा॑ष्ठां॒ नि गि॑रति॒ तां न श॑क्नोति निः॒खिद॑म्। अन्नं॒ यो ब्र॒ह्मणां॑ म॒ल्वः स्वा॒द्व॑१द्मीति॒ मन्य॑ते
നൂറുമുള്ളുകളുള്ള വസ്തുവിനെ വിഴുങ്ങുന്നവന് അതിനെ വീണ്ടും പുറത്തേക്ക് തള്ളിക്കളയാൻ കഴിയില്ല. ‘ബ്രാഹ്മണരുടെ അന്നം ഞാൻ മധുരമായി തിന്നുന്നു’ എന്നു കരുതുന്ന മാൽവ (മല്വ) —
Mantra 8
जिह्वा॒ ज्या भव॑ति॒ कुल्म॑लं॒ वाङ्ना॑डी॒का दन्ता॒स्तप॑सा॒भिदि॑ग्धाः । ते भि॑र्ब्रह्मा वि॑ध्यति देवपी॒यून् हृ॑द्ब॒लैर्धनु॑र्भिर्दे॒वजू॑तैः
ജിഹ്വ ധനുസ്സിന്റെ ജ്യയായി മാറുന്നു; കുല്മല (ആവരണം/കവചം) രൂപപ്പെടുന്നു; വാക്ക് നാളിയായി; പല്ലുകൾ തപസ്സാൽ മൂർച്ചപ്പെടുത്തി അഭിദിഗ്ധ (ലേപിത) ചെയ്ത അമ്പുകളായി. ഈ അമ്പുകളാൽ ബ്രഹ്മൻ ദേവഭാഗം (ദേവപീയൂൻ) കവർന്നുകളയുന്നവരെ/നശിപ്പിക്കുന്നവരെ ഭേദിക്കുന്നു—ഹൃദയജന്യ ബലങ്ങളാൽ, ദേവപ്രേരിത ധനുസ്സുകളാൽ.
Mantra 9
ती॒क्ष्णेष॑वो ब्राह्म॒णा हे॑ति॒मन्तो॒ यामस्य॑न्ति शर॒व्यां॒३ न सा मृषा॑ । अ॒नु॒हाय॒ तप॑सा म॒न्युना॑ चो॒त दू॒रादव॑ भिन्दन्त्येनम्
ബ്രാഹ്മണർ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളുള്ളവർ, ആയുധധാരികൾ; അവർ ശരവ്യാ (അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹം/വർഷം) വേഗിപ്പിക്കുന്നു—അത് വ്യർത്ഥമല്ല. തപസ്സും മന്യു (ക്രോധം/ഉഗ്രസങ്കൽപ്പം)വും കൊണ്ട് അവനെ പിന്തുടർന്ന്, അകലത്തുനിന്നും പോലും അവനെ ചീറി താഴെയിടുന്നു.
Mantra 10
ये स॒हस्र॒मरा॑ज॒न्नासन् दशश॒ता उ॒त। ते ब्रा॑ह्म॒णस्य॒ गां ज॒ग्ध्वा वै॑तह॒व्याः परा॑भवन्
അവർ ആയിരം പേരായിരുന്നാലും, രാജാവില്ലാത്തവർ—പത്ത് നൂറും കൂടെ—ആ വൈതഹവ്യർ ബ്രാഹ്മണന്റെ പശുവിനെ തിന്നുകളഞ്ഞതുകൊണ്ട് പരാജയത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെട്ടു.
Mantra 11
गौरे॒व तान् ह॒न्यमा॑ना वैतह॒व्याँ अवा॑तिरत्। ये केस॑रप्राबन्धायाश्चर॒माजा॒मपे॑चिरन्
പശുവിനെപ്പോലെ, അവരെ അടിച്ചു, അവൾ വൈതഹവ്യരെ താഴേക്ക് തള്ളിക്കീഴടക്കി—അവളുടെ അവസാന ആടിനെ, കേശര-ബന്ധ (ചുടി-ചിഹ്നിത) ആടിനെ, ഓടിച്ചുകൊണ്ടുപോയവരെ.
Mantra 12
एक॑शतं॒ ता ज॒नता॒ या भूमि॒र्व्यऽधूनुत । प्र॒जां हिं॑सि॒त्वा ब्राह्म॑णीमसंभ॒व्यं परा॑भवन्
നൂറുപേരായിരുന്നു ആ ജനക്കൂട്ടം; ഭൂമി അവരെ കുലുക്കി തള്ളിപ്പറത്തി. ജനത്തെ പീഡിപ്പിച്ച്, ബ്രാഹ്മണിയെ അപമാനിച്ച്/ഭംഗപ്പെടുത്തി, അവർ നാശത്തിലേക്ക് വീണു—സഹിക്കാനാവാത്ത അന്ത്യം പ്രാപിച്ചു.
Mantra 13
दे॒व॒पी॒युश्च॑रति॒ मर्त्ये॑षु गरगी॒र्णो भ॑व॒त्यस्थि॑भूयान्। यो ब्रा॑ह्म॒णं दे॒वब॑न्धुं हि॒नस्ति॒ न स पि॑तृ॒याण॒मप्ये॑ति लो॒कम्
ദേവപേയം (ദേവന്മാരുടെ പാനം) മർത്ത്യരിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; വിഷം വിഴുങ്ങിയവൻ അസ്ഥി-അധികനായി, വെറും അസ്ഥികൂടമായി മാറുന്നു. ബ്രാഹ്മണനെ—ദേവബന്ധു, ദേവന്മാരുടെ ബന്ധുവിനെ—ഹിംസിക്കുന്നവൻ പിതൃയാണം എത്തിക്കുന്ന ലോകത്തിലേക്ക്, പിതൃമാർഗ്ഗത്തിന്റെ ലോകത്തിലേക്ക്, ഒരിക്കലും—ഒട്ടും—ചേരുകയില്ല.
Mantra 14
अ॒ग्निर्वै नः॑ पदवा॒यः सोमो॑ दाया॒द उ॑च्यते । ह॒न्ताभिश॒स्तेन्द्र॒स्तथा॒ तद् वे॒धसो॑ विदुः
അഗ്നി നിശ്ചയമായും നമ്മുടെ പഥത്തിലെ മാർഗ്ഗദർശകനാണ്; സോമനെ അവകാശിയും ന്യായമായ അവകാശവാദിയും എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ അഭിശസ്തി (ശാപം/ആക്ഷേപം) നശിപ്പിക്കുന്നവൻ—ഈ സത്യം വിധാതാക്കളായ ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
Mantra 15
इषु॑रिव दि॒ग्धा नृ॑पते पृदा॒कूरि॑व गोपते । सा ब्रा॑ह्म॒णस्येषु॑र्घो॒रा तया॑ विध्यति॒ पीय॑तः
വിഷം പുരട്ടിയ അമ്പുപോലെ, ഹേ നൃപതേ; പുള്ളിപ്പുള്ളിയായ മൃഗംപോലെ, ഹേ ഗോപതേ—അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ബ്രാഹ്മണന്റെ ഘോര ഇഷു (അമ്പ്). അതുകൊണ്ട് അവൻ അഹങ്കാരത്തിൽ വീർപ്പുമുട്ടുന്നവനെ കുത്തിത്തുളയ്ക്കുന്നു.
It prevents a king or powerful person from confiscating, slaughtering, or eating a Brahmin’s cow by declaring it taboo (anādyā) and spiritually dangerous.
These images make the prohibition emotionally forceful: the act is framed as self-destructive, as if the property itself carries venomous consequences for the violator.
It functions as both: primarily shāntika (to avert disorder by restraint and restitution), but it uses abhicāra-like punitive threat (the Brahmin’s ‘arrow’) to deter wrongdoing.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.