
Rishi: Atharvanic seer tradition (hymn-level attribution varies)
Devata: Brahman (sacral law) / Devāḥ as witnesses
Chandas: Anuṣṭubh
अथर्वणीयोऽयं सूक्तः ब्राह्मणस्य द्रव्यं विशेषतः ब्राह्मणगां रक्षति। तां कर्मणा ‘अभोज्या’ इति, हर्तुं च ‘भयङ्करी’ इति प्रतिज्ञाप्य, राजानं/राजन्यं प्रत्यक्षं संबोधयति। अत्रातिक्रमः देवैः साक्षिभिः दृष्टो ब्रह्मणः (धर्मस्य) भङ्ग इति निरूप्यते, तथा च ब्रह्मतेजः अपराधिनं प्रति विषत्वच्-इषुत्वादिरूपेण दण्डाय प्रतिरोधाय च भयप्रदं शस्त्रीकृत्य निरूप्यते।
Mantra 1
ब्रह्मरावी नैतां ते॑ दे॒वा अ॑ददु॒स्तुभ्यं॑ नृपते॒ अत्त॑वे । मा ब्रा॑ह्म॒णस्य॑ राजन्य॒ गां जि॑घत्सो अना॒द्याम्
ब्रह्मरावी नैतां ते देवा अददुस्तुभ्यं नृपते अत्तवे। मा ब्राह्मणस्य राजन्य गां जिघत्सो अनाद्याम्॥
Mantra 2
अ॒क्षद्रु॑ग्धो राज॒न्यः पा॒प आ॑त्मपराजि॒तः । स ब्रा॑ह्म॒णस्य॒ गाम॑द्याद॒द्य जी॑वानि॒ माश्वः
अक्षद्रुग्धो राजन्यः पाप आत्मपराजितः। स ब्राह्मणस्य गां खादतु; अहं त्वद्य जीवानी—ममाश्वो मा हन्यताम्।
Mantra 3
आवि॑ष्टिता॒घवि॑षा पृदा॒कूरि॑व॒ चर्म॑णा । सा ब्रा॑ह्म॒णस्य॑ राजन्य तृ॒ष्टैषा गौर॑ना॒द्या
आविष्टिता अघविषा पृदाकोरिव चर्मणा। सा, राजन्य, तृष्टा एषा गौः; ब्राह्मणस्य एषा गौः—अनाद्या (अभक्ष्या)।
Mantra 4
निर्वै क्ष॒त्रं नय॑ति॒ हन्ति॒ वर्चो॒ऽग्निरि॒वार॑ब्धो॒ वि दु॑नोति॒ सर्व॑म्। यो ब्रा॑ह्म॒णं मन्य॑ते॒ अन्न॑मे॒व स वि॒षस्य॑ पिबति तैमा॒तस्य॑
निर्वै क्षत्रं नयति, हन्ति वर्चः; अग्निरिव आरब्धो ज्वलन् सर्वं विदुनोति। यो ब्राह्मणं केवलम् अन्नम् इव मन्यते—स विषं पिबति, तैमातस्य विषम्।
Mantra 5
य ए॑नं॒ हन्ति॑ मृ॒दुं मन्य॑मानो देवपी॒युर्धन॑कामो॒ न चि॒त्तात्। सं तस्येन्द्रो॒ हृद॑ये॒ऽग्निमि॑न्धे उ॒भे ए॑नं द्विष्टो॒ नभ॑सी॒ चर॑न्तम्
य एनं हन्ति मृदुं मन्यमानः—देवपीयूः धनकामोऽपि अचित्तात्—तस्य हृदये इन्द्रोऽग्निमिन्धे। द्विष्टः स उभे नभसी चरति।
Mantra 6
न ब्रा॑ह्म॒णो हिं॑सित॒व्यो॒३ऽग्निः प्रि॒यत॑नोरिव । सोमो॒ ह्यऽस्य दाया॒द इन्द्रो॑ अस्याभिशस्ति॒पाः
न ब्राह्मणो हिंसितव्यः—अग्निः प्रियतनोरिव। सोमो ह्यस्य दायादः, इन्द्रोऽस्याभिशस्तिपाः।
Mantra 7
श॒तापा॑ष्ठां॒ नि गि॑रति॒ तां न श॑क्नोति निः॒खिद॑म्। अन्नं॒ यो ब्र॒ह्मणां॑ म॒ल्वः स्वा॒द्व॑१द्मीति॒ मन्य॑ते
शतापा॑ष्ठां वस्तुं निगिरति; तां पुनर्निःखिदं न शक्नोति। अन्नं यो ब्राह्मणानां मल्वः “स्वाद्वद् अद्मी” इति मन्यते—
Mantra 8
जिह्वा॒ ज्या भव॑ति॒ कुल्म॑लं॒ वाङ्ना॑डी॒का दन्ता॒स्तप॑सा॒भिदि॑ग्धाः । ते भि॑र्ब्रह्मा वि॑ध्यति देवपी॒यून् हृ॑द्ब॒लैर्धनु॑र्भिर्दे॒वजू॑तैः
जिह्वा ज्या भवति, कुल्मलं भवति; वाङ् नाडीका, दन्तास्तपसाभिदिग्धास्तीक्ष्णा इषवः। तैर्भिर्ब्रह्मा देवपीयून् देवभागापहारकान् विध्यति—हृद्बलैर्धनुर्भिर्देवजूतैः।
Mantra 9
ती॒क्ष्णेष॑वो ब्राह्म॒णा हे॑ति॒मन्तो॒ यामस्य॑न्ति शर॒व्यां॒३ न सा मृषा॑ । अ॒नु॒हाय॒ तप॑सा म॒न्युना॑ चो॒त दू॒रादव॑ भिन्दन्त्येनम्
तीक्ष्णेषवो ब्राह्मणा हेतिमन्तः; ते शरव्यां यामयन्ति—न सा मृषा। अनुहाय तपसा मन्युना च, उत दूरादपि एनं भिन्दन्त्यव।
Mantra 10
ये स॒हस्र॒मरा॑ज॒न्नासन् दशश॒ता उ॒त। ते ब्रा॑ह्म॒णस्य॒ गां ज॒ग्ध्वा वै॑तह॒व्याः परा॑भवन्
ये सहस्रम् अराजन्नासन्, दशशता उत; ते वैतहव्याः ब्राह्मणस्य गां जग्ध्वा पराभवन्।
Mantra 11
गौरे॒व तान् ह॒न्यमा॑ना वैतह॒व्याँ अवा॑तिरत्। ये केस॑रप्राबन्धायाश्चर॒माजा॒मपे॑चिरन्
गौरेव तान् हन्यमाना वैतहव्यान् अवातिरत्—ये केसरप्राबन्धायाः चरमाजाम् अपेचिरन्।
Mantra 12
एक॑शतं॒ ता ज॒नता॒ या भूमि॒र्व्यऽधूनुत । प्र॒जां हिं॑सि॒त्वा ब्राह्म॑णीमसंभ॒व्यं परा॑भवन्
एकशतं ता जनता या भूमिर्व्यधूनुत्। प्रजां हिंसित्वा ब्राह्मणीम् असम्भाव्यं पराभवन्।
Mantra 13
दे॒व॒पी॒युश्च॑रति॒ मर्त्ये॑षु गरगी॒र्णो भ॑व॒त्यस्थि॑भूयान्। यो ब्रा॑ह्म॒णं दे॒वब॑न्धुं हि॒नस्ति॒ न स पि॑तृ॒याण॒मप्ये॑ति लो॒कम्
देवपीयुश्चरति मर्त्येषु गरगीर्णो भवत्यस्थिभूयान्। यो ब्राह्मणं देवबन्धुं हिनस्ति न स पितृयाणमप्येति लोकम्॥
Mantra 14
अ॒ग्निर्वै नः॑ पदवा॒यः सोमो॑ दाया॒द उ॑च्यते । ह॒न्ताभिश॒स्तेन्द्र॒स्तथा॒ तद् वे॒धसो॑ विदुः
अग्निर्वै नः पदवायः, सोमो दायाद उच्यते। हन्ताभिशस्तेन्द्रस्तथा तद् वेधसो विदुः॥
Mantra 15
इषु॑रिव दि॒ग्धा नृ॑पते पृदा॒कूरि॑व गोपते । सा ब्रा॑ह्म॒णस्येषु॑र्घो॒रा तया॑ विध्यति॒ पीय॑तः
इषुरिव दिग्धा नृपते पृदाकूरिव गोपते। सा ब्राह्मणस्येषुर्घोरा तया विध्यति पीयतः॥
It prevents a king or powerful person from confiscating, slaughtering, or eating a Brahmin’s cow by declaring it taboo (anādyā) and spiritually dangerous.
These images make the prohibition emotionally forceful: the act is framed as self-destructive, as if the property itself carries venomous consequences for the violator.
It functions as both: primarily shāntika (to avert disorder by restraint and restitution), but it uses abhicāra-like punitive threat (the Brahmin’s ‘arrow’) to deter wrongdoing.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.