Sukta 18
Rishi: Atharvanic seer tradition (hymn-level attribution varies)
Devata: Brahman (sacral law) / Devāḥ as witnesses
Chandas: Anuṣṭubh
AV 5.18 ଏକ ଅଥର୍ବଣୀୟ ତାଡନାମୂଳକ ସୂକ୍ତ, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣୀୟ ସମ୍ପତ୍ତି—ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗାଈ—କୁ ସୁରକ୍ଷା କରେ; ଏହାକୁ ଆଚାରାନୁଷ୍ଠାନରେ ଅଖାଦ୍ୟ ଓ ହରଣ କରିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ବିପଦଜନକ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରେ। ରାଜା/ରାଜନ୍ୟଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ଏହା ଅତିକ୍ରମକୁ ବ୍ରହ୍ମ (ପବିତ୍ର ନିୟମ) ଭଙ୍ଗ ଭାବେ ଦେଖାଏ—ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ସାକ୍ଷୀ ରହନ୍ତି—ଏବଂ ଅପରାଧୀ ବିରୋଧରେ ବ୍ରହ୍ମ-ତେଜକୁ ବିଷ, ଚର୍ମ/ଆବରଣ ଓ ବାଣ ଭାବେ ‘ଅସ୍ତ୍ରୀକୃତ’ କରି ଭୟଦେଇ ନିବାରଣ କରେ।
Mantras
Mantra 1
ब्रह्मरावी नैतां ते॑ दे॒वा अ॑ददु॒स्तुभ्यं॑ नृपते॒ अत्त॑वे । मा ब्रा॑ह्म॒णस्य॑ राजन्य॒ गां जि॑घत्सो अना॒द्याम्
ବ୍ରହ୍ମଘୋଷୀ ବାଣୀ କହେ: ହେ ନୃପତେ, ଦେବମାନେ ଏହାକୁ ତୁମକୁ ଭକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ହେ ରାଜନ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗାଈକୁ ଖାଇବାକୁ ଲୋଭ କରନି—ସେ ଅନ୍ନ ନୁହେଁ, ଅଖାଦ୍ୟ।
Mantra 2
अ॒क्षद्रु॑ग्धो राज॒न्यः पा॒प आ॑त्मपराजि॒तः । स ब्रा॑ह्म॒णस्य॒ गाम॑द्याद॒द्य जी॑वानि॒ माश्वः
ପାଶାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ରାଜନ୍ୟ—ପାପୀ, ନିଜେ ନିଜକୁ ପରାଜିତ କରିଥିବା—ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗାଈ ଖାଉ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଆଜି ଜୀବିତ ରହିବି—ମୋ ଅଶ୍ୱର କ୍ଷତି ନ ହେଉ।
Mantra 3
आवि॑ष्टिता॒घवि॑षा पृदा॒कूरि॑व॒ चर्म॑णा । सा ब्रा॑ह्म॒णस्य॑ राजन्य तृ॒ष्टैषा गौर॑ना॒द्या
ଦୁଷ୍ଟ ବିଷରେ ଆବୃତ—ଚିତାବାଘର ଚର୍ମରେ ଢାକା ଭଳି—ଏହି ଗାଈ, ହେ ରାଜନ୍ୟ, ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ। ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଗାଈ; ଏହା ଭୋଜ୍ୟ ନୁହେଁ।
Mantra 4
निर्वै क्ष॒त्रं नय॑ति॒ हन्ति॒ वर्चो॒ऽग्निरि॒वार॑ब्धो॒ वि दु॑नोति॒ सर्व॑म्। यो ब्रा॑ह्म॒णं मन्य॑ते॒ अन्न॑मे॒व स वि॒षस्य॑ पिबति तैमा॒तस्य॑
ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ତାହାର କ୍ଷତ୍ର (ରାଜଶକ୍ତି) କୁ ବାହାରକୁ ନେଇଯାଏ, ତାହାର ତେଜକୁ ଆଘାତ କରେ; ଧରାପଡ଼ି ଜ୍ୱଳିଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ସମସ୍ତକୁ କମ୍ପାଇ ଛିଟାଇଦିଏ। ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ କେବଳ ଅନ୍ନ ମାତ୍ର ଭାବେ—ସେ ବିଷ ପିଏ, ତୈମାତାର ଘାତକ ବିଷ।
Mantra 5
य ए॑नं॒ हन्ति॑ मृ॒दुं मन्य॑मानो देवपी॒युर्धन॑कामो॒ न चि॒त्तात्। सं तस्येन्द्रो॒ हृद॑ये॒ऽग्निमि॑न्धे उ॒भे ए॑नं द्विष्टो॒ नभ॑सी॒ चर॑न्तम्
ଯେ ତାକୁ ମୃଦୁ ବୋଲି ଭାବି ତାହାକୁ ଆଘାତ କରେ—ଦେବପେୟୁ (ଦେବପାନ କରୁଥିବା), ଧନକାମ, କିନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିହୀନ—ସେ ମନୁଷ୍ୟର ହୃଦୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି; ଦ୍ୱିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ଦୁଇ ଆକାଶରେ ଭ୍ରମଣ କରେ।
Mantra 6
न ब्रा॑ह्म॒णो हिं॑सित॒व्यो॒३ऽग्निः प्रि॒यत॑नोरिव । सोमो॒ ह्यऽस्य दाया॒द इन्द्रो॑ अस्याभिशस्ति॒पाः
ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ହିଂସା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—(ସେ) ପ୍ରିୟ ଦେହବାନ ଅଗ୍ନି ପରି। କାରଣ ସୋମ ତାହାର ଦାୟାଦ (ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ), ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ତାହାର ଅଭିଶସ୍ତି (ଶାପ/ନିନ୍ଦା) ବିରୋଧରେ ପାଳକ।
Mantra 7
श॒तापा॑ष्ठां॒ नि गि॑रति॒ तां न श॑क्नोति निः॒खिद॑म्। अन्नं॒ यो ब्र॒ह्मणां॑ म॒ल्वः स्वा॒द्व॑१द्मीति॒ मन्य॑ते
ଯେ ଶତ-କଣ୍ଟକ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଗିଳି ନେଇଥାଏ, ସେ ତାହାକୁ ପୁଣି ବାହାରକୁ ଫେଙ୍କି ପାରେ ନାହିଁ। ଯେ ମାଲ୍ୱ (ମଲ୍ୱ) ଏପରି ଭାବେ—‘ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଅନ୍ନକୁ ମିଠାଭାବେ ଖାଉଛି’—
Mantra 8
जिह्वा॒ ज्या भव॑ति॒ कुल्म॑लं॒ वाङ्ना॑डी॒का दन्ता॒स्तप॑सा॒भिदि॑ग्धाः । ते भि॑र्ब्रह्मा वि॑ध्यति देवपी॒यून् हृ॑द्ब॒लैर्धनु॑र्भिर्दे॒वजू॑तैः
ଜିହ୍ୱା ଧନୁଷର ଜ୍ୟା ହୁଏ; କୁଲ୍ମଲ (ଆବରଣ/କବଚ) ଗଢ଼ିଉଠେ; ବାଣୀ ନଳୀ ହୁଏ; ଦାନ୍ତ ତପସାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରାଯାଇ ଅଭିଦିଗ୍ଧ (ଲେପିତ) ବାଣ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଦେବଭାଗ (ଦେବପୀୟୂନ୍) କୁ ଲୁଟୁଥିବା/ବିନାଶ କରୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ବିଧେ—ହୃଦୟଜନିତ ବଳରେ, ଦେବପ୍ରେରିତ ଧନୁଷମାନେ ସହ।
Mantra 9
ती॒क्ष्णेष॑वो ब्राह्म॒णा हे॑ति॒मन्तो॒ यामस्य॑न्ति शर॒व्यां॒३ न सा मृषा॑ । अ॒नु॒हाय॒ तप॑सा म॒न्युना॑ चो॒त दू॒रादव॑ भिन्दन्त्येनम्
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଧାରୀ, ହେତିମନ୍ତ (ଅସ୍ତ୍ରବାନ୍) ଅଟନ୍ତି; ସେମାନେ ଶରବ୍ୟା (ବାଣପ୍ରବାହ/ବାଣବର୍ଷା)କୁ ଧାଉଁଥାନ୍ତି—ସେ ମିଥ୍ୟା/ନିଷ୍ଫଳ ନୁହେଁ। ତପସା ଓ ମନ୍ୟୁ (କ୍ରୋଧ/ଉଗ୍ର ସଙ୍କଳ୍ପ) ସହ ତାକୁ ଅନୁହାୟ (ପଛୁଆଇ) କରି, ହଁ, ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଭେଦି ଭୂମିକୁ ପତିତ କରନ୍ତି।
Mantra 10
ये स॒हस्र॒मरा॑ज॒न्नासन् दशश॒ता उ॒त। ते ब्रा॑ह्म॒णस्य॒ गां ज॒ग्ध्वा वै॑तह॒व्याः परा॑भवन्
ସେମାନେ ହଜାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜାବିହୀନ—ଏବଂ ଦଶ ଶତ ଅଧିକ ମଧ୍ୟ—ସେହି ବୈତହବ୍ୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗାଈକୁ ଭକ୍ଷଣ କରି, ପରାଭବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
Mantra 11
गौरे॒व तान् ह॒न्यमा॑ना वैतह॒व्याँ अवा॑तिरत्। ये केस॑रप्राबन्धायाश्चर॒माजा॒मपे॑चिरन्
ଗାଈ ପରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ସେ ଭୈତହବ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତଳକୁ ଦମନ କଲା—ଯେମାନେ ତାହାର ଶେଷ ଛେଳି, କେଶର-ବନ୍ଧ (ଚୁଟି-ଚିହ୍ନିତ) ଛେଳିକୁ ହଂକାଇ ନେଇଥିଲେ।
Mantra 12
एक॑शतं॒ ता ज॒नता॒ या भूमि॒र्व्यऽधूनुत । प्र॒जां हिं॑सि॒त्वा ब्राह्म॑णीमसंभ॒व्यं परा॑भवन्
ଶତଜନ ଥିଲେ ସେ ଲୋକମାନେ; ପୃଥିବୀ ସେମାନଙ୍କୁ କମ୍ପାଇ ଝାଡ଼ି ଦୂରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲା। ପ୍ରଜାକୁ ହିଂସା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ଅପମାନ/ଭଙ୍ଗ କରି, ସେମାନେ ବିନାଶରେ ପଡ଼ିଲେ—ଅସହ୍ୟ ଅନ୍ତ ପାଇଲେ।
Mantra 13
दे॒व॒पी॒युश्च॑रति॒ मर्त्ये॑षु गरगी॒र्णो भ॑व॒त्यस्थि॑भूयान्। यो ब्रा॑ह्म॒णं दे॒वब॑न्धुं हि॒नस्ति॒ न स पि॑तृ॒याण॒मप्ये॑ति लो॒कम्
ଦେବପେୟ (ଦେବମାନଙ୍କ ପାନ) ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଞ୍ଚରଣ କରେ; ଯେ ଵିଷ ଗିଳେ, ସେ ଅସ୍ଥି-ଅଧିକ ହୋଇ କେବଳ ଅସ୍ଥିକାଠାମୋ ମାତ୍ର ରହିଯାଏ। ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ—ଦେବବନ୍ଧୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ସଗା—ହିଂସା କରେ, ସେ ପିତୃୟାଣରେ ପ୍ରାପ୍ୟ ଲୋକ, ପିତୃମାର୍ଗର ଲୋକକୁ, କେବେ ମଧ୍ୟ—କିଛିମାତ୍ରେ—ପହଞ୍ଚେ ନାହିଁ।
Mantra 14
अ॒ग्निर्वै नः॑ पदवा॒यः सोमो॑ दाया॒द उ॑च्यते । ह॒न्ताभिश॒स्तेन्द्र॒स्तथा॒ तद् वे॒धसो॑ विदुः
ଅଗ୍ନି ନିଶ୍ଚୟ ଆମ ପଥର ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ; ସୋମକୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଓ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଦାବିଦାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ର ଅଭିଶସ୍ତି (ଶାପ/ଆକ୍ଷେପ)ର ସଂହାରକ—ଏହି ସତ୍ୟକୁ ବେଧସ୍ ଭଳି ଜ୍ଞାନୀ ବିଧାତାମାନେ ଜାଣିଛନ୍ତି।
Mantra 15
इषु॑रिव दि॒ग्धा नृ॑पते पृदा॒कूरि॑व गोपते । सा ब्रा॑ह्म॒णस्येषु॑र्घो॒रा तया॑ विध्यति॒ पीय॑तः
ବିଷଲେପିତ ଇଷୁ (ବାଣ) ପରି, ହେ ନୃପତେ; ଚିତ୍ରିତ/ଛିଟିଆ ପଶୁ ପରି, ହେ ଗୋପତେ—ଏହିପରି ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣର ଘୋର ଇଷୁ। ସେଇ ଇଷୁ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅହଂକାରରେ ଫୁଲିଥିବାକୁ ବିଧେଇଦିଏ।
Frequently Asked Questions
It prevents a king or powerful person from confiscating, slaughtering, or eating a Brahmin’s cow by declaring it taboo (anādyā) and spiritually dangerous.
These images make the prohibition emotionally forceful: the act is framed as self-destructive, as if the property itself carries venomous consequences for the violator.
It functions as both: primarily shāntika (to avert disorder by restraint and restitution), but it uses abhicāra-like punitive threat (the Brahmin’s ‘arrow’) to deter wrongdoing.
Ask anything about Sukta 18 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
